Celownik optyczny - Polski Serwis Naukowy

Siatka celownicza z dalmierzem

WIdok przez celownik optyczny o powiększeniu 4x

Celownik optyczny PSO-1 (podstawowy celownik karabinu wyborowego SWD)

karabin wyborowy Mosin wz. 1891/30 z celownikiem optycznym typu PU

Steyr AUG-77, pierwszy seryjny karabin szturmowy standardowo wyposażony w celownik optyczny

Celownik optyczny - teleskop optyczny wyposażony w siatkę celowniczą, pełniący rolę celownika.

Strzelec wyborowy to żołnierz lub członek innej uzbrojonej formacji wyszkolony w precyzyjnym strzelaniu na dużą odległość, obserwacji i maskowaniu. Uzbrojenie strzelca wyborowego stanowi karabin wyborowy, specjalnie wyselekcjonowana broń wyposażona w celownik optyczny, noktowizor lub inny celownik umożliwiający celne strzelanie na duże odległości. Zadaniem strzelca wyborowego na polu walki jest eliminowanie ważnych celów pojawiających się w krótkim czasie. Mogą nimi być strzelcy wyborowi wroga, łącznicy, obsługa broni ciężkiej (karabiny maszynowe, działa, moździerze), załogi pojazdów pancernych uszkodzonych na polu walki, dowódcy.

Celownik – urządzenie służące do wyznaczania elementom broni odpowiadającym za początkowy kierunek lotu pocisku takiego położenia, aby tor pocisku przechodził przez cel. Ze względu na przeznaczenie celowniki dzielą się na:

Celownik składa się z obiektywu, okularu oraz systemu odwracającego. W płaszczyźnie powstawania obrazu umieszczona jest siatka celownicza. Proste celowniki optyczne pozbawione są możliwości regulacji, bardziej skomplikowane są wyposażone w pokrętła umożliwiające zmianę położenia siatki celowniczej (regulacja w pionie i poziomie) i powiększenia.

Powiększenie układu optycznego jest miarą zmiany rozmiaru obrazu w stosunku do przedmiotu. Powiększenie jest wielkością bezwymiarową i może przyjmować wartości większe od 0. Powiększenie p > 1 oznacza rzeczywiste powiększenie obrazu podczas gdy p < 1 – jego pomniejszenie. Niektórzy autorzy przypisują powiększeniu wartość ujemną, gdy obraz jest odwrócony. Z punktu widzenia optyki geometrycznej powiększenie zależy tylko od geometrii układu optycznego i może być dowolnie duże. Jednak z powodu falowej natury światła, przy pewnym powiększeniu pogarsza się jakość obrazu. Jest to spowodowane skończoną zdolnością rozdzielczą przyrządów optycznych. W zależności od rodzaju obrazu i przeznaczenia układu optycznego, definiuje się powiększenie liniowe (zwane po prostu powiększeniem) lub powiększenie kątowe.

Karabin wyborowy - (karabin strzelca wyborowego) karabin przeznaczony dla strzelca wyborowego w celu prowadzenia ognia pojedynczego na dużą odległość, z dużą precyzją, używany do likwidowania pojedynczych, istotnych dla przeciwnika celów (głównie osób), w odległości do kilkuset metrów. Jest to wyselekcjonowany model broni standardowej lub konstrukcja oryginalna przeznaczona wyłącznie do tego celu. Posiada osprzęt umożliwiający precyzyjne prowadzenie ognia na znacznych (do około 1000 m) odległościach (celownik optyczny), także w nocy, z użyciem noktowizora. Broń powtarzalna lub samopowtarzalna, istnieją też modele strzelające ogniem ciągłym (HK G3SG1).

Pierwsze celowniki optyczne pojawiły się pod koniec XIX wieku, ale ze względu na wysoką cenę, duże wymiary oraz podatność na uszkodzenia były rzadko stosowane. Na większą skalę zaczęły być stosowane podczas I wojny światowej kiedy zaczęto wyposażać w nie karabiny strzelców wyborowych, jednak jeszcze pod koniec lat 30. duża część strzelców wyborowych posługiwała się jeszcze bronią wyposażoną w celowniki mechaniczne.

Steyr AUG-77 (AUG – niem. Armee Universal Gewehr) (inna nazwa StG 77 – niem. Sturmgewehr 77) – austriacki uniwersalny karabin wojskowy zaprojektowany i produkowany od 1978 roku w firmie Steyr-Daimler-Puch – zakład Steyr-Mannlicher GmbH und Com. KG. w Kleinraming. Zbudowany w układzie bullpup.

I wojna światowa – pomiędzy od czasu wojen napoleońskich na kontynencie europejskim zakończony klęską Państw Centralnych, likwidacją mocarstw Świętego Przymierza i powstaniem w Europie Środkowej i południowej licznych państw narodowych. Mimo ogromu strat i wstrząsu nimi wywołanego wojna ta nie rozwiązała większości konfliktów, co doprowadziło do wybuchu II wojny światowej 21 lat po jej zakończeniu.

W czasie II wojny światowej celowniki optyczne stały się standardowym wyposażeniem karabinów wyborowych. Obniżenie kosztów produkcji optyki spowodowało, że w latach 70. rozpoczął się proces zastępowania przez celowniki optyczne celowników mechanicznych we wszystkich rodzajach broni długiej. Jako pierwsza na wyposażenie wszystkich żołnierzy zdecydowała się Austria, która wprowadziła na uzbrojenie karabin szturmowy AUG-77 wyposażony w prosty celownik optyczny zamontowany w chwycie do przenoszenia broni. Obecnie w większości nowoczesnych armii celowniki optyczne (lub konkurencyjne dla nich celowniki kolimatorowe) są celownikami podstawowymi, a uproszczone celowniki mechaniczne stanowią jedynie rezerwę na wypadek uszkodzenia celownika podstawowego.

Celownik kolimatorowy – rodzaj celownika wykorzystującego zjawisko kolimacji, czyli uzyskiwania wiązki światła o niskiej rozbieżności. Pierwszy taki celownik opracował w latach 60. XX w. szwedzki wynalazca N. Ruder. Był to celownik określany obecnie jako nieprzeźroczysty celownik kolimatorowy.

Okular - jedna z podstawowych części budowy wielu urządzeń optycznych. Jest to element optyczny najbliższy oka obserwatora, a służy do obserwacji obrazu tworzonego przez obiektyw danego urządzenia. Okular występuje w postaci pojedynczej soczewki lub układu optycznego. Każdy okular służy dla jednego oka.