Cenotaf - Polski Serwis Naukowy

Cenotaf króla Władysława III Warneńczyka na polu bitwy pod Warną

Cenotaf albo kenotaf (gr. κενοτάφιον - kenotaphion, od κενός - "pusty" i τάφος - "grób") – symboliczny grobowiec wznoszony w starożytnym Egipcie, Grecji i Rzymie, a w epoce nowożytnej w Indiach.

Michał Kazimierz Ogiński, książę herbu Oginiec (ur. 1728 lub 1730 lub 1731 w Warszawie – zm. 31 maja 1800 Słonim lub Warszawa) – generał lejtnant, hetman wielki litewski 1768 - 1793, wojewoda wileński od 1764, pisarz polny litewski od 1748, cześnik wielki litewski od 1744, kompozytor, pisarz, poeta i dramaturg, kuzyn Andrzeja Ignacego, ojca kompozytora Michała Kleofasa Ogińskiego.

Michelangelo Buonarroti (Michał Anioł, Michelangelo di Lodovico Buonarroti Simoni; ur. 6 marca 1475 r. w Caprese, prowincji Toskanii we Włoszech, zm. 18 lutego 1564 r. w Rzymie) – włoski malarz, rzeźbiarz, poeta i architekt epoki Odrodzenia.

W Egipcie wznoszono je w Abydos, miejscu kultu Ozyrysa np. budowla z czasów faraona Senusereta III. W Grecji i w Rzymie wznoszono dwa rodzaje cenotafów:

tumulus inanis (łac. – pusty grób) – symboliczny grób dla upamiętnienia zmarłego lub poległego poza granicami kraju

tumulus honorarius (łac. – grób zaszczytny) – wznoszony dla uczczenia bohaterów, np. w miejscu ich śmierci.

W czasach nowożytnych spotyka się cenotafy świętych, postaci historycznych np. św. Wojciecha w kształcie tumby w katedrze w Gnieźnie ustawiony obok relikwiarza.

Język grecki albo greka — język indoeuropejski z grupy helleńskiej, w starożytności ważny język basenu Morza Śródziemnego. W cywilizacji Zachodu zaadaptowany obok łaciny jako język terminologii naukowej, wywarł wpływ na wszystkie współczesne języki europejskie, a także część pozaeuropejskich i starożytnych. Od X wieku p.n.e. zapisywany jest alfabetem greckim. Obecnie, jako język nowogrecki, pełni funkcję języka urzędowego w Grecji i Cyprze. Jest też jednym z języków oficjalnych Unii Europejskiej. Po grecku mówi współcześnie około 15 milionów ludzi.

Abydos (eg. Abdżu, arab. Arabat El-Madfurnah – Pogrzebany Arabat) – starożytne miasto w Górnym Egipcie, dzisiaj jest to maleńka wioska na zachodnim brzegu Nilu. W starożytności w pobliżu znajdowało się miasto Tinis, z którego, zgodnie z przekazem, miał pochodzić Narmer.

W krajach anglosaskich cenotafami są symboliczne groby nieznanego żołnierza np. w Londynie, Belfaście czy w Auckland.

Cenotaf jest centralnym punktem Voortrekker Monument w Pretorii w Republice Południowej Afryki. Za cenotaf uważany jest także Pomnik Bitwy Narodów w Lipsku.

W Polsce za oryginalną formę cenotafu uznaje się krakowskie kopce: Kopiec Kraka, Kopiec Wandy, Kopiec Kościuszki i Kopiec Piłsudskiego. Typowym przykładem cenotafu jest natomiast Grób Żołnierza Polskiego w kościele św. Elżbiety we Wrocławiu.

Jan Tarło herbu Topór (ur. 1684, zm. 5 stycznia 1750 w Opolu Lubelskim) – wojewoda sandomierski od 1736, lubelski od 1719, podstoli wielki litewski, starosta krośnieński (od 24 grudnia 1667 do 1669), generał ziem podolskich od 1728, w 1719 odznaczony Orderem Orła Białego.

Egipt (arab. مصر Miṣr; dialekt egipski: Máṣr (/masˤɾ/); łac. Aegyptus, gr. Αίγυπτος Aígyptos), nazwa oficjalna Arabska Republika Egiptu (arab. جمهوريّة مصر العربيّة Dżumhurijjat Misr Al-Arabijja) – państwo położone w północno-wschodniej Afryce z półwyspem Synaj w zachodniej Azji. Egipt otoczony jest przez Morze Śródziemne na północy i Morze Czerwone na wschodzie; graniczy z Izraelem i Strefą Gazy na północnym wschodzie, Sudanem na południu i Libią na zachodzie.

Ponadto niekiedy na nagrobkach rodzinnych wymienia się jako pochowane symbolicznie osoby, których pochowanie w grobie rodzinnym było niemożliwe (np. osoby zmarłe i zamordowane w obozach koncentracyjnych).

Swoje cenotafy mają m.in.: Michał Anioł Buonarroti w Rzymie (właściwy grobowiec we Florencji), Dante Alighieri we Florencji (właściwy grobowiec w Rawennie), Jan Tarło, Michał Kazimierz Ogiński, Jan Paweł II w Panteonie Wielkich Polaków w Świątyni Opatrzności Bożej w Warszawie oraz Lech Kaczyński na Cmentarzu Powązkowskim w Warszawie.

Historia nowożytna, dzieje nowożytne – epoka w historii Europy obejmująca okres od końca średniowiecza (najczęściej uznaje się rok 1453 lub 1492) do przełomu XVIII i XIX wieku, czyli czasów rewolucji przemysłowej. Za daty końcowe przyjmuje się najczęściej: 1789 (rewolucja francuska), 1815 (kongres wiedeński) lub 1848 (Wiosna Ludów). W Polsce przyjęło się liczyć do trzeciego rozbioru Rzeczypospolitej w 1795 r. Część badaczy przyjmuje, że właściwą cezurą była dopiero I wojna światowa. Szkoła anglosaska ciągnie czasy nowożytne do dziś.

Obóz koncentracyjny - miejsce przetrzymywania, zwykle bez wyroku sądu, dużej liczby osób uznawanych z różnych powodów za niewygodne dla władz. Służyć może różnym celom: od miejsca czasowego odosobnienia osób, wobec których zostaną podjęte później inne decyzje, poprzez obóz pracy przymusowej, czyli de facto niewolniczej, aż po miejsce fizycznej eksterminacji.

Zobacz też

W Wikimedia Commons znajdują się multimedia związane z tematem:
Cenotaf

Zobacz hasło cenotaf w Wikisłowniku

Ćhatri