Centralna Komisja Żeglugi na Renie (ang. Central Commission for the Navigation of the Rhine, fr. Commission Centrale pour la Navigation du Rhin, niem. Zentral Kommission für die Rheinschiffahrt). CCNR – organizacja międzynarodowa utworzona w 1815 r. na mocy postanowień kongresu wiedeńskiego (tzw. Akt końcowy, art. 108-117). Celem organizacji było zapewnienie przestrzegania prawa wolności żeglugi na Renie, dbanie o jej bezpieczeństwo jak i rozwój, rozstrzyganie sporów pomiędzy państwami oraz koordynowanie prac hydrotechnicznych. Jej siedzibą jest Strasburg

Geneza

Już 24 października 1648 roku układ w Münster (pokój westfalski) wprowadzał wolność żeglugi po Renie, likwidację ceł tranzytowych i opłat lokalnych, jednak jego postanowienie nie były respektowane przez władców i miasta nadreńskie. Podczas rewolucji francuskiej w 1792 roku został wydany dekret, stanowiący, iż żaden naród nie może sobie zastrzec wyłączności korzystania z Renu. 31 marca 1831 roku w Moguncji podpisana została konwencja w sprawie regulaminu żeglugi po Renie, na mocy której działalność rozpoczęła Komisja, jednak wbrew postanowieniom kongresu wiedeńskiego ustanawiała ona wolność żeglugi po rzece wyłącznie dla państw nadbrzeżnych. Członkami konwencji były wszystkie państwa nadbrzeżne z wyjątkiem Szwajcarii. Obecnie CCNR funkcjonuje na podstawie podpisanej 17 października 1868 konwencji z Mannheim, zmodyfikowanej przez traktat wersalski (art. 354-362) z 28 VI 1919, porozumieniem z października 1945 i lutego 1950 oraz konwencją z 20 XI 1963 roku ze Strasburga. W ramach konwencji z Mannheim ustanowiona została wolność żeglugi po Renie dla wszystkich państw bez wyjątku. W konsekwencji wojny francusko-pruskiej z 1871 roku Francja przestała być członkiem Komisji, przez co w jej szeregach pozostały wyłącznie państwa niemieckie i Holandia. W 1919 pierwszy raz w historii organizacji w jej skład weszły państwa nie leżące nad Renem, Wielka Brytania i Włochy. W 1936 roku Niemcy wycofały się z CCNR oraz wypowiedziały wszelkie traktaty dotyczące dróg wodnych na ich terytorium. W tym samym roku Włochy przestały brać udział w posiedzeniach komisji, a w listopadzie 1938 całkowicie wystąpiły z CCNR. Na okres II Wojny Światowej organizacja została zawieszona.

Reaktywacja Komisji nastąpiła w październiku 1945 roku. Początkowo miejsce Niemiec zajęły państwa okupacyjne, dopiero w 1950 roku RFN uzyskało prawo posiadania własnego przedstawiciela (co ciekawe Stany Zjednoczone wycofały się z organizacji dopiero w 1964 roku). Kolejne statutowe poprawki wprowadzone zostały w 1963 roku w Strasburgu, wszystkie konwencje zostają zintegrowane w jednolitą postać Zrewidowanej Konwencji o Żegludze na Renie. Od tej pory stanowisko przewodniczącego sprawowane jest przez państwa członkowskie w kolejności alfabetycznej.