Centrum Demokratyczne i Socjalne - Polski Serwis Naukowy

Centro Democrático y Social, CDS) było hiszpańską centrową partią polityczną, istniejącą od 1982 do 2005 roku.

Historia

Założenie

CDS zostało założone 29 sierpnia 1982 roku przez Adolfo Suáreza, który był głównym architektem transformacji Hiszpanii w kierunku demokracji po śmierci Francesco Franco i pełnił funkcję premiera od 1976 do 1981. Zwolennicy CDS postrzegali te ugrupowanie jako kontynuacja Unii Centrum Demokratycznego (UCD).

Unia Demokratycznego Centrum, UCD (hiszp. Unión de Centro Democrático) Powstała na fali demokratycznych przemian po śmierci Francisco Franco 3 maja 1977 roku centroprawicowa federacja partii politycznych w Hiszpanii. Jej przewodniczącym był Adolfo Suárez. UDC rządziło od 1977 do 1982. Członkowie partii prezentowali różne poglądy: chadeckie, liberalne, socjaldemokratyczne i socjallliberalne. Byli zwolennikami interwencjonizmu w gospodarce.

Październik – dziesiąty miesiąc w roku, wg używanego w Polsce kalendarza gregoriańskiego, ma 31 dni. Jest najdłuższym miesiącem w roku kalendarzowym, ponieważ wypada wtedy zmiana z czasu letniego na zimowy (jest dłuższy o jedną godzinę od pozostałych 31-dniowych miesięcy). Nazwa miesiąca (wg Brücknera) (dawniej również paździerzec) pochodzi od słowa paździerze oznaczającego "odpadki od lnu lub konopi". Obok tego funkcjonowały również nazwy: paździerzec, paździerzeń, pościernik, a także winnik (por. starogermańska nazwa miesiąca Weinmond).

Po rezygnacji z szefowania rządowi i UCD w styczniu 1981, Suárez postanowił dalej działać wewnątrz ugrupowania. Kiedy nie udało mu się ponownie objąć przewodnictwa w partii w sierpniu 1982 roku założył CDS. Nowe centrystyczne ugrupowanie w październiku tego samego roku ugrupowanie to wypadło kiepsko, otrzymując tylko 2 miejsca w parlamencie.

Don Adolfo Suárez Gonzáles, książę Suarez (hiszp. Don Adolfo Suárez González, Duque de Suárez) – hiszpański polityk, premier Hiszpanii w latach 1976-1981.

Hiszpańska Socjalistyczna Partia Robotnicza (Partido Socialista Obrero Español – PSOE) – hiszpańska socjaldemokratyczna partia polityczna. Jedna z największych partii w Hiszpanii, druga najstarsza (po Partido Carlista, założonej w 1833). Partia założona w 1879 roku, w latach 1939-1977 nielegalna. Po przywróceniu demokracji jedna z głównych sił politycznych kraju. W latach 1982-1996 i od 2004 roku - rządząca. Przywódcą partii jest José Luis Rodríguez Zapatero.

Krytyka PSOE

W 1986 roku popularność zwiększyła się gwałtownie. W wyborach w lipcu tego roku, CDS potroiło swój stan posiadania, zdobywając 9.2% głosów. Wielu z tych, którzy głosowali poprzednio na UCD, teraz oddało głos na CDS. W czasie kampanii wyborczej Suárez podkreślał swoje doświadczenie jako szefa rządu, krytykował PSOE za niespełnienie obietnic wyborczych z 1982, opowiadał się za niezależną polityką zagraniczną i postulował reformy ekonomiczne, które poprawią sytuację najbiedniejszych. Przyciągnęło to głosy wielu zawiedzionych przez rządy PSOE.

Liberalizm (z łac. liberalis – wolnościowy, od łac. liber – wolny) – ideologia i kierunek polityczny według którego wolność jest nadrzędną wartością. Liberalizm odwołuje się do indywidualizmu, stawia wyżej prawa jednostki niż znaczenie wspólnoty, głosi nieskrępowaną (aczkolwiek w ramach prawa) działalność poszczególnych obywateli we wszystkich sferach życia zbiorowego.

Zielona polityka (ekologizm) - centrolewicowa ideologia polityczna. Jest zestawem idei, wartości i poglądów będących podstawą budowania aktywnego i otwartego społeczeństwa obywatelskiego, rozwijającego się zgodnie z zasadą zrównoważonego rozwoju i respektującego prawa człowieka (w tym prawa mniejszości). Największe na świecie zielone partie polityczne sięgają korzeniami początku lat 70. i nowych, lewicowych nurtów politycznych.

Podczas wyborów municypalnych i regionalnych z lipca 1987 r. CDS zyskała najwięcej głosów w porównaniu z poprzednimi wyborami. Suárez wzywał do zmniejszenia zależności od USA i opowiadał się za większą rolą państwa w sferze świadczeń socjalnych. Przysporzyło to CDS popularności, zwłaszcza pośród zawiedzionych konserwatywną ekonomiką rządu Gonzaleza.

Konserwatyzm (z łaciny conservare – zachowywać, dochować zmian), orientacja, która bazuje na hasłach obrony istniejącego porządku społeczno-gospodarczego oraz zachowywania i umacniania tradycyjnych wartości, takich jak: religia, naród, państwo, rodzina, hierarchia, autorytet, własność prywatna. Konserwatyści chcą obronić stary porządek ze względu na przekonanie o dewolucyjnym charakterze zmian społecznych. Konserwatyzm zrodził się na przełomie XVIII i XIX w., był próbą przeciwstawienia się racjonalistycznej myśli oświeceniowej. Nowoczesny konserwatyzm stanowił reakcję na wydarzenia Rewolucji francuskiej. Za twórcę podstaw ideologicznych nurtu uważany jest Edmund Burke. Jako idea polityczna termin ten po raz pierwszy użyty został w 1820 r. przez zwolennika restauracji dynastii Burbonów, François René de Chateaubriand (1768–1848), który wydawał pismo "Konserwatysta".

Centrum – określenie stronnictw politycznych, których poglądy można określić jako pośrednie pomiędzy lewicowymi a prawicowymi, odgrywających pewną rolę szczególnie w systemach wielopartyjnych. W szerszym znaczeniu nazwą tę określa się także partie centrolewicowe i centroprawicowe.

Połączenie z AP

Od 1988 roku partia był członkiem Międzynarodówki Liberalnej. 25 marca 1995 roku powstała Unia Centrowa (UC) - federacja złożona z CDS i pomniejszych ugrupowań liberalnych i ekologicznych. Z tego też powodu od listopada 1995 partia nazywana była UC-CDS. Jednak w październiku powróciła do pierwotnej nazwy. Kongres partii w 2005 roku, za przewodnictwa Teresy Gómez-Limón zdecydował o połączeniu się z Partią Ludową (PP). W momencie połączenia CDS liczyło sobie ok. 3 tys. członków. Ugrupowanie to zakończyło oficjalnie swą działalność 18 lutego 2006 r.

Sierpień – ósmy miesiąc w roku, wg używanego w Polsce kalendarza gregoriańskiego, ma 31 dni. Nazwa miesiąca (wg Brücknera) (dawniej sirzpień) pochodzi od używanego w żniwach sierpa (por. czes. srpen, ukr. серпень; chorw. srpanj ‛lipiec’). Inna nazwa to stojączka. Łacińska nazwa Augustus (zobacz: kalendarz rzymski), zapożyczona przez większość języków europejskich, nadana została na cześć cesarza Oktawiana Augusta; przedtem miesiąc ten (początkowo 6. w kalendarzu) nazywał się Sextilis.

Linki zewnętrzne

Plakat wyborczy CDS z wyborów municypalnych w 1991 roku.