Ceramika siwa - Polski Serwis Naukowy

Ceramika siwa - to przyjęta w polskiej terminologii archeologicznej umowna i wspólna nazwa dla wytwarzanej w warsztatach ceramiki rzemieślniczej.

Przed pojawieniem się rzemieślniczej produkcji garncarskiej, na terenie Polski, na obszarze kultury przeworskiej, naczyń glinianych dostarczało tradycyjne garncarstwo nie używające ani koła garncarskiego ani specjalnych pieców do wypalania.

Od neolitu było ono zajęciem wykonywanym w gospodarstwie rodzinnym lub w obrębie wspólnot wiejskich.

Prowincje rzymskie - jednostki administracyjne imperium rzymskiego, tworzone na podbitych terytoriach (poza Italią). Liczba i rozmiary poszczególnych prowincji zmieniały się na przestrzeni dziejów Imperium w zależności od warunków zewnętrznych i polityki wewnętrznej. Pierwszą rzymską prowincją była wyspa Sycylia, podbita w 241 p.n.e. w czasie I wojny punickiej. Zasadniczo prowincje rzymskie dzieliły się na dwa rodzaje:

Import (z łac. in "do" + portare "nieść") - przywóz towarów, usług lub kapitału z zagranicy w celu wykorzystania ich na rynku wewnętrznym (krajowym). Innymi słowy, zakup towarów i usług produkowanych za granicą, prościej: przywóz czegoś spoza granic obszaru celnego. Zazwyczaj obszarem tym jest terytorium państwa, ale na przykład dla krajów należących do Unii Europejskiej import dotyczy zakupu towarów lub usług w krajach spoza Unii Europejskiej. Zakup towarów w obrębie Unii Europejskiej nie jest importem. Jest to tak zwany zakup wewnątrzwspólnotowy.

Nowy model wytwarzania - garncarstwo rzemieślnicze, nie wyrósł z tradycyjnych miejscowych technik garncarskich i niemal nie nawiązywał do nich ani pod względem technologii ani form produktu.

Ceramikę rzemieślniczą "siwą" wykonywano na szybkoobrotowym kołach garncarskich i wypalano w specjalnych, dość skomplikowanych w budowie, piecach garncarskich.

Ceramika siwa - jej technologia, formy naczyń, ich wartości użytkowe - nawiązuje czy wręcz ma analogię do produktów ceramicznych ówczesnego garncarstwa prowincji rzymskich.

Neolit (zob. neo - "nowy", lit - "kamień"; inaczej młodsza epoka kamienia) - końcowy okres epoki kamienia (poprzedzający epokę brązu). Jego charakterystyczne cechy to uprawa roślin i hodowla zwierząt oraz stałe osady. Proces ten nazwano "rewolucją neolityczną". W neolicie rozwijają się też nowe techniki obróbki kamienia, takie jak gładzenie powierzchni i wiercenie otworów. Nazwa epoki wprowadzona przez Johna Lubbocka w 1865 roku.

Małopolska – kraina historyczna Polski, obejmująca obecnie południowo-wschodnią część kraju, w górnym i częściowo środkowym dorzeczu Wisły oraz w dorzeczu górnej Warty. Stolicą regionu jest Kraków.

W zestawieniu z innymi znajdowanymi obok przedmiotami domowymi i gospodarskimi, ceramika siwa robi wrażenie produktu z obcej kultury. I tak w przenośni mówią o niej archeolodzy - mimo iż produkowana była w lokalnej społeczności kultury przeworskiej, w istocie rzeczy była ona owocem importu - importu technologii i form naczyń, odmiennych od miejscowych dotychczas stosowanych.

Tyniec – dawna podkrakowska wieś, która w 1973 r. została włączona do Krakowa. Znajduje się w części zachodniej miasta, na prawym brzegu Wisły) i wchodzi w skład Dzielnicy VIII Dębniki. Tyniec znany jest głównie dzięki znajdującemu się tu klasztorowi benedyktynów istniejącemu od 1044, jednemu z najbogatszych i najważniejszych w Polsce. Nazwa Tyniec pochodzi od celtyckiego słowa "tyn", które oznaczało mur lub ogrodzenie. Świadczy to o tym, że musiały znajdować się tu umocnienia lub obwarowania. Od 1934 roku do lat powojennych istniała zbiorowa gmina Tyniec.

Centra produkcji ceramiki siwej znajdowały się głównie w południowej Małopolsce, w okolicach Krakowa (jedną z pracowni odnaleziono na wzgórzu w Tyńcu). W osadach na tym terenie ceramika siwa jest zdecydowanie liczniej spotykana od tej lepionej ręcznie.

Przypisy

Praca zbiorowa: Polska. Pradzieje - Piastowie. T. 31. Poznań: Polskie Media Amer.Com. ISBN 978-83-252-0200-2.

Linki zewnętrzne

"Archeologia Żywa" Nr 4 (34)2005