Cerkiew św. św. Piotra i Pawła w Wilnie

Cerkiew widziana z boku

Cerkiew św. św. Piotra i Pawła w Wilnie (Церковь Первоверховных апостолов Святых Петра и Павла) – drewniana cerkiew prawosławna położona przy ulicy Kojelavičiaus. Została wzniesiona w pierwszej dekadzie XX wieku. Siedziba parafii.

Ikona (gr. εικων, eikón oznaczające obraz) - obraz sakralny, powstały w kręgu kultury bizantyńskiej wyobrażający postacie świętych, sceny z ich życia, sceny biblijne lub liturgiczno-symboliczne. Charakterystyczna dla chrześcijańskich Kościołów wschodnich, w tym prawosławnego i greckokatolickiego.

Ikonostas (gr. eikón oznaczające obraz oraz stásis czyli pozycja, umiejscowienie) – ozdobna, pokryta ikonami ściana we wnętrzu cerkwi, która znajduje się między miejscem ołtarzowym (swiatłyszcze, sanktuarium, prezbiterium) a nawą (naos), przeznaczoną dla wiernych.

Historia

W 1903 powołany został komitet ds. budowy cerkwi prawosławnej w dzielnicy Nowa Wilejka, na czele którego stanęła żona gubernatora miasta Sofia Werionkina. Komitet nabył dwuipółhektarową działkę, jednak nie zdołał już zebrać środków potrzebnych na budowę cerkwi z kamienia. W związku z tym zdecydowano o wzniesieniu (przynajmniej tymczasowo) świątyni drewnianej, która została oddana do użytku 30 marca 1908.

Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich, Związek Radziecki, skrót ZSRR (ros. Советский Союз, Союз Советских Социалистических Республик, СССР, trb. Sowietskij Sojuz, Sojuz Sowietskich Socyalisticzeskich Riespublik, SSSR trl. Sovetskij Soûz, Soûz Sovetskih Socialističeskih Respublik, SSSR) – historyczne państwo socjalistyczne w Europie północnej i wschodniej oraz Azji północnej i środkowej.

Sobór Przeczystej Bogurodzicy – cerkiew katedralna prawosławnej eparchii wileńskiej i litewskiej wybudowana w stylu nawiązującym do sztuki gruzińskiej, usytuowana w Wilnie przy ulicy Maironio. Siedziba parafii.

W 1910 Święty Synod zdecydował o wzniesieniu nowej, kamiennej cerkwi w Nowej Wilejce i przekazał część środków na jej budowę, które jednak wpłynęły dopiero we wrześniu 1914. 18 września poświęcona została budowa świątyni, której jednak nie zdołano już ukończyć. We wrześniu 1915 do Wilna weszły oddziały niemieckie, które rozebrały na cegły niedokończony budynek i wykorzystały tak zdobyty materiał do budowy fabryki prochu. Również drewniana cerkiew została zdewastowana i w związku z tym w latach 1918-1923 prawosławni mieszkańcy Nowej Wilejki zostali przypisany do cerkwi św. Eufrozyny Połockiej, a od 1923 do 1933 – do cerkwi Spaskiej. Parafia została odtworzona, a cerkiew gruntownie wyremontowana dopiero dzięki staraniom popa Fiodora Szypicy. W tym czasie również obok cerkwi wzniesiono drewnianą dzwonnicę.

Parafia św. św. Piotra i Pawła - parafia prawosławna w Wilnie, w eparchii wileńskiej i litewskiej Rosyjskiego Kościoła Prawosławnego. Zarejestrowana w 1947. Liczyła wówczas 350 osób.

Prawosławie – doktryna ortodoksyjnego (gr. orthodoxos – prawdziwie, prawidłowo wierzący) Kościoła chrześcijańskiego – jednej z dwóch grup Kościołów, obok Kościoła katolickiego, powstałych w wyniku rozłamu w chrześcijaństwie z 1054 roku (tzw. schizmy wschodniej lub – co uznaje się za historycznie bardziej uzasadnione – schizmy wielkiej).

Po przejściu Wilna w ręce radzieckie parafia św. Piotra i Pawła została legalnie zarejestrowana w 1947, a w latach 1955-1957 przeprowadzono kapitalny remont, w tym budowę nowej dzwonnicy.

Architektura

Cerkiew jest wzniesiona z drewna, jednonawowa, z pojedynczą sygnaturką zwieńczoną cebulastą kopułą z krzyżem położoną za wejściem i przedsionkiem świątyni. Dekoracja zewnętrzna cerkwi jest skromna, ograniczona do obramowań prostokątnych okien (po cztery na bocznych ścianach obiektu) oraz rzeźbionego szczytu nad wejściem do cerkwi. Jedynie dach obiektu jest malowany na zielono. Wyposażenie wnętrza (ikonostas i ikony) pochodzą z pierwszej połowy XX wieku.

Bibliografia

Szlewis G., Православные храмы Литвы, Свято-Духов Монастыр, Vilnius 2006, ISBN 9986-559-62-6, s.86-91