Chabno - Polski Serwis Naukowy

Chabno (ukr. Хабне; ros. Хабно, Хабне, Хабное) - osiedle typu miejskiego na Ukrainie w województwie kijowskim nad rzeką Uż; w czasach sowieckich od 1934 przemianowane na Kaganowicze (ukr. Кагановичи; ros. Кагановичи), a od 1957 na Poleskoje (ukr. Поліське; ros. Полесское).

Cerkiew (z gr. kyriaké - należąca do Pana, w uzupełnieniu do eklezja - lud, zgromadzenie, później świątynia, kościół) – budynek przeznaczony do sprawowania nabożeństw w cerkwi prawosławnej lub unickiej (greckokatolickiej). Jest przestrzenią sakralną dla celebracji Boskiej Liturgii. Prawosławni oraz grekokatolicy wierzą, iż jest ona miejscem szczególnego przebywania samego Boga. Nazwa cerkiew w języku staropolskim oznaczała po prostu kościół, dopiero w późnym średniowieczu nazwą tą określano tylko kościoły prawosławne.

Filip Sulimierski (ur. 13 listopada 1843 w Sieradzu, zm. 8 stycznia 1885 w Warszawie), polski matematyk i geograf, pierwszy wydawca Słownika geograficznego Królestwa Polskiego (1880).

Wzmiankowane po raz pierwszy jako wioska w XV wieku. Od 1850 do 1918 siedziba polskiego rodu Horwattów. W XIX wieku miasteczko i znaczny ośrodek przemysłu tkackiego. Zdecydowana przewaga ludności żydowskiej (80% w 1890). W drugiej połowie XIXw i na początku XXw działała tu znana na Ukrainie kapela klezmerska Makonowieckich. W czasie istnienia ZSRR stopniowej zagładzie lub dewastacji uległy wszystkie zabytki Chabna: pałac Radziwiłłów z pocz. XIX w., dwie cerkwie (XVIIIw i XIXw) i kościół katolicki (XIXw.). W 1938 otrzymało prawa miejskie. Po katastrofie w Czarnobylu Chabno całkowicie podupadło, gdyż leżało w bezpośrednim sąsiedztwie ewakuowanej strefy czarnobylskiej. W 1999 ludność miasta i okolic została przymusowo wysiedlona, gdyż pomiary radioaktywności zmusiły władze do weryfikacji pierwotnego zasięgu zony niebezpiecznej. W 2005 żyło tam nielegalnie około tuzina starszych mieszkańców.

Język ukraiński (українська мова, ukrajinśka mowa) to język należący do grupy języków wschodniosłowiańskich. Posługuje się nim ponad 47 mln ludzi, głównie na Ukrainie, gdzie ma status języka urzędowego, używany jest również przez Ukraińców w Rosji, Stanach Zjednoczonych, Kanadzie, Mołdawii, Polsce i na Białorusi. Współczesny alfabet ukraiński stanowi odmianę cyrylicy, a obecna ortografia ustalona została zasadniczo na początku XX wieku.

Zbrodnia katyńska (ros. Катынский расстрел, ang. Katyn massacre) – zbrodnia stalinowska polegająca na rozstrzelaniu wiosną 1940 roku co najmniej 21 768 obywateli polskich, w tym ponad 10 tys. oficerów wojska i policji, na mocy decyzji najwyższych władz Związku Radzieckiego zawartej w tajnej uchwale Biura Politycznego KC WKP(b) z 5 marca 1940 roku (tzw. decyzja katyńska). Egzekucji ofiar, uznanych za „wrogów władzy sowieckiej” i zabijanych strzałami w tył głowy z broni krótkiej, dokonała radziecka policja polityczna NKWD. W latach 1940–1990 władze ZSRR zaprzeczały swojej odpowiedzialności za zbrodnię katyńską, lecz 13 kwietnia 1990 roku oficjalnie przyznały, że była to „jedna z ciężkich zbrodni stalinizmu”. Wiele kwestii związanych ze zbrodnią katyńską nie zostało jak dotąd wyjaśnionych.

W Chabnie 21 kwietnia 1922 urodził się Iser Kuperman, siedmiokrotny mistrz świata w warcabach (w latach 1958-1974) i autor podstawowych prac o teorii warcabów.

W przysiółku Kabany (ukr. Кабани, Кабанив, ros. Кабаны; obecnie Dibrowa, ukr. Діброва, ros. Диброва) koło Chabna w 1893 urodził się jeden z czołowych przywódców ZSRR, współsprawca Wielkiego Głodu na Ukrainie i zbrodni katyńskiej - Łazar Mojsiejewicz Kaganowicz.

Wielki Głód na Ukrainie, Hołodomor (ukr. Голодомор) – klęska głodu w latach 1932 – 1933 w ZSRR, która szczególne nasilenie przybrała na terytorium ówczesnej Ukraińskiej SRR (dzisiejsza Ukraina wschodnia i centralna) – konsekwencja wprowadzonej przez kierownictwo WKP(b) i władze państwowe Związku Radzieckiego polityki przymusowej kolektywizacji rolnictwa i bezwzględnej egzekucji przez organy państwowe ZSRR narzuconych chłopom obowiązkowych, nieodpłatnych kontyngentów dostaw produktów rolnych w wymiarze przekraczającym możliwości produkcyjne wsi.

Radziwiłłowie (lit. Radvila) – najpotężniejszy litewski ród magnacki herbu własnego (Trąby Odmienne). Na Litwie występuje pierwszy raz w dokumencie unii polsko-litewskiej w 1401.

Bibliografia

Filip Sulimierski, Bronisław Chlebowski & Władysław Walewski, 1880: Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich. Wydawnictwo Wędrowiec, Warszawa.

Linki zewnętrzne

Chabne w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, Tom I (Aa – Dereneczna) z 1880 r.