Charakter - Polski Serwis Naukowy

Charakter (z gr. - charakteristikos - odróżniający) - piętno, cecha, wizerunek lub właściwość. Zespół cech wyróżniających dany przedmiot, zjawisko, osobę od innych tego samego rodzaju, np. ze względu na wygląd, postać, działanie czy zachowanie.

Psychologia

W psychologii charakter rozumiany jest jako:

Psychologia (od gr. ψυχή Psyche = dusza, i λόγος logos = słowo, myśl, rozumowanie) – nauka empiryczna, zajmująca się badaniem mechanizmów i praw rządzących zjawiskami psychicznymi oraz zachowaniami człowieka. Psychologia bada również wpływ zjawisk psychicznych na interakcje międzyludzkie oraz interakcję z otoczeniem. W zasadzie psychologia dotyczy ludzi, ale mówi się o psychologii zwierząt (czyli zoopsychologii), chociaż zachowaniem się zwierząt zajmuje się także dziedzina biologii – etologia.

Tolerancja (łac. tolerantia - "cierpliwa wytrwałość"; od łac. czasownika tolerare - "wytrzymywać", "znosić", "przecierpieć") - termin stosowany w socjologii, badaniach nad kulturą i religią. W sensie najbardziej ogólnym oznacza on postawę wykluczającą dyskryminację ludzi, których sposób postępowania oraz przynależność do danej grupy społecznej może podlegać dezaprobacie przez innych pozostających w większości społeczeństwa. W okresie reformacji pojęcie to było stosowane w odniesieniu do mniejszości religijnych. Obecnie termin ten obejmuje również tolerancję różnych orientacji seksualnych oraz odmiennych światopoglądów.

Zespół cech psychicznych danej osoby, które ujawniają się w jej zachowaniu, sposobie bycia, usposobieniu. Pojęcie utożsamiane w tym znaczeniu z osobowością.

Zespół tych cech osobowości, które związane są z przekonaniami moralnymi. Pojęcie używane do pozytywnego i negatywnego wartościowania osobowości jednostki, np. szlachetny charakter, niezłomny, osoba o silnej woli, ale: bez charakteru, egoistyczna, o słabym charakterze. Ze względu na normatywne konotacje, pojęcie rzadziej używane we współczesnej psychologii niż osobowość.

Badaniem charakteru zajmuje się charakterologia, która m.in. tworzy i analizuje typologie charakteru.

Styl charakteru (ujęcie psychoanalityczno-rozwojowe) - zespół zachowań opartych o wewnętrzne, głęboko zakodowane w procesie rozwoju psychoseksualnego zdania skryptowe będące efektem fiksacji. Stephen M. Johnson wyróżnił kilka stylów charakteru, odpowiadających w przybliżeniu nazewniczo zaburzeniom osobowości, jednak nie stanowiących kategorii chorobowej ani nawet neurotycznej (nerwicowej).

Uzdolnienie (talent) – wrodzone albo nabyte predyspozycje w dziedzinie intelektualnej lub ruchowej, przejawiające się większym lub mniejszym stopniem sprawności w danej dziedzinie.

Cybernetyka

W polskiej szkole psychocybernetyki i cybernetyki społecznej, zapoczątkowanej przez Mariana Mazura, zespół sztywnych właściwości sterowniczych systemu autonomicznego (w tym, jako przypadek szczególny – człowieka) nazywa się "charakterem". Odróżnia się go wyraźnie od zespołu zmiennych właściwości sterowniczych, czyli "osobowości". Sztywne właściwości sterownicze są niezależne od "woli" systemu autonomicznego, zaś zmienne są od niej zależne.

Osobowość – wewnętrzny system regulacji pozwalający na adaptację i wewnętrzną integrację myśli, uczuć i zachowania w określonym środowisku w wymiarze czasowym (poczucie stabilności). Jest to zespół względnie trwałych cech lub dyspozycji psychicznych jednostki, różniących ją od innych jednostek.

Cybernetyka społeczna, socjocybernetyka (gr. kybernetes - "sternik; zarządca", od kybernán - "sterować; kontrolować", ang. "Social cybernetics") - nauka o procesach, celach i metodach sterowania społeczeństwem.

Na charakter systemu autonomicznego składają się po 3 właściwości informacyjne i energetyczne. Do właściwości informacyjnych (tworzących łącznie intelekt) zalicza się:

inteligencję – zdolność do wytwarzania wielu różnorodnych wyobrażeń (korelatów). Jest ona tym większa, im większa jest pojemność korelatora,

pojętność - zdolność do wytwarzania wyobrażeń wszelkiego rodzaju. Jest ona tym większa, im większa jest rejestracyjność korelatora,

talent - zdolność do wytwarzania wyobrażeń szczególnego rodzaju. Jest on tym większy, im większa jest preferencyjność korelatora.

Do właściwości energetycznych zalicza się:

Zachowanie (czasem określane jako behawior) człowieka lub zwierzęcia - skoordynowane postępowanie w odniesieniu do określonego otoczenia w określonym (stosunkowo krótkim) czasie, na który składają się reakcje ruchowe wykonywane za pomocą mięśni szkieletowych.

Charakter – współczynnik określający moralność i etykę postaci, bohaterów niezależnych, potworów czy nawet całych społeczeństw w niektórych grach fabularnych.

dynamizm charakteru (D) - logarytm stosunku współczynnika rozbudowy (C) do współczynnika starzenia (A) systemu autonomicznego, D = log C/A. Decyduje on o sposobie gospodarowania energią, a tym samym kierunku działania tego systemu,

tolerancję - różnicę między dynamizmami granicznymi zakresu dynamizmu charakteru. Decyduje ona o bodźcach akceptowanych swobodnie przez system autonomiczny,

podatność - różnicę między dynamizmem nieprzekraczalnym a najbliższym dynamizmem granicznym zakresu dynamizmu charakteru. Decyduje ona o bodźcach akceptowanych przez system autonomiczny pod przymusem zewnętrznym.

Zobacz też

Zobacz w Wikicytatach kolekcję cytatów
o charakterze

charakter w grach fabularnych

charakterologia

osobowość, Osobowość ujęciu psychoanalizy

styl charakteru

Literatura

Kobierzycki T., "Gnothi Seauton": dusza, charakter, jaźń, osobowość, osoba. Dzieje pięciu pojęć. Wyd. AmiFC, Warszawa 2001.

Mazur M., Cybernetyczna teoria układów samodzielnych. PWN, Warszawa 1966, ss. 231.

Mazur M., Cybernetyka i charakter. Wyd. 1, PIW, Warszawa 1976, ss. 443. (doc)

Mazur M., Cybernetyka i charakter. Psychologia XXI wieku. Wyd. 2, zm., Aula, Podkowa Leśna 1996, ss. 360. ISBN 83-85275-41-X

Mazur M., Cybernetyka i charakter. Wyd. 3, Wyższa Szkoła Zarządzania i Przedsiębiorczości im. B. Jańskiego, Warszawa 1999, ss. 388. ISBN 83-87897-07-8