Charles-Albert Cingria - Polski Serwis Naukowy

Charles-Albert Cingria (ur. 10 lutego 1883 w Genewie, zm. 1 sierpnia 1954 w Genewie) – szwajcarski francuskojęzyczny pisarz i publicysta.

Biografia

Był synem Alberta Cingrii przybyłego z Dubrownika w Dalmacji (lecz z pochodzenia Turka), od 1871 r. naturalizowanego w Szwajcarii, współwłaściciela dobrze już wówczas prosperującej firmy zegarmistrzowskiej Patek Philippe & Co. oraz Karoliny Stryjeńskiej, utalentowanej malarki. Jego bratem był Alexandre Cingria, pisarz, publicysta, redaktor, malarz i dekorator, autor witraży i mozaik, jeden z najwybitniejszych przedstawicieli szwajcarskiej sztuki sakralnej XX wieku.

Kubizm – kierunek w sztukach plastycznych, głównie malarstwie i rzeźbie, który rozwinął się we Francji na początku XX wieku, poszukujący nowych zasad budowy przestrzennej dzieła przez odrzucenie reguł perspektywy i geometryczne uproszczenie elementów kompozycji.

Alexandre Cingria (ur. 22 marca 1879 w Genewie, zm. 8 listopada 1945 w Lozannie), szwajcarski pisarz, publicysta, redaktor, malarz i dekorator, autor witraży i mozaik, jeden z najwybitniejszych przedstawicieli szwajcarskiej sztuki sakralnej XX wieku. Był katolikiem.

Studiował w Saint-Maurice i w Engelbergu, jednak nie uzyskał dyplomu. Zafascynowany literaturą, obracał się w środowisku młodych pisarzy, takich jak C.F. Ramuz czy Adrien Bovy, skupionych wokół jego starszego brata Aleksandra. Wraz z nimi i bratem był założycielem czasopisma artystycznego "La Voile latine" (istniało do 1910 r.), do którego pisał pierwsze teksty. Lekkoduch, nie mogący usiedzieć w jednym miejscu obieżyświat, przemieszczał się nieustannie po Europie. Przebywał kolejno w Sienie, Rzymie, Florencji a nawet Konstantynopolu, gdzie mieszkała rodzina jego ojca.

Dalmacja (chorw. Dalmacija, wł. Dalmazia, serb. Далмација) – kraina historyczna w Chorwacji, Bośni i Hercegowinie oraz Czarnogórze na wschodnim wybrzeżu Adriatyku.

Dadaizm (dada) – międzynarodowy ruch artystyczno-literacki w sztuce XX wieku, którego głównymi hasłami były dowolność wyrazu artystycznego, zerwanie z wszelką tradycją i swoboda twórcza odrzucająca istniejące kanony. Jego członkowie, będący świadkami I wojny światowej, w poczuciu rozpadu cywilizacji negowali powszechnie przyjęte ideały estetyczne i wartości, takie jak religia, moralność i honor. Nie wytworzyli jednolitego stylu czy programu, które spójnie łączyłyby ich dzieła – jednoczyła ich raczej wspólna postawa niż styl.

W 1918 r. Cingria osiadł w Paryżu, gdzie zainteresowały go ówczesne nurty awangardowe w sztuce: surrealizm, dadaizm czy kubizm i gdzie szybko zadzierzgnął bliskie stosunki z takimi postaciami francuskiej literatury, jak Jean Cocteau, Max Jacob, Jean Lurçat, Paul Claudel czy Marcel Jouhandeau, którzy uznawali go za równego sobie. Jean Paulhan otworzył przed nim łamy "La Nouvelle Revue française", w której Cingria w latach 30. XX w. redagował swe błyskotliwe kroniki. Jego artykuły, felietony czy mniejsze szkice stanowią swoiste relacje z przemyśleń, lektur, spotkań, a także z bardzo wielu wypraw rowerowych po drogach i dróżkach Francji i Nawarry. Część z nich ukazała się później w tomach "Stalactites" (1941) i "Bois sec bois vert" (1948).

Siena – miasto i gmina we Włoszech, w Toskanii, w prowincji Siena. Ważne centrum turystyczne. Według danych na rok 2011 gminę zamieszkują 54 543 osoby, 462,2 os./km².

Jean Cocteau (ur. 5 lipca 1889 w Maisons-Laffitte, zm. 11 października 1963 w Milly-la-Forêt) – francuski poeta, dramaturg, reżyser filmowy, scenograf, malarz, a także choreograf sceniczny i menadżer bokserski.

Powróciwszy w czasie II wojny światowej do Fryburga, odkrył na nowo Szwajcarię jako kraj niespodziewanie ożywczy i inspirujący. Kilkuletni pobyt w tym kraju zaowocował tomami "Le Parcours du Haut Rhône" (1944), "Florides helvètes" (1944) i "Musiques de Fribourg" (1945). Jednocześnie Cingria kontynuował studia nad swym ulubionym średniowieczem i jego kulturą, a zwłaszcza dziełami ówczesnych poetów i muzyków - trubadurów i truwerów. Zainteresowania te pozwoliły mu wydać "La Civilisation de Saint-Gall" (1929), "Pétrarque" (1932) i "La Reine Berthe" (1947). Umiejętność wyczucia owego swoistego ducha średniowiecza w połączeniu z bystrą obserwacją świata mu współczesnego oraz żywym i spontanicznym sposobem pisania uczyniły z Cingrii pisarza na wskroś oryginalnego, oczekującego dziś na ponowne odkrycie przez czytelników.

Nawarra (hiszp. Navarra, fr. Navarre, bask. Nafarroa) to kraina historyczna w zachodniej części Pirenejów na pograniczu Hiszpanii i Francji. Nawarra obejmuje część historycznego Kraju Basków. Pod zwierzchnictwem Nawarry znajdowała się niegdyś również część francuskiego departamentu Pyrénées-Atlantiques, obecnie znana jako Dolna Nawarra (fr. Basse-Navarre).

Szwajcaria, Konfederacja Szwajcarska (Confoederatio Helvetica, Schweiz, Schweizerische Eidgenossenschaft) – państwo federacyjne w Europie Zachodniej. Jest jednym z niewielu państw, w których obowiązuje demokracja bezpośrednia. Szwajcaria od kongresu wiedeńskiego w 1815 roku jest państwem neutralnym. Do Organizacji Narodów Zjednoczonych przystąpiła dopiero 10 września 2002 po przegłosowaniu tej decyzji w referendum minimalną większością 52% głosów.

"Człowiek renesansowy", "pisarz nieprzewidywalny", "artysta słowa" - pozostawił po sobie w sumie 20 tomów stricte literackich, 500 artykułów prasowych, liczne tłumaczenia, przedmowy do innych dzieł oraz setki listów! Najpełniejsze wydanie jego dzieł pt. "OEuvres complètes" w 17 tomach (11 tomów utworów pisarskich plus pięć tomów listów plus 1 tom bibliografii) ukazało się w latach 1967 - 1981 w Lozannie.

Surrealizm (zwany także nadrealizmem) – kierunek w sztuce powstały w 1924 we Francji, początkowo występujący wyłącznie w literaturze, później w sztukach plastycznych, filmie i teatrze. Termin ten stworzył w 1917 roku Guillaume Apollinaire [1].

Truwerzy – średniowieczni artyści wywodzący się z pónocnofrancuskiej arystokracji, poeci, muzycy i kompozytorzy. Tworzyli pod wpływem trubadurów około połowy XII w.

Bibliografia

Walzer, Pierre-Olivier: Cingria Charles-Albert, w: Dictionnaire historique de la Suisse

Piechocki, Wiesław: Niespokojny ptak, w: Panorama polska Vol. 15, No. 3 (161), marzec 2007