Charles Plumier - Polski Serwis Naukowy

Clematitis indica latifolia

Charles Plumier, OM, Karol Plumier (ur. 20 kwietnia 1646 w Marsylii, zm. 20 listopada 1704 w El Puerto de Santa María) – zakonnik minimita, francuski botanik i podróżnik.

Życiorys

Był synem Jeana Roussela Plumiera i Madeleine. W 1652 roku wstąpił do klasztoru minimitów. W Tulonie uczył się geometrii, fizyki; budował przyrządy optyczne, rysował i malował. Został wysłany do francuskiego klasztoru Trinità dei Monti w Rzymie i podjął studia botaniczne pod kierunkiem o. Philippa Sergeanta, a później cystersa Paola Boccone. Po powrocie do Francji (Bormes) wspólnie z J. P. Tournefortem badał wybrzeża Prowansji i Langwedocji.

Fuksja, ułanka (Fuchsia L.) – rodzaj roślin z rodziny wiesiołkowatych (Onagraceae), obejmujący ok. 100 gatunków pochodzących głównie z Ameryki Środkowej i Południowej (tylko 4 gatunki pochodzą z Nowej Zelandii). Nazwa Fuchsia została nadana w XVII wieku przez Charlesa Plumiera dla upamiętnienia niemieckiego botanika Leonharta Fuchsa (1501-1566). Gatunkiem typowym jest Fuchsia triphylla L..

Francuzi – naród romański zamieszkujący głównie Francję (ok. 52 mln), Wielką Brytanię (ok. 100 tys.), Katalonię (ok. 4 tys.) oraz nieliczni w Belgii, Andorze, Luksemburgu, Monako i Szwajcarii. Poza tym Francuzi żyją głównie w swoich byłych koloniach w Afryce oraz w własnych terytoriach zamorskich w Oceanii i na innych kontynentach. Około 10 milionów osób francuskiego pochodzenia mieszka w Stanach Zjednoczonych, a 5 milionów w Kanadzie. Ich ojczystym językiem jest francuski. Większość Francuzów to katolicy (chrystianizacja w II – IV wieku). Dzisiaj wielu potomków byłych imigrantów uważa się za część narodu francuskiego, są to przeważnie osoby pochodzenia afrykańskiego i arabskiego. Pozostają oni obywatelami państwa francuskiego.

W 1689 roku, na zlecenie rządu, wykonywał badania na francuskich Antylach. Król Ludwik XIV mianował go królewskim botanikiem w 1693. Po czym Plumier odbył kolejne dwie podróże badawcze do Ameryki Południowej (1693 i 1695) w poszukiwaniu drzewa chinowca. Druga wyprawa przyniosła odkrycie 924 nowych gatunków roślin oraz dowody na przynależność czerwców do świata zwierząt. Wyniki swoich badań Plumier publikował w Journal des Savants. W trakcie trzeciej podróży prowadził badania na Gwadelupie, Martynice, Santo Domingo i w Brazylii. Każda z wypraw owocowała publikacjami. Po ostatniej opisał 106 nowych gatunków roślin, w tym wanilię, której nadał nazwę łacińską Vanilla. Do czwartej, planowanej wyprawy nie doszło, ponieważ zmarł na zapalenie płuc. Został pochowany w klasztorze w pobliżu Kadyksu.

Antyle (hiszp. Antillas, ang. i franc. Antilles, niderl. Antillen) – grupa wysp położona w basenie Morza Karaibskiego, rozciągająca się łukowato na długości 4,5 tys. km od Cieśniny Jukatańskiej aż do wybrzeży Wenezueli. Większość wysp górzysta, klimat wilgotny, równikowy i podrównikowy. Plantacje trzciny cukrowej, kakao, kawy, bawełny.

Ludwik XIV Wielki, Król Słońce (ur. 5 września 1638 w Saint-Germain-en-Laye, zm. 1 września 1715 w Wersalu) – król Francji i Nawarry 1643–1715, syn Ludwika XIII, z dynastii Burbonów.

Dokonania

Jako pierwszy nadał roślinom nazwy pochodzące od nazwisk wybitnych osobistości: fuksja (Fuchsia) od Leonharta Fuchsa (1501-1566), lobelia zwisająca (Lobelia pendula) od Mathiasa de l'Obela (1538-1616), magnolia od Pierre'a Magnola (1637-1715), clusia od Karola Kluzjusza (1526-1609) a begonia od Michela Bégona.

Chinowiec, drzewo chinowe (błędnie: drzewo chininowe) (Cinchona L.) - rodzaj roślin z rodziny marzanowatych (Rubiaceae). Obejmuje ponad 40 - 60 tropikalnych gatunków, występujących w stanie dzikim w Andach. Niektóre gatunki obecnie są uprawiane w strefie międzyzwrotnikowej, m.in. na wyspach: Cejlon, Jawa, Jamajka, a także w Indiach, Australii, Nowej Gwinei i Afryce.

Martynika, Martinique – departament zamorski Francji [1] , obejmujący karaibską wyspę Martynika, położoną w archipelagu Wysp Zawietrznych w Małych Antylach, między dwoma niezależnymi państwami Dominiką na północy i Saint Lucią na południu.

Jego ilustracje ryb z Martyniki były wykorzystywane przez Bernarda de Lacépeda (1756-1825) i Marcusa Blocha (1723-1799).

Pozostawił 6 tys. rysunków, w tym 4 tys. roślin, 31 rękopisów opisujących ponad 4,3 tys. roślin i zwierząt (ptaki, ryby, kraby i małże) oraz bogate herbarium.

Dzieła

Description des plantes de l'Amérique (Paryż, 1693)

L'Art de tourner (Lyon, 1701)

Nova plantarum Americanarum genera (Paryż, 1703)

Traite de fougères de l'Amerique (Paryż, 1705)

Znaczenie

Charles Plumier był największym odkrywcą w dziedzinie botaniki w XVIII wieku , specjalizującym się zwłaszcza we florze Ameryki Środkowej i Antyli. Na jego cześć, Karol Linneusz i Joseph Pitton de Tournefort nadali nazwę Plumeria rodzajowi roślin z rodziny toinowatych.

Flora (z łac. Flora – rzymska bogini kwiatów) – wykaz gatunków roślin występujących na określonym obszarze, zwykle bez gatunków uprawianych (np. flora roślin naczyniowych Polski). Zakres flory może być ograniczany do określonego biotopu (np. flora górska) lub określonej formacji roślinnej (np. flora lasu deszczowego). Ogół gatunków występujących w określonym obszarze i czasie geologicznym zachowanych w postaci skamieniałości roślinnych to flora kopalna (np. flora trzeciorzędu).

Botanika (biologia roślin) (gr. botanē = zieleń, owoc, roślina) – dział biologii zajmujący się roślinami. Obejmuje całokształt wiedzy o świecie roślin i związanych z nimi zjawiskach. Szeroki zakres problematyki jest przyczyną wyodrębniania licznych, w różnym stopniu samodzielnych działów, wymagających stosowania swoistych metod i technik badawczych.

W Marsylii i Rochefort są ulice jego imienia.

Przypisy

Marian Pilarski: PRAWDA O KSIĘŻACH. Kraków: 1938, s. 26.
Description des plantes de l'Amérique Bibliothèque numérique de la BnF (fr.)
Nova plantarum Americanarum genera Bibliothèque numérique de la BnF
Traite de fougères de l'Amerique w bibliotece cyfrowej uniwersytetu w Strasbourgu. (Strony od 192 do 363 zawierają ilustracje)
Catholic Encyclopedia (ang.)

Portal:
Zakony

Źródła

Wielka ilustrowana encyklopedja powszechna. Kraków: Gutenberg, 1932, s. 290; t. XII.
Nota Biograficzna (ang.)