|
|
|
Polski Serwis Naukowy - OnLine od 1999 roku
 RSS
Dodaj do:
Warto przeczytać: Cmentarzysko sprzed 2,5 tysiąca lat, z wczesnej epoki żelaza, znaleźli archeolodzy w czasie wykopalisk na obszarze Starego Miasta w Kostrzynie nad Odrą (Lubuskie). Odkrycia dokonano w czasie nadzoru archeologicznego prowadzonego w ramach II etapu rewitalizacji T... Podatność na infekcje wirusowe jest cechą indywidualną, bowiem niektóre osoby nie zarażają się pomimo kontaktu z wirusem nawet przez dłuższy czas. Pytanie, dlaczego tak jest? Włoscy naukowcy z Naukowego Instytutu ds. Badań, Hospitalizacji i Opieki Zdrowotnej (... Bitwa nad Niemnem, rozegrana pod koniec września 1920 r., ostatecznie przypieczętowała polskie zwycięstwo w wojnie z bolszewicką Rosją, potwierdzając militarne zdolności marszałka Józefa Piłsudskiego. Po klęsce pod Wa... W dniach 13-15 sierpnia 1920 r. na przedpolach Warszawy rozegrała się decydująca bitwa wojny polsko-bolszewickiej. Określana mianem "cudu nad Wisłą" i uznawana za 18. przełomową bitwę w historii świata zadecydowała o... Bitwa graniczna z Niemcami została przegrana w ciągu kilku pierwszych dni. 3 września Wielka Brytania i Francja wypowiedziały wojnę III Rzeszy. Konflikt z Polską przekształcił się tym samym w wojnę światową. Wybuch wojny w krótkim cz...
Ostatnio na Forum:
Dyskusje
8
odp.
4
odp. Reklama:
 ChazaelCzy wiesz że...? Samaria (hebr. שומרון) - ruiny starożytnego miasta położonego w Samarii, w środkowej części Izraela. Miejsce wykopalisk archeologicznych znajduje się pod administracją Autonomii Palestyńskiej. Joram – (יהורם, Jehoram – "Jahwe jest dostojny") postać biblijna ze Starego Testamentu, król Izraela (państwa północnego). Był synem Achaba i Izebel. Panował prawdopodobnie w latach 852–841 p.n.e. (wg datacji Thielego i McFalla; wg Albrighta 849–842 p.n.e.), po śmierci swojego brata Ochozjasza. Był ostatnim władcą z dynastii Omriego. Hadadezer (akad. Adad-Idri, w Biblii znany jako Ben-Hadad) – król Aramu-Damaszku, wspominany w Starym Testamencie i źródłach asyryjskich. Panował od ok. 865 p.n.e. do ok. 842 p.n.e. Syn lub wnuk Ben-Hadada I. Według Biblii walczył z królestwem Izraela rządzonym przez Achaba. Podczas pierwszej kampanii oblegał Samarię, jednak nie udało mu się jej zdobyć, natomiast podczas drugiej doznał dotkliwej klęski pod Afek i dostał się do niewoli (1 Krl 20). Jednak zdaniem niektórych biblistów opis tak dotkliwej klęski Aramejczyków odnosi się do czasów późniejszych, okresu rządów Ben-Hadada III w Aramie i Joasza w Izraelu. Wkrótce potem Hadadezer stanął na czele koalicji, która pokonała Asyryjczyków w bitwie pod Karkar. Według źródeł asyryjskich wystawił w niej 1200 rydwanów, 1200 jeźdźców i 20 000 piechoty. W skład koalicji wchodził również Achab. Później jednak walczył z Achabem i pokonał go w bitwie pod Ramot-Gilead, w której król Izraela poległ (1 Krl 22,29-40). Miał również bez powodzenia oblegać Samarię w okresie rządów Jorama (2 Krl 6,24-7,7). Dokonał też reform wewnętrznych, zastępując lokalnych królów-wasali mianowanymi namiestnikami (1 Krl 20,24). Został zamordowany przez jego sługę Chazaela, który przejął tron. 
 Chazael (hebr. חֲזָהאֵל) – król Aramu-Damaszku, wspominany w Starym Testamencie i źródłach asyryjskich, jego imię znaleziono także na jednej z tabliczek z kości słoniowej znalezionych w Samarii. Panował od ok. 844/842 p.n.e. do ok. 800 p.n.e. Salmanasar III (akad. Šulmānu-ašarēd, tłum. "bóg Szulmanu jest pierwszy/największy") - król Asyrii w latach 858 - 825 p.n.e. Syn i następca Aszurnasirpala II oraz kontynuator jego polityki. Podjął szereg wypraw wojennych do aramejskich państewek Syrii, które wraz królem Achabem z Izraela i Fenicją zawiązały pod kierunkiem Adadidri z Damaszku antyasyryjską koalicję. Wojny w Syrii nie przyniosły początkowo królowi sukcesów, a nawet poniósł dotkliwą klęskę pod Karkar w 853 r. p.n.e. Dopiero po śmierci Ben Hadada z Damaszku zdołał rozciągnąć zwierzchnictwo Asyrii nad tą krainą i ściągać z niej kontrybucję, o czym możemy sie dowiedzieć z czarnego obelisku. Państwo Urartu było na tyle silne, że nie ośmielił się go zaatakować bezpośrednio. Pokonał też na południu chaldejskie plemiona oraz zajął Babilon (849 p.n.e.[1] ). Swoje zwycięstwa nad wrogami uwiecznił na brązowych drzwiach z Balawat. Pod koniec jego panowania doszło do masowych powstań na zdobytych terytoriach. W walki te zaangażowany był jego syn Szamsziadad V. W ich wyniku Salmanasar zginął w niewyjaśnionych okolicznościach, a władzę objął jego syn.
Jehu (hebr. יֵהוּא , On jest Jahwe, w tekstach asyryjskich: Jaua) – postać biblijna ze Starego Testamentu, syn Jozafata, syna Nimsziego, władca starożytnego królestwa północnego Izraela w l. 841-814 r. p.n.e. Początkowo był urzędnikiem na dworze Ben-Hadada II. Według Biblii Bóg nakazał Eliaszowi namaścić go na króla Damaszku (1 Krl 19,15), jednak zrealizował to dopiero Elizeusz, który po objawieniu Chazaelowi woli Pana zapłakał, przewidując co ten uczyni Izraelitom (2 Krl 8,7-13). Chazael zabił Ben-Hadada i przejął tron. Ze względu na uzurpatorski charakter rządów inskrypcja króla Salmanasara III nazywa go "synem nikogo", a stela z Tel Dan mówi, że królem uczynił go bóg Hadad, a nie jego ojciec. Joachaz – jedenasty król królestwa Izraela (państwa północnego), syn Jehu, opisywany w 2 Księdze Królewskiej 13,1-9. Panował w latach 814–798 p.n.e.
Ben-Hadad III – król Aramu-Damaszku panujący od ok. 806 p.n.e. Opisywany przez Stary Testament. Był synem uzurpatora Chazaela. Jego ojciec doprowadził Aram do szczytu potęgi, jednak Ben-Hadad doznał wielu klęsk, co znacznie umniejszyło potęgę królestwa. Był trzykrotnie pokonywany przez króla Izraela, Joasza, z niepowodzeniem walczył też z Hamat. Król Asyrii Adadnirari III pokonał go 796 p.n.e. i zmusił do opłacenia trybutu. Objęcie władzy przez Chazaela doprowadziło do upadku przymierza z Izraelem przeciwko Asyrii. Podjął wojnę z Izraelem i pokonał jego króla Jorama pod Ramot-Gilead (2 Krl 8,28-29). Wkrótce potem, w 841 p.n.e., Salmanasar III zaatakował Aram i pobił Chazaela w bitwie u podnóża góry Senir, jednak nie udało mu się zdobyć Damaszku i pojmać króla Aramu. Ponowił próbę trzy lata później, jednak znowu nieskutecznie. Po ustaniu zmagań z Asyryjczykami, Chazael rozpoczął ekspansję na południe. W wojnie z królem Izraela Jehu zajął większość Zajordania (2 Krl 10,32-33). Zaatakował też ziemie Filistynów i zajął Gat. Planował atak na Judę, jednak zaniechał go po otrzymaniu trybutu (2 Krl 12,18-19). Podczas rządów Joachaza Izrael dostał się pod jarzmo Aramejczyków, przez co armia Izraela została praktycznie unicestwiona (2 Krl 13,7-13), przy czym według Alfreda Tschirschnitza był to warunek pokoju narzuconego przez Chazaela, a nie wynik strat wojennych. W tym okresie nastąpił szczyt potęgi Aramu. Podczas rządów następcy Chazaela, Damaszek utracił większość zdobytych terytoriów. Ramot-Glead wcześniej Ramot w Gileadzie lub skrócona forma: Rama - strategiczne miasto biblijne, miasto ucieczki, miasto lewickie na terytorium Gada, na wschód od Jordanu (2Kl 8:28, 29; 2Kn 22:5, 6; 1Kn 6:80; Pwt 4:43; Joz 20:8; 21:38). Salomon miał w Ramot-Gilead pełnomocnika, odpowiedzialnego za dostarczanie mu żywności z miast położonych w Gileadzie i Baszanie (1Kl 4:7, 13). Potem opanowali je Syryjczycy (1Kl 20:34), później bezskutecznie chciał go odzyskać izraelski król Achab i jego syn oraz Achazjasz (1Kl 22:13-38; 2 Kl 8:25-29; 9:14, 15; 2Kn 22:5-8).
Królestwo Damaszku – starożytne państwo aramejskie na Bliskim Wschodzie na obszarze Syrii ze stolicą w Damaszku, zwane też Aramem-Damaszkiem lub Aramem damasceńskim, w Biblii nazywany zwykle po prostu Aramem. Samodzielne państwo od X w. p.n.e. W drugiej połowie IX w. p.n.e. stał się regionalnym mocarstwem dominującym nad znacznymi obszarami Lewantu. Upadek państwa nastąpił 732 p.n.e. w wyniku asyryjskiej inwazji. Przypisy
BibliografiaStary Testament, Biblia Hebrajska, Pisma Hebrajsko-Aramejskie – starsza część Biblii, przyjęta przez chrześcijaństwo z judaizmu. Judaistyczna (a za nią protestancka) wersja obejmuje 39 ksiąg (tylko hebrajskich), katolicka zawiera 46, a prawosławna w sumie 50-53 (księgi hebrajskie i greckie z Septuaginty oraz niekiedy apokryfy).
Eliasz (hebr. אליהו Eliyyáhu, gr. Ἠλίας Elias, ang. Elijah) – jeden z proroków Starego Testamentu. Imię tłumaczone jako: "Bogiem jest Jahwe", "moim Bogiem jest Jahwe".
Czy wiesz że...? beta Filistyni (hebr. פלשתים Pelisztim - "obcy, wędrowcy", eg. Peleset) - lud zamieszkujący w starożytności tereny południowego wybrzeża Kanaanu położone na zachód od Judei. Pochodzenie etniczne Filistynów nie zostało definitywnie ustalone. Niektórzy uczeni na podstawie niewielkiej liczby zachowanych słów[potrzebne źródło] sugerują ich indoeuropejskie pochodzenie[1]. Możliwe, że wywodzili się z rejonu Morza Egejskiego, na co wskazywałby styl najstarszej filistyńskiej ceramiki. Istnieją również opinie o pochodzeniu z Kapadocji lub Ilirii. Zaliczali się oni do tzw. Ludów Morza, które na przełomie XIII i XII w. p.n.e. uderzyły na Egipt i po klęsce zadanej im przez Ramzesa III część z nich osiedliła się na terenie Kanaanu, będąc znanymi od tej pory właśnie pod nazwą Filistynów. Filistyni wzmiankowani są w źródłach egipskich i asyryjskich, a przez Biblię opisywani są jako jeden z głównych przeciwników starożytnych Izraelitów. W III wieku p.n.e. zatracili swą odrębność etniczną w związku z hellenizacją.
Język hebrajski (hebr. עִבְרִית, trb. iwrit) – język z grupy kananejskiej języków semickich, należący do afroazjatyckiej rodziny językowej, zapisywany alfabetem hebrajskim.
Trybut (łac. tributum) - danina, zwykle pieniężna, świadczona przez jednego władcę drugiemu jako wyraz uznania zwierzchności terytorialnej, senioralnej. Przez władców polskich trybut płacony był cesarstwu przez Bolesława Chrobrego do 1000 r, a potem przez Mieszka II i jego następców ( z wyjątkiem krótkiego okresu za panowania Bolesława Szczodrego) z całego obszaru państwa. Trybutu nie płacił Bolesław Krzywousty po 1109 r, a później znów był uiszczany przez książąt w okresie rozbicia dzielnicowego. Na początku XIII w., w okresie rozkładu władzy cesarskiej trybut zanikł.
Aramejczycy to nazwa ludów semickich, które w II tysiącleciu p.n.e. żyły na pustyniach na zachód od Mezopotamii. W drugiej połowie II tysiąclecia zaczęły przenikać do Mezopotamii i Syrii. Najdawniejsze wzmianki o Aramejczykach (jako plemieniu Ahlamu) pochodzą z listów z Tell el-Amarna i dokumentów akadyjskich z XIV wieku p.n.e.. W XIII wieku p.n.e. utworzyły one na terenach Syrii niewielkie państewka. Najpotężniejszym z nich było Aram ze stolicą w Ibe (obecnie Damaszek). Dalszy rozwój nastąpił na przełomie XI i X wieku p.n.e., powstały wtedy takie panstwa-miasta jak Bit-Adimi, Bit-Bachiani, Bit-Zamani. Aramejscy koczownicy coraz liczniej osiedlali się również w Mezopotamii. W VIII w. p.n.e. państwa aramejskie w Syrii zostały podbite przez Asyrię. Jej królowie rozproszyli Aramejczyków przesiedleniami po całym Bliskim Wschodzie, przyczyniając się w ten sposób do rozpowszechnienia języka aramejskiego, który był także językiem ojczystym Jezusa.
Stanisław Andrzej Gądecki (ur. 19 października 1949 w Strzelnie) - polski duchowny katolicki, biblista, od 2002 arcybiskup metropolita poznański. Zawołanie biskupie - Czynem i prawdą. Powyższa treść oraz zamieszczone w niej powiązane definicje/pojęcia - udostępniane są na licencji Creative Commons: uznanie autorstwa, na tych samych warunkach, z możliwością obowiązywania dodatkowych ograniczeń.
Zobacz szczegółowe informacje o warunkach korzystania
Wszystkie hasła znajdujące się w naszym mirrorze Wikipedii mają znaczenie informacyjne i edukacyjne. Nie mogą być traktowane jako porady. |
