Chebda Starszy ze Służewa - Polski Serwis Naukowy

Chebda Starszy ze Służewa (Chebda ze Służewa, zm. między 8 kwietnia 1307 a, zapewne, 14 marca 1314) — brat kasztelana michałowskiego Imisława ze Służewa, brat stryjeczny wojewody brzeskiego Bronisza ze Służewa i prawdopodobnie wojewody inowrocławskiego Jarosława z Łojewa, pochodził z rycerskiego rodu Pomianów. Podkomorzy brzeski od 1292. Pełnił ten urząd również w roku następnym (1293), by ostatecznie przestać piastować go w 1297 (lub wcześniej). Przed 27 kwietnia 1306 (na pewno po 15 grudnia 1305) został mianowany na urząd kasztelana kruszwickiego. Południowa część tej kasztelanii w listopadzie 1306 zmieniła swoją przynależność terytorialną wchodząc wówczas w skład brzeskiego władztwa Władysława I Łokietka w ramach regulacji terytorialnych pomiędzy tym księciem a jego bratankami — Leszka i Przemysła Ziemomysłowiców. W dokumencie z 7 czerwca 1307 Chebda występuje już jako były kasztelan kruszwicki.

Przedpełk ze Służewa (zm. po 28 sierpnia 1349) — najprawdopodobniej najmłodszy syn wojewody brzeskiego Bronisza ze Służewa (jest niewykluczone, choć dość wątpliwe, że mógł być jednak synem Chebdy ze Służewa, kasztelana kruszwickiego), brat Chebdy ze Służewa, wojewody sieradzkiego oraz (jeśli był synem wyżej wymienionego Bronisza) Jarosława ze Służewa, prepozyta kruszwickiego i archidiakona gnieźnieńskiego Przecława ze Służewa, pochodził z rycerskiego rodu Pomianów. W trzech znanych dokumentach z 1349 świadkuje jako podczaszy brzeski. Dwa późniejsze (z 25 sierpnia i 28 sierpnia 1349) dotyczyły kwestii rozgraniczania dóbr. We wszystkich tych dokumentach występuje na liście świadków zaraz po bracie — Chebdzie ze Służewa.

Brześć Kujawski – miasto położone na terenie województwa kujawsko-pomorskiego, dawna siedziba książąt kujawskich. Według danych z 2006 miasto miało 4521 mieszkańców.

Chebda sprzedał (wraz z bratem — Imisławem) klasztorowi Cystersów z Byszewa 15 marca 1306 wieś Trzeciewiec oraz część Jelitowa, za które otrzymali według dokumentu z 27 maja tegoż roku 100 grzywien. Przy dokumencie z maja zachowała się pieczęć należąca zapewne do Chebdy z wyobrażeniem żubrzej głowy przebitej mieczem — herb Pomian (najstarsze wyobrażenie tegoż). Był również jednym ze świadków na wydanym w Wiślicy czerwcowym dokumencie Władysława I Łokietka zatwierdzającym przywileje katedry krakowskiej. Jego śmierć nastąpiła zapewne przed 14 marca 1314, bowiem na dokumencie z tego dnia dotyczącym transakcji z 1306 występuje jedynie jego brat Imisław.

Imisław ze Służewa (zm. po 14 października 1314) — brat kasztelana kruszwickiego Chebdy ze Służewa, brat stryjeczny wojewody brzeskiego Bronisza ze Służewa i prawdopodobnie wojewody inowrocławskiego Jarosława z Łojewa, pochodził z rycerskiego rodu Pomianów. Jedyny znany z imienia, a zarazem ostatni piastujący ten urząd kasztelan michałowski, występujący z tym tytułem tylko w dokumencie z 15 marca 1306. Imisław sprzedał (wraz z bratem — Chebdą) klasztorowi Cystersów z Byszewa 15 marca 1306 wieś Trzeciewiec oraz część Jelitowa, za które otrzymali według dokumentu z 27 maja tegoż roku 100 grzywien. Przy dokumencie z maja zachował się znak kreskowy (zapewne Imisława) — ‡/‡. Był również osobą, która wymieniana jest na dwóch dokumentach zatwierdzających sprzedaż obu powyższych wsi Cystersom — pierwszego z 14 marca 1314 braci Leszka i Przemysła Ziemomysłowiców oraz drugiego z 12 października tegoż roku wydanym przez starszego z braci-książąt, Leszka. Jego śmierć nastąpiła po tej drugiej dacie.

Cystersi (łac. Cistercienses, pełna łacińska nazwa Ordo Cisterciensis, skrót OCist.) – zakon katolicki wywodzący się z benedyktynów i posługujący się regułą benedyktyńską, założony w 1098 r. przez Roberta z Molesme, pierwszego opata z Cîteaux (z łac. Cistericium) (obecnie Saint-Nicolas-lès-Cîteaux) we Francji. Nazwa zakonu pochodzi od łacińskiej nazwy tego właśnie miejsca (Cistertium - to określenie z kolei pochodzi od sformułowania cis tertium lapidem - "przy trzecim kamieniu (milowym)"). Pierwsze klasztory powstały w La Ferté (1113), Pontigny (1114), Clairvaux (1115) i Morimond (1115).

Niewykluczone, choć jest to dość wątpliwe, że Chebda był ojcem dwóch braci: późniejszego wojewody sieradzkiego Chebdy ze Służewa oraz późniejszego podczaszego brzeskiego Przedpełka ze Służewa.

Przypisy

Znacznie bardziej prawdopodobne, że byli oni synami brata stryjecznego Chebdy — Bronisza ze Służewa. Zob. J. Karczewska, Ród Pomianów na Kujawach w średniowieczu, Poznań–Wrocław 2003, s. 19 (przyp. 80).

Bibliografia

Karczewska J., Ród Pomianów na Kujawach w średniowieczu, Poznań–Wrocław 2003, ISBN 83-7393-004-3, s. 13-14, 19.