Chiński program kosmiczny - Polski Serwis Naukowy

Chiński program kosmiczny ruszył w Chińskiej Republice Ludowej w 1956 roku z pomocą ZSRR. Po rozłamie radziecko-chińskim w 1960 roku, program kosmiczny był kontynuowany chińskimi środkami. Pierwszy chiński satelita, Dong Fang Hong 1, został wystrzelony w 1970 roku, dzięki czemu Chiny stały się piątym w historii mocarstwem kosmicznym. Rozpoczęty w 1968 roku program lotów załogowych przyniósł owoce dopiero w 2003, kiedy Chiny wystrzeliły na orbitę statek Shenzhou 5 z Yang Liweiem na pokładzie. W ten sposób stały się trzecim państwem na świecie, po Rosji i USA, zdolnym wysłać człowieka w przestrzeń kosmiczną.

Wyścig kosmiczny – współzawodnictwo Stanów Zjednoczonych i ZSRR w eksploracji kosmosu, w przybliżeniu obejmujące okres 1957- 1975. Obejmował wysiłki zmierzające do eksploracji przestrzeni kosmicznej przez sztuczne satelity, umieszczenia w niej człowieka oraz jego lądowania na powierzchni Księżyca.
Kosmodrom Xichang (chiń. 西昌卫星发射中心, pinyin: Xīchāng Weìxīng Fāshè Zhōngxīn) – chiński ośrodek rakietowy położony ok. 64 km na północny zachód od miasta Xichang, w prowincji Syczuan. Jest połączony z lotniskiem miejskim (50 km od kosmodromu) bezpośrednim połączeniem kolejowym i autostradą. Jako baza wojskowa nosi oznaczenie Base 27.

Historia

Rodzina chińskich rakiet nośnych Długi Marsz

Początek programu kosmicznego ChRL datuje się na 1956 rok, kiedy Qian Xuesen został deportowany ze Stanów Zjednoczonych po oskarżeniu go o bycie komunistą na fali wydarzeń Maccartyzmu. Po powrocie do Chin został pierwszym dyrektorem programu balistycznego, stając się „ojcem chińskiego programu kosmicznego”.

Antena satelitarna - antena służąca do odbioru lub nadawania sygnału z satelitów telekomunikacyjnych. Anteny satelitarne wykonywane są jako: paraboliczne, offsetowe, panelowe lub wieloogniskowe w układzie pojedynczego, podwójnego zwierciadła lub bezzwierciadłowym.
Phobos-Grunt – sonda przygotowywana przez Rosyjską Federalną Agencję Kosmiczną (Roskosmos). W listopadzie 2011 roku ma zostać wystrzelona w kierunku Phobosa (większego księżyca Marsa) w celu pobrania próbek gruntu i dostarczenie ich na Ziemię. Do zatknięcia sondy w słabym polu grawitacyjnym Phobosa użyje się świdrów.

1 marca 1956 ruszył Projekt 581, 12-letni plan zakładający m.in. umieszczenie pierwszego chińskiego satelity na orbicie do 1959 roku. ChRL wspierał technologicznie Związek Radziecki. Jednak plany tak szybkiego wystrzelenia satelity musiały zostać przesunięte, kiedy w 1960 roku nastąpił rozłam radziecko-chiński i ChRL musiała kontynuować swój program samodzielnie.

Teledetekcja (ang. remote sensing) to badanie wykonane z pewnej odległości. Badania teledetekcyjne można wykonywać z samolotów, przestrzeni kosmicznej lub z powierzchni ziemi. Metody teledetekcyjne dzielą się na aktywne i pasywne. W aktywnej teledetekcji sygnał jest wysłany z instrumentu, a po odbiciu od obiektu, odbierany i analizowany. Przykładami aktywnej teledetekcji jest radar, w którym wysyłane są mikrofale, lidar – w tym przypadku wysyłane jest światło, czy sodar – wtedy wysyłane są fale akustyczne. Pasywnymi metodami teledetekcji są metody oparte na analizie sygnału wysyłanego od obserwowanego obiektu. Zdjęcie fotograficzne jest przykładem teledetekcji pasywnej. W nowoczesnej terminologii terminu teledetekcja używa się przy pomiarach z satelitów czy z samolotów. Techniki teledetekcyjne używają tzw. metod odwrotnych do oceny interesujących własności. Dla przykładu, ocena ilości deszczu z chmur może być dokonana na podstawie intensywności sygnału z radaru meteorologicznego.
Qian Xuesen (ur. 11 grudnia 1911 w Hangzhou, zm. 31 października 2009 w Pekinie) – chiński inżynier i naukowiec w dziedzinie aeronautyki i astronautyki, twórca chińskiego programu kosmicznego.

W 1962 odbyła się nieudana próba Dongfeng 2 (DF-2), pierwszego chińskiego pocisku balistycznego. Poprawiony DF-2A został z sukcesem wystrzelony w 1964 roku oraz z jego użyciem Chiny dokonały pierwszego udanego testu broni jądrowej.

Z technologii Dongfeng wywodzą się także rakiety nośne Długi Marsz (CZ – Chang Zheng), z których CZ-1 zostały użyta do wystrzelenia Dong Fang Hong 1 (Wschód jest czerwony 1), pierwszego chińskiego satelity. Tym samym w 1970 roku Chińska Republika Ludowa dołączyła do grupy pięciu państw zdolnych samodzielnie wystrzelić satelitę w przestrzeń kosmiczną (po ZSRR, USA, Francji i Japonii).

Przestrzeń kosmiczna – przestrzeń poza obszarem ziemskiej atmosfery. Za granicę pomiędzy atmosferą a przestrzenią kosmiczną przyjmuje się umownie wysokość 100 km nad powierzchnią Ziemi, gdzie przebiega umowna linia Karmana. Ściśle wytyczonej granicy między przestrzenią powietrzną a przestrzenią kosmiczną nie ma. Fizycy przyjmują 80-100 km.
Stany Zjednoczone, Stany Zjednoczone Ameryki (ang.: United States, United States of America, US, USA) – państwo w Ameryce Północnej graniczące z Kanadą od północy, Meksykiem od południa, Oceanem Spokojnym od zachodu, Oceanem Arktycznym od północnego zachodu, Oceanem Atlantyckim od wschodu.

Dalszy rozwój rakiety Długi Marsz pozwolił ChRL uruchomić w 1985 roku program komercyjny, dzięki któremu zostało wysłane ponad 30 satelitów zagranicznych, głównie w interesie krajów Azji i Europy. Stany Zjednoczone długi czas podchodziły z rezerwą do chińskich usług kosmicznych z powodu obaw przed transferem technologii i w 2000 roku ogłosiły oficjalne embargo.

Orbita geostacjonarna to orbita okołoziemska, która zapewnia krążącemu po niej satelicie zachowanie stałej pozycji nad wybranym punktem równika Ziemi. Orbita geostacjonarna jest orbitą kołową zawartą w płaszczyźnie równika. Przebiega na wysokości 35 786 km nad równikiem (42 160 km od środka Ziemi). Prędkość ciała na orbicie geostacjonarnej wynosi około 3,08 km/s, a czas okrążenia przez niego Ziemi jest równy 23 godziny 56 minut i 4 sekundy, czyli dokładnie tyle, ile trwa doba gwiazdowa.
Sztuczny satelita – satelita wykonany przez człowieka poruszający się po orbicie wokół ciała niebieskiego. Pierwszym sztucznym satelitą Ziemi został wystrzelony przez Związek Radziecki w 1957 Sputnik 1.

W 1992 roku ChRL uruchomiła projekt 921-1, znany lepiej jako Program Shenzhou. Celem projektu są załogowe loty kosmiczne. Po wystrzeleniu kilku próbnych rakiet, w tym ze zwierzętami na pokładzie, w 2003 roku wystartował lot Shenzhou 5, na pokładzie którego znajdował się pierwszy chiński kosmonauta, Yang Liwei.

Kosmodrom Jiuquan (chiń. 酒泉卫星发射中心) – najstarszy chiński ośrodek rakietowy (satelitarny i balistyczny) otwarty w 1958. Położony jest na pustyni Gobi, w północno-zachodnich Chinach, w prowincji Mongolia Wewnętrzna. Ma 2 800 km² powierzchni. Na jego terenie zakwaterowanych jest około 20 000 ludzi. Przeznaczony przede wszystkim do przeprowadzania misji naukowych i odzyskiwanych. Stąd wystartował pierwszy chiński lot załogowy, Shenzhou 5.
Dōng Fāng Hóng I (chiń. 东方红一号, znany również ponad nazwą "Chiny 1") - pierwszy chiński satelita, wystrzelony 24 kwietnia 1970 roku. Ważył 173 kg i był cięższy niż pierwsze satelity innych państw (m.in. Sputnik). Niósł nadajnik radiowy emitujący pieśń Wschód jest czerwony, której nazwa stała się również nazwą samego satelity.

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)