Typowe chińskie nazwisko składa się z:

Dwusylabowe nazwiska, np. Ouyang, Sima, należą do rzadkości. Z kolei najpopularniejsze nazwiska – np. Li, Liu, Zhang – mają do kilkuset milionów użytkowników.

Tradycyjne imiona są zwykle dwusylabowe, choć ostatnio panuje moda na imiona jednosylabowe, np. Yao Ming. Zgodnie z tradycją rodzice często starają się, żeby imiona rodzeństwa miały jeden znak wspólny. Taki układ miały m.in. imiona sióstr Song: Song Meiling, Song Qingling i Song Ailing.

Strukturę analogiczną do chińskich mają również koreańskie nazwiska, a w obu Koreach również znany jest zwyczaj nadawania imion z jedną sylabą wspólną. Przykładem mogą być dwaj synowie Kim Dzong Ila – Kim Dzong Czul i Kim Dzong Un, którzy w imionach dzielą z ojcem sylabę Dzong (正, kor. 정).

Xing i shi – pochodzenie nazwisk

Obecnie w języku chińskim „nazwisko” określa się terminem xingshi (姓氏). Oba człony tego terminu oznaczają jednak innego rodzaju nazwiska.

W starożytnych Chinach panował matrylinearny system pokrewieństwa, stąd poczynając od czasów historycznych (dynastie Xia, Shang i Zhou) nazwisko córka oraz syn dziedziczyli po matce. Znak pierwotnie oznaczający nazwisko – xing (wym. śing, 姓) składa się dwu elementów – kobieta i rodzić. Wiele najstarszych nazwisk zawiera w sobie klucz kobieta, np. 姬 (Ji), 姒 (Si), 媯 (Gui), 姜 (Jiang) oraz 嬴 (Ying).

Wraz z rozwojem społeczeństwa patrylinearnego nazwisko dzieci zaczęły dziedziczyć po ojcu, przy czym założyciele bocznych linii rodu często przyjowali przydomki – shi (wym. szy, 氏), podczas gdy kontynuatorzy linii głównej pozostawali przy xing. O ile jednak xing pozostawało niezmienne od urodzenia, o tyle shi można było zmieniać za życia. Często zdarzało się, że ojciec i syn nosili inne shi, albo, że dwie osoby o odmiennym xing miały to samo shi.

Shi przyjmowano od nazw państw, miast, pełnionych urzędów, profesji, miejsc zamieszkania, pokrewieństwa z królami Zhou oraz od zi.

Do upadku dynastii Zhou, do kobiet zwracano się po xing, a do mężczyzn – po shi. Osoby o tym samym xing nie mogły się pobrać, bo uważano je za krewnych. Jeżeli shi kandydata na męża było identyczne z xing kandydatki, nie stanowiło to problemu dla zawarcia związku. W czasach późniejszych tradycja unikania ślubów między osobami o tym samym nazwisku była jednak przestrzegana. Dopiero ostatnio zaczyna się to zmieniać, choć w niektórych regionach Chin zwyczaj jest podtrzymywany nadal.

Shi pozwalało poznać pozycję społeczną danej osoby, bo posługiwała się nim jedynie arystokracja. Reszta społeczeństwa używała jedynie imion.

W Okresie Wiosen i Jesieni shi wśród arystokracji zaczęto dziedziczyć na równi z xing. W Okresie Walczących Królestw również zwykli ludzie zaczęli używać xing, a termin bai xing (sto nazwisk) stał się synonimem "ludu", co symbolizowało spadek roli arystokracji.

Od czasów dynastii Qin i Han użytkowe różnice między shi i xing uległy zatarciu i zaczęto używać terminu xingshi (姓氏).

Kolejność imienia i nazwiska

Odwrotna niż w jęz. polskim, tradycyjna chińska kolejność nazwisko-imię prowadzi do częstych nieporozumień, a w szczególności nagminnego mylenia imienia z nazwiskiem. Utarło się jednak, że ta kolejność jest przestrzegana, chyba, że sam zainteresowany postanowi inaczej. Kolejność "zachodnią" (imię-nazwisko) przyjmują najczęściej Chińczycy, którzy żyją lub pracują za granicą, np. Yundi Li, Ang Lee czy Ziyi Zhang itd. W chińskiej pisowni osoby te wymieniane są jako: Li Yundi, Lee Ang, Zhang Ziyi.

Bardzo możliwe, że wraz z otwieraniem się Chin na świat i upowszechnianiem się wiedzy nt. chińskich nazwisk, kolejność imię-nazwisko niebawem stanie się normą tj. jak to miało miejsce w przypadku nazwisk japońskich. Taką kolejność już wprowadzają m.in. niektóre serwisy internetowe, np. Internet Movie Database.

Chińską kolejność, podobnie zresztą jak wiele chińskich nazwisk, przejęto także w Korei i Wietnamie.

czytaj dalej: [2], [3]