Chicago - Polski Serwis Naukowy

Ten artykuł dotyczy miasta w USA. Zapoznaj się również z: inne znaczenia tej nazwy.

Panorama Chicago podczas zachodu słońca (od strony Planetarium Adlera) od Shedd Aquarium po Navy Pier.

Chicago (/ʃɪ`ka:gəu/ ) – miasto w USA, położone nad jeziorem Michigan w stanie Illinois.

Niemcy (Republika Federalna Niemiec, RFN; do traktatu pomiędzy RFN a Polską Rzecząpospolitą Ludową (1970) w Polsce stosowana była oficjalnie nazwa Niemiecka Republika Federalna, NRF; niem.: Deutschland lub Bundesrepublik Deutschland, BRD) – państwo federacyjne położone w Europie, będące członkiem Unii Europejskiej (UE), Unii Zachodnioeuropejskiej (UZE), G8, ONZ oraz NATO. Stolicą Niemiec jest Berlin (przed połączeniem z NRD – Bonn, obecnie noszące tytuł miasta federalnego). Językiem oficjalnym jest język niemiecki.
Toyota Park - wielofunkcyjny stadion w mieście Chicago w Stanach Zjednoczonych. Najczęściej używany jest jako stadion piłkarski, a swoje mecze rozgrywa na nim drużyna Chicago Fire. Stadion może pomieścić 20,000 tysięcy widzów. Koszt budowy obiektu wyniósł 98 milionów dolarów. Pierwszy mecz został rozegrany 11 czerwca 2006.

Chicago stanowi trzecie pod względem wielkości i zaludnienia miasto w Stanach Zjednoczonych po Nowym Jorku i Los Angeles.

Chicago wraz z przedmieściami tworzy główną metropolię miejską położoną na środkowym wschodzie Stanów Zjednoczonych. Jest również głównym centrum biznesowym, kulturalnym oraz naukowym, a samo miasto i okolice przeżywają okres gwałtownego rozwoju i ekspansji. Najbliższymi i największymi przedmieściami są miasta Niles, Elmhurst, Melrose Park, Franklin Park, Cicero, Joliet, Addison, Evanston, Schaumburg, Wood Dale.

Stany Zjednoczone, Stany Zjednoczone Ameryki (ang.: United States, United States of America, US, USA) – państwo w Ameryce Północnej graniczące z Kanadą od północy, Meksykiem od południa, Oceanem Spokojnym od zachodu, Oceanem Arktycznym od północnego zachodu, Oceanem Atlantyckim od wschodu.
Parafia Pięciu Braci Męczenników w Chicago (ang. Five Holy Martyrs Parish) – parafia rzymskokatolicka położona w Chicago, w stanie Illinois, Stany Zjednoczone.

Chicago bywa określane mianem "Wietrznego miasta" (ang. Windy City).

Centrum

Centrum (ang. downtown) to tzw. Pętla (ang. Loop) zamknięta linią kolei nadziemnej i rozlokowana nad brzegiem jeziora wzdłuż tzw. "Wspaniałej Mili" (ang. Magnificent Mile), obejmująca obszary od Lincoln Park Zoo na południe, aż po Muzeum Historii Naturalnej (ang. Field Museum of Natural History) oraz od jeziora w stronę zachodnią, aż po autostradę I-90 (Dan Ryan). Na terenie Loop mieszczą się m.in. Sears Tower, Art Institute of Chicago z bogatymi zbiorami impresjonistów, Planetarium Adlera, czy Akwarium Shedda. Tu znajduje się też wielki kompleks wystawienniczy McCormick Place (doroczne Chicago Auto Show) oraz stadion sportowy Soldier Field, na którym mecze rozgrywa zespół futbolu amerykańskiego Chicago Bears.

Irlandia (irl. Éire [ˈeːɾʲə]; ang. Ireland) – państwo w Europie Zachodniej, od 1973 państwo członkowskie Wspólnoty Europejskiej. Zajmuje większość terytorium wyspy o tej samej nazwie.
United States Census Bureau (oficjalna nazwa Bureau of the Census) - rządowa agencja wchodząca w skład Departamentu Handlu Stanów Zjednoczonych, która jest odpowiedzialna za spis ludności Stanów Zjednoczonych (United States Census).

Historia

Wieżowce w Chicago

Na początku drugiej połowy XVIII wieku okolice przyszłego Chicago były zamieszkane wyłącznie przez Indian, głównie ze szczepu Illinois (grupa plemienna Pottawatomi), które wyparło z okolicy inne plemiona (Miami, Sauk i Lisów). Pierwszym nieindiańskim osadnikiem był czarnoskóry Jean Baptiste Point du Sable, który pochodził z Haiti i osiedlił się w okolicy między 1770 i 1780.

Muzeum Polskie w Ameryce jest jednym z najstarszych muzeów etnicznych w Stanach Zjednoczonych. Zostało założone w 1935 roku jako "Muzeum i Archiwa Zjednoczenia Polskiego Rzymsko - Katolickiego w Ameryce" przez Zjednoczenie Polskie Rzymsko-Katolickie. Muzeum mieści się na terenie tzw.Starego Trójkąta Polonijnego tworzonego przez ulice Milwaukee, Ashland i Division, w samym sercu pierwszej polskiej dzielnicy w Chicago. Celem działania placówki jest szerzenie wiedzy o polskiej historii, kulturze i sztuce oraz gromadzenie najcenniejszych elementów polskiego dorobku kulturalnego, dokumentów oraz pamiątek.
NBA (skrót od ang. National Basketball Association) – amerykańska zawodowa liga koszykówki, najbardziej prestiżowa liga koszykarska świata. W jej rozgrywkach biorą udział drużyny z USA i jedna z Kanady.

Stany Zjednoczone uzyskały terytorium przyszłego miasta w wyniku traktatu zawartego w Greenville w 1795 z Indianami. W 1803 Amerykanie wybudowali na terenie obecnego miasta Fort Dearborn. W 1812 podczas wojny brytyjsko-amerykańskiej załoga fortu została zmasakrowana przez Indian.

Pierwsze dekady XIX wieku były okresem intensywnego osadnictwa w nowo utworzonych amerykańskich stanach na zachód od Appalachów. Stan Illinois, w którym leży Chicago, wszedł do Unii w 1818.

Portage Park, to chicagowska dzielnica zamknięta ulicami Narragansett Avenue na zachodzie, Belmont Avenue na południu, Lawrence Avenue na północy, a na wschodzie torami kolejowymi tuż na wschód od Cicero Avenue. Portage Park, według spisu ludności z 2000, roku stanowi największe skupisko mieszkańców narodowości polskiej lub pochodzenia polskiego na terenie metrolopolii chicagowskiej.
Playboy - ilustrowany magazyn erotyczny i publicystyczny dla mężczyzn, założony w 1953 przez Hugh Hefnera w Stanach Zjednoczonych, łatwo rozpoznawalny dzięki logo zawierającemu charakterystycznego króliczka z muszką. Właścicielem magazynu jest Playboy Enterprises wyceniany na 401 mln $ (dane z listopada 2004).

12 sierpnia 1833 Chicago, które miało wtedy 350 mieszkańców, otrzymało prawa miasteczka. Siedem lat później miasto miało już 4000 mieszkańców. 4 marca 1837 Chicago otrzymało prawa miejskie. W 1848 otwarto kanał łączący Jezioro Michigan z rzeką Missisipi, który miał swój początek w Chicago. W 1853 otwarto pierwszą linię kolejową między Chicago i miastem Freeport w Illinois. W następnych latach szybki rozwój kolei stworzył w Chicago jeden z najważniejszych węzłów kolejowych w Stanach Zjednoczonych. Ze swoimi doskonałymi połączeniami transportu wodnego, kolejowego a potem lotniczego, miasto stało się i jest do dzisiaj jednym z najważniejszych węzłów komunikacyjnych i transportowych w Stanach Zjednoczonych.

Wojna brytyjsko-amerykańska, zwana też wojną Jamesa Madisona (ang. War of 1812) – wojna pomiędzy Stanami Zjednoczonymi a Wielką Brytanią rozpoczęta amerykańską deklaracją wypowiedzenia wojny 18 czerwca 1812 i formalnie zakończona traktatem gandawskim zawartym 24 grudnia 1814. Mimo to znaczące działania wojenne trwały jeszcze w 1815 roku, kiedy miały miejsce: bitwa pod Nowym Orleanem i bitwa pod Fort Bowyer. Głównym teatrem wojny było pogranicze między Stanami Zjednoczonymi i brytyjską Kanadą.
Chicago Bears - zawodowy zespół futbolu amerykańskiego z siedzibą w Chicago, w stanie Illinois. Drużyna jest obecnie mistrzem Dywizji Północnej NFC oraz mistrzem całej konferencji NFC w lidze NFL.

W 1857 Chicago było już największym miastem na północnym wschodzie ówczesnych Stanów Zjednoczonych i miało ponad 90 tys. mieszkańców.

Park imienia Jefferson'a w dzielnicy Jefferson Park w Chicago.

Miasto borykało się z typowymi problemami związanymi z szybkim rozrostem, które jednak były stopniowo rozwiązywane przez inwestycje w infrastrukturę.

W 1871 duża część miasta została zniszczona w ogromnym pożarze, jednej z największych katastrof XIX wieku. Przyczyna pożaru jest trudna do ustalenia. Są teorie, że pożar wywołały spadające na Chicago odłamki komety von Bieli, choć tradycyjna wersja mówi o lampie kopniętej przez krowę pani O'Connor. Miasto miało wtedy już 300 tys. mieszkańców i około 100 tys. z nich straciło dach nad głową, a 250 osób zginęło.

Chicagowskie szkoły publiczne (ang. Chicago Public Schools, w skrócie CPS) to potoczna nazwa 299 Okręgu Szkolnego Chicago, trzeciego co do wielkości w Stanach Zjednoczonych, obejmującego ponad 600 szkół podstawowych i średnich, do których uczęszcza około 400 000 uczniów zarejestrowanych na jego obszarze. CPS jest jednocześnie drugim, co do wielkości, pracodawcą na terenie Chicago, zatrudniającym ponad 43 000 nauczycieli, pracowników technicznych i administracji.
Parafia św. Jakuba Apostoła w Chicago (ang. St. James Apostle Parish) – parafia rzymskokatolicka położona w Chicago w stanie Illinois w Stanach Zjednoczonych.

To nieszczęście dało okazję do zaprojektowania i zbudowania nowego miasta z nowymi rozwiązaniami urbanistycznymi i architektonicznymi. Szybka odbudowa rozpoczęła się prawie natychmiast i już po trzech latach trudno było znaleźć w mieście ślady pożaru. Nowe budynki w centrum miasta były wybudowane z cegły i kamienia, zastępując w większości drewniane budynki spalone w pożarze.

General Electric – aktualnie drugie co do wielkości przedsiębiorstwo na świecie, zarówno pod kątem obrotów, generowanego dochodu jak i wartości rynkowej (406 miliardów dolarów w lipcu 2007). Spółka publiczna notowana na Giełdzie Nowojorskiej (NYSE): GE (tzw. "Wall Street").
Chicago Fire - amerykański klub piłkarski z Chicago, występujący w Major League Soccer. Popularnie nazywany strażakami (fire - ang. ogień). Do niedawna nazywany był także "polskim" klubem w MLS z uwagi na fakt występów w nim polskich piłkarzy: Piotra Nowaka, Romana Koseckiego, Jerzego Podbrożnego, Tomasza Frankowskiego, a obecnie Krzysztofa Króla.

Nowa architektura była niezwykle oryginalna, a nowy "styl chicagowski" miał wpływ na rozwój wielu innych miast na świecie. Pierwszy na świecie drapacz chmur Home Insurance Building został zbudowany w Chicago w 1885. W zachowanym do dziś drapaczu chmur Reliance Building 1890-94 zastosowano nowatorskie rozwiązania (np. szerokie okna), które na świecie przyjęły się dopiero w kilkadziesiąt lat później. W Chicago pracowali światowej sławy architekci, m.in. Daniel Burnham, Frank Lloyd Wright i Mies van der Rohe.

Polska, oficjalnie Rzeczpospolita Polska – państwo położone w Europie Środkowej nad Morzem Bałtyckim. Graniczy z Niemcami (na zachodzie), Czechami i Słowacją (na południu), Ukrainą i Białorusią (na wschodzie), na północnym wschodzie z Litwą oraz na północy z Rosją (obwód kaliningradzki). Ponadto polska granica wyłącznej strefy ekonomicznej na Bałtyku graniczy ze strefami Danii i Szwecji.
Futbol amerykański (ang. American football) – sport drużynowy, w którym uczestniczą dwa jedenastoosobowe zespoły. Najpopularniejszy sport w Stanach Zjednoczonych.

Brama wejsciowa do Portage Park w dzielnicy miasta Chicago tego samego imienia przy skrzyzowaniu ulic Irving Park i Central.

Pod koniec XIX wieku i na początku XX wieku miasto rozwijało się bardzo gwałtownie (nawet według amerykańskich standardów), głównie z powodu napływu ogromnej rzeszy imigrantów z Europy. W 1900 miasto miało 1,698 mln mieszkańców, a w 1910 już 2,185 mln mieszkańców.

Wystawiennictwo – architektura wystaw, termin z dziedziny architektury wnętrz i sztuk plastycznych, który określa sztukę prezentowania (eksponowania) dzieł sztuki, przedmiotów, towarów, dokumentów, zjawisk, idei.
Meksyk (Meksykańskie Stany Zjednoczone, hiszp. – México, Estados Unidos Mexicanos, Méjico, nah. Mēxihco) – kraj w Ameryce Północnej. Sąsiaduje ze: Stanami Zjednoczonymi (na północy); Oceanem Spokojnym (na zachodzie i południu); Zatoką Meksykańską i Morzem Karaibskim (na wschodzie); Gwatemalą i Belize (na południu i południowym wschodzie).

2 grudnia 1942 na korcie do gry w squasha należącym do podmiejskiego uniwersytetu uczeni pod kierunkiem Enrico Fermiego uruchomili pierwszy na świecie reaktor jądrowy.

Gospodarka

Wielki ośrodek handlowo-finansowy (cztery giełdy, w tym największa na świecie giełda płodów rolnych – ang. US Mercantile Exchange). Dawniej centrum przemysłu metalurgicznego, obecnie elektromaszynowego, ponadto maszynowego, chemicznego, przetwórczo-spożywczego. Siedziba koncernów Boeinga, Playboya, Allstate, General Electric, Baxter International, Abbot Laboratories, Aon, Prudential i wielu innych.

U.S. Cellular Field - baseballowy stadion znajdujący się w Chicago w stanie Illinois przy 333 West 35th Street mogący pomieścić 40615 widzów. Wybudowany w 1991 roku jako pierwszy nowy obiekt sportowy w Chicago po 1929 roku. W chwili oddania do użytku nosił nazwę Comiskey Park i mógł pomieścić 44321 widzów. W trakcie różnych modernizacji jego pojemność zmieniała się. W 2003 roku mógł pomieścić 47098 widzów. Na stadionie swoje mecze rozgrywa profesjonalny zespół Major League Baseball Chicago White Sox.
Illinois – stan w USA położony na środkowym wschodzie kraju (Mid East), mieszka tu największe skupisko Polonii (ponad 1 mln osób[potrzebne źródło]).

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)