Chorąży - Polski Serwis Naukowy

Sebastian Sobieski chorąży wielki koronny w 1605

Chorąży – nazwa stopnia w korpusie podoficerskim (do 2004 roku w osobnym korpusie chorążych), wyższego od młodszego chorążego, oraz niższego od starszego chorążego.

Historia

W średniowiecznej Polsce rycerz trzymający chorągiew swojego oddziału, księcia lub ziemi (stąd jego nazwa).

Później był to urzędnik podporządkowany kasztelanowi. W jego kompetencji leżało przygotowanie rycerstwa podczas pospolitego ruszenia i przyprowadzenie go do kasztelana. Po zjednoczeniu państwa był to wyższy urząd ziemski. Dodatkową funkcją chorążego (tylko w Wielkopolsce i tylko do przełomu XV/XVI w.) był udział w sądzie ziemskim.

Białoruś, Republika Białorusi (również często niepoprawnie Republika Białoruś) (biał. Беларусь ?/i, Рэспубліка Беларусь ?/i, Biełaruś, Respublika Biełaruś ros. Беларусь, Республика Беларусь) – państwo w Europie Wschodniej. Graniczy z Polską (na zachodzie), Litwą, Łotwą (na północy), Rosją (na wschodzie) i Ukrainą (na południu). Nie posiada dostępu do morza.

Młodszy chorąży – stopień podoficerski w siłach zbrojnych RP, w hierarchii wojskowej stoi bezpośrednio wyżej od starszego sierżanta i niżej od chorążego. W Wojskach Lądowych stopień młodszego chorążego przypisany jest m.in. do stanowisk: technika pododdziału, podoficera specjalisty, pomocnika dowódcy plutonu. Młodszy chorąży występuje również w Straży Granicznej i Służbie Więziennej (oznaczany jak w wojsku) w policji i Państwowej Straży Pożarnej odpowiednikiem młodszego chorążego jest młodszy aspirant.

Jakkolwiek z funkcją "chorążego" spotykamy się bardzo wcześnie, to jednak w oddziałach wojskowych stopień chorążego występuje po raz pierwszy w regestrach z roku 1589. Początkowo nie miał on rangi oficerskiej i nadawano go towarzyszowi przeznaczonemu do noszenia chorągwi.

W wieku XVIII i w latach 1919-1923 oraz 1944-1957 w LWP stopień chorążego był najniższym stopniem oficerskim. Chorążowie w służbie mieli prawa oficerów, ale nie mieli praw do sądu honorowego i towarzyskich (nie dotyczy LWP) w Wojsku Polskim. Od roku 1923 stopień w likwidacji, chorążowie zrównani zostali w prawach z podoficerami (w korpusie podoficerskim); od 1944 roku stopień ponownie w użyciu.

Podoficer – żołnierz służby czynnej lub żołnierz rezerwy należący do korpusu podoficerów, posiadający stopień wojskowy co najmniej kaprala (mata w Marynarce Wojennej), pełniący służbę na stanowisku co najmniej dowódcy drużyny lub innym stanowisku w Wojsku Polskim. W okresie II RP podoficerowie byli zarówno żołnierzami zasadniczej służby wojskowej (w tym nadterminowej) - do stopnia kaprala, jak i żołnierzami zawodowymi (kapral, plutonowy, sierżant, starszy sierżant, chorąży). W LWP oraz w WP do 2004 r. podoficerowie dzielili się na podoficerów zasadniczej służby wojskowej (kapral i starszy kapral) i podoficerów zawodowych (pozostałe stopnie podoficerskie). Obecnie wszyscy podoficerowie służby czynnej są żołnierzami zawodowymi i tworzą korpus podoficerów. Stopnie podoficerskie występują również w innych formacjach takich jak policja, Straż Graniczna, Państwowa Straż Pożarna, Służba Więzienna, ABW, BOR.

Gruzja (gruz. საქართველო, Sakartwelo) – państwo na Kaukazie Południowym (Zakaukaziu). Obszar 69,7 tys. km². Graniczy na północy z Rosją, na wschodzie z Azerbejdżanem, a na południu z Armenią i Turcją; zachodnią granicę kraju wyznacza wybrzeże Morza Czarnego. Stolicą Gruzji jest Tbilisi. Patronem Gruzji jest św. Jerzy.

Korpus chorążych

Korpus chorążych to nazwa korpusu osobowego żołnierzy w Wojsku Polskim, istniejącego w latach 1963-2004, wyższego niż korpus podoficerów, a niższego niż oficerski. Korpus ten wprowadzono w 1963, rozbudowano pod względem hierarchii w 1967 r. i w 1996 r., a w lipcu 2004 ponownie go zniesiono jako osobny korpus, natomiast żołnierzy noszących stopnie chorążych włączono do podoficerów starszych. W chwili wprowadzenia tego korpusu, żołnierze zawodowi będący jego członkami powinni legitymować się wykształceniem średnim maturalnym. Praktycznie chorążowie byli wysoko wykwalifikowanymi technikami.

Bułgaria, Republika Bułgarii (България, Република България) – państwo położone w południowo-wschodniej Europie, na Bałkanach. Graniczy z Serbią oraz Macedonią od zachodu, Grecją i Turcją od południa, Morzem Czarnym od wschodu i Rumunią od północy.

Oficer - żołnierz zawodowy lub żołnierz rezerwy należący do korpusu oficerów, posiadający stopień wojskowy co najmniej podporucznika, pełniący służbę na stanowisku co najmniej dowódcy plutonu, instruktora, członka sztabu, a także na stanowisku szczególnym (np. sędzia sądu wojskowego, prokurator wojskowy, lekarz, pilot) lub na innym stanowisku.

Decyzją polityków, którzy motywowali swe postępowanie brakiem chorążych w armiach zarówno NATO jak i innych, korpus chorążych zlikwidowano, wcielając go w korpus podoficerów. Spowodować miała widoczną zmianę proporcji między oficerami, chorążymi i podoficerami. Decyzja ta krytykowana jest m.in. za to, że zdaniem niektórych zainteresowanych wielu chorążym zamknięto możliwość podnoszenia kwalifikacji i wykształcenia, gdyż w myśl tej decyzji to oficerowie mają być odpowiedzialni za planowanie i proces decyzyjny, podoficerowie zaś za wykonywanie rozkazów.

Sebastian Sobieski (ur. ok. 1552, zm. 9 października 1614) – chorąży nadworny koronny od 1596, starosta rosicki i bohusławski, syn Jana Sobieskiego i Katarzyny Gdeszyńskiej, brat wojewody lubelskiego Marka Sobieskiego.

Estonia (est. Eesti, Republika Estońska – Eesti Vabariik) – państwo w Europie Północnej, nad Morzem Bałtyckim, powstałe po I wojnie światowej. Członek Unii Europejskiej i NATO. Graniczy z Łotwą od południa i z Rosją od wschodu oraz z Finlandią przez Zatokę Fińską.

Stopień chorążego w innych krajach

Afganistan: Dreyom Baridman

Armenia: կրտոեր լեյտենանտ (Krtoyr Leytenant)

Azerbejdżan: Gizir

Bułgaria: младши лейтенант

Czechy,

Słowacja i Czechosłowacja: Praporčík

Estonia: Lipnik

Gruzja: უმცროსი ლეიტენანტი (Umts'rosi Leytenanti)

Węgry: Zászlós

Iran: استوار (Ostavar)

Rosja,

Białoruś,

Kazachstan: Прапорщик (Praporszczik)

Tajwan: Wei

Turcja: Asteğmen

Ukraina: Прaпорщик (Praporszczyk)

Stopień chorążego w armii USA i armii brytyjskiej istnieje jako "Warrant Officer". W armii francuskiej jako "Adjutant"

Słowacja, Republika Słowacka () – państwo śródlądowe w Europie Środkowej. Graniczy z Austrią (127 km), Polską (597 km), Czechami (240 km), Ukrainą (98 km) oraz Węgrami (678 km). Łączna długość granicy lądowej wynosi 1740 km. Do 1993 wchodziła w skład Czechosłowacji. Od maja 2004 kraj należy do Unii Europejskiej, a od 1 stycznia 2009 – do strefy euro. Stolicą państwa jest Bratysława, położona nad Dunajem przy granicy z Austrią i Węgrami.

Sąd ziemski – szlachecki sąd w dawnej Rzeczypospolitej. Wywodził się z sądu książęcego na dworze i przez to miał status sądu monarchy, co było o tyle istotne, iż szlachta osiadła mogła być sądzona jedynie przez sąd monarszy.

Zobacz też

chorąży wielki koronny

chorąży wielki litewski

urzędy ziemskie

stopień wojskowy, podchorąży, kadet

Bibliografia

PWN Leksykon: Wojsko, wojna, broń, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2001, ISBN 83-01-13506-9