Chrystianizacja na Wyspach Brytyjskich

Zaprowadzenie chrześcijaństwa, obraz Jana Matejki z 1889

Chrystianizacja – proces wypierania rodzinnych wierzeń etnicznych, osiadłego w określonym rejonie ludu, przez wiarę chrześcijańską. Jego największe nasilenie przypadało w okresie średniowiecza, a spowodowane było dominującą pozycją chrześcijaństwa wśród ówczesnych europejskich władców oraz rosnącymi wpływami papiestwa.

Święta Brygida z Kildare, irl. Naomh Bhríde (ur. między 452 i 456, zm. ok. 524 r.) – święta Kościoła katolickiego, założycielka podwójnego klasztoru w Kildare, jednego z najstarszych w Irlandii. Klasztor funkcjonował do roku 836, kiedy został złupiony i w dużej części wyburzony przez Normanów.

Zakon krzyżacki – pełna nazwa brzmi: Zakon Szpitala Najświętszej Marii Panny Domu Niemieckiego w Jerozolimie (Zakon Krzyżacki, Zakon Niemiecki, łac. Ordo fratrum domus hospitalis Sanctae Mariae Theutonicorum in Jerusalem, Ordo Teutonicus, OT, niem. Orden der Brüder vom Deutschen Haus Sankt Mariens in Jerusalem, Deutscher Orden, DO) – zakon rycerski, jeden z trzech największych, obok joannitów i templariuszy, które powstały na fali krucjat w XII wieku. Zakon na wiele setek lat opanował obszary późniejszych Prus Wschodnich oraz dzisiejszej Łotwy i Estonii tworząc z tych ziem Prusy Zakonne. Zakon podbił także niektóre ziemie Polski i Litwy.

Wszelkie oznaki rodzimej wiary, całkowicie zastępowane były chrześcijańskimi symbolami – w miejscu świętych gajów i świątyń (kącin), wznoszono kościoły; w dniach, w których obchodzono uroczystości religijne (np. celtyckie Samhain czy słowiańskie Dziady), ustalano różnego rodzaju święta kościelne (Wszystkich Świętych). W ten sposób stopniowo odbywał się proces porzucania wcześniejszych wierzeń de facto zmieniając jedynie nazwy i formy ich obchodów. Lokalne bóstwa zostawały zastępowane przez kult świętych (celtycka Brigid – św. Brygida, słowiański Świętowit – św. Wit), a wizerunki bogów przekształcano najczęściej w ikony, tak więc we wczesnym średniowieczu, większość obrazów przedstawiających Jezusa była identyczna z wcześniejszymi wyobrażeniami Zeusa i bogów z lokalnego panteonu.

Chrześcijaństwo, chrystianizm ( ludzi (1/3 ludności świata), biorąc pod uwagę wszystkie odłamy wchodzące w jej skład. Zgodnie z Dziejami Apostolskimi (11,26) "W Antiochii po raz pierwszy nazwano uczniów chrześcijanami" (gr. Χριστιανός).

Irlandia (irl. Éire [ˈeːɾʲə]; ang. Ireland) – państwo w Europie Zachodniej, od 1973 państwo członkowskie Wspólnoty Europejskiej. Zajmuje większość terytorium wyspy o tej samej nazwie.

Chrzest Litwy, obraz Jana Matejki

Świeccy władcy wzywali do pomocy m.in. zakony rycerskie, by te udzieliły im militarnego wsparcia przeciwko pogańskim ludom. Tak stało się m.in. w przypadku Konrada mazowieckiego, który w 1226 roku wezwał Krzyżaków, by wsparli go w walce z Prusami.

Iona, (gael. I Chaluim Cille) – niewielka wyspa w Hebrydach Wewnętrznych u południowych wybrzeży Szkocji, zamieszkana przez 175 osób. Siedziba ufundowanego przez św. Kolumba w 563 roku klasztoru, jednego z pierwszych i ważniejszych domów zakonnych na obszarach celtyckiej Irlandii, Szkocji i Walii. Wchodziła w skład Dalriady (miejsce pochówku jej królów). Z Iony prowadzono chrystianizację Piktów i Nortumbryjczyków. Od VIII wieku obiekt wielokrotnych ataków wikingów, wskutek których zmalało znaczenie konwentu zakonnego. Na wyspie zachowały się kamienne rzeźbione krzyże celtyckie, tak zwane "wysokie krzyże" z VIII wieku.

Jan Alojzy Matejko (ur. w czerwcu 1838 w Krakowie, zm. 1 listopada 1893 w Krakowie) – malarz polski, twórca obrazów historycznych i batalistycznych, historiozof.

Okresy przyjmowania wiary chrześcijańskiej przez władców

Kalendarium

Chrystianizacja Wielkiej Brytanii

Chrześcijaństwo na wyspach brytyjskich pojawiło się już w II wieku, a do końca VII wieku przyjęło się powszechnie. Najważniejsze etapy chrystianizacji:

około roku 304 w czasie panowania cesarza Dioklecjana w wyniku prześladowań chrześcijan zginął św. Alban – pierwszy męczennik brytyjski.

314 – 3 biskupów z Brytanii uczestniczyło w synodzie w Arles.

około roku 430 Brytania została najechana przez Jutów, Anglów i Sasów. W wyniku najazdu pogańskich Germanów chrześcijaństwo na wyspie praktycznie zanikło. Część celtyckiej ludności uciekła do Armoryki, gdzie utworzyła nowe państwo, później zwane Bretanią. Część z kolei zamieszkała w Walli i Kornwalii.

563 – św. Kolumban opat klasztoru na wyspie Iona wylądował w Kaledonii i rozpoczął swoją misje chrystianizacyjną. Kościół szkocki został zorganizowany na wzór irlandzki. Jego zwierzchnikiem był opat klasztoru Iona, a pracą duszpasterską zajmowali się mnisi. Misja św. Kolumbana jest uznawana za pierwszy etapem chrystianizacji Anglii. Proces ten można zamknąć w granicach lat 597 – 664 – 681/686. Pierwsza z tych dat (597) ma podwójne uzasadnienie.

597 – przybycie do Anglii misji chrystianizacyjnej pod przewodnictwem św. Augustyna, wysłanej przez papieża Grzegorza I Wielkiego.

około 598 – za zgodą króla Ethelberta rozpoczyna się budowa przyszłej Katedry w Canterbury.

601 – papież Grzegorz I wysyła nową misję, która przywiozła sprzęt liturgiczny, księgi święte, paliusz dla św. Augustyna oraz list, w którym papież przedstawił swoją wizje organizacji Kościoła angielskiego. Nawiązywał on do organizacji kościelnej z czasów rzymskich i przewidywał założenie dwunastu biskupstw, które miały być podporządkowane dwóm metropoliom – południowej z siedzibą w Londynie z Augustynem na czele oraz północnej z siedzibą w Yorku, którego metropolita miał być podporządkowany Augustynowi do jego śmierci, a następnie miał być zupełnie niezależny.

27 maja 605 umiera św. Augustyn.

Chrystianizacja Irlandii

431 – papież Celestyn I wysyła pierwsza misje do Irlandii pod przewodnictwem Palladiusza.

432 – na wyspę przybywa misjonarz święty Patryk.

432-461 – św. Patryk tworzył w Irlandii wspólnoty mnisze (klasztory) zamiast sieci parafii i biskupstw. W wyniku tego procesu klasztory stały się głównym centrum organizacji kościelnej. Opaci opanowali wszystkie urzędy biskupie, a zakonnicy podjęli prace duszpasterską.

Z Irlandii wyszła misja chrystianizacyjna celtyckich Piktów zamieszkujących Kaledonię.

Chrzest Polski – zwyczajowa nazwa początku procesu chrystianizacji państwa polskiego. Proces ten został zapoczątkowany przez osobisty chrzest Mieszka I w 966 r. (najczęściej podawaną datą jest 14 kwietnia 966 r., ponieważ zgodnie z ówczesnym zwyczajem ceremonia odbywała się w Wielką Sobotę[potrzebne źródło]). Następnym ważnym posunięciem była budowa organizacji kościelnej na przełomie X i XI w. (przy czym istnieją przesłanki pozwalające przypuszczać, iż wcześniej podejmowano próby chrystianizacji na terenach Małopolski).

Papież (Ojciec Święty) (łac. papa, -ae m, wł. papa, gr. pappas, forma funkcjonująca w języku polskim pochodzi od czeskiego papež) – biskup Rzymu, głowa Kościoła rzymskokatolickiego, katolickich Kościołów wschodnich, Stolicy Apostolskiej oraz państwa Watykan. Obecnym papieżem jest Benedykt XVI.

Chrystianizacja na obrazach

Chrzest Polski 966 r.

Chrzest Litwy 1387-1388 r.

Chrzest Rusi 988 r.

Chrzest Francji 496 r.

Chrzest Węgier 974 r.

Chrzest Danii 965 r.

Przypisy

SZTUKA PRZEDROMAŃSKA 500-1000. historiasztuki.com.pl. [dostęp 2012-03-14].
Misje. teofil.dominikanie.pl. [dostęp 2012-03-14].
Dzień św. Patryka - Patrona Irlandii. parafialeeds.com. [dostęp 2012-03-14].