Chrząszcze - Polski Serwis Naukowy

Chrząszcze, tęgopokrywe (Coleoptera) – jeden z najliczniejszych rzędów owadów (Insecta). Obejmuje 400–450 tys. znanych nauce gatunków. W Polsce stwierdzono około 6200 gatunków. Szacuje się, że liczba nieopisanych gatunków może sięgać kilku milionów. Chrząszcze to zwierzęta kosmopolityczne, zamieszkujące najrozmaitsze środowiska i strefy klimatyczne. Mogą być roślinożerne, drapieżne, padlinożerne, wszystkożerne, mogą zamieszkiwać zarówno ląd jak i wody słodkie.

Chrząszcze (Coleoptera) tworzą najliczniejszy rząd owadów. Dotychczas opisano ok. 450 tysięcy współcześnie żyjących gatunków. W tej liczbie zawiera się ponad 6 tysięcy występujących w Polsce.

Rząd (łac. ordo) – jedna z podstawowych kategorii systematycznych stosowanych w systematyce organizmów, niższa od gromady (classis w zoologii) lub klasy (classis w botanice), a wyższa od rodziny (familia). Termin ordo został wprowadzony przez Karola Linneusza jako jedna z pięciu podstawowych kategorii w hierarchicznym systemie klasyfikacji biologicznej. Kategoriami pomocniczymi dla rzędu są nadrząd (superordo), podrząd (subordo) i infrarząd (infraordo), a w literaturze anglojęzycznej stosowane są jeszcze magnorder (wyższa od nadrzędu) i parvorder (niższa od infrarzędu).

Opis rzędu

Chrząszcze przechodzą przeobrażenie zupełne: (larwa, poczwarka, owad dorosły). Cechą charakterystyczną chrząszczy jest aparat gębowy typu gryzącego. Aparat ten składa się z wargi górnej, dwóch żuwaczek, nazywanych też szczękami górnymi, żuchwy czyli tzw. szczęki dolnej oraz wargi dolnej. Dwie pary zrośniętych ze sobą głaszczek, będących częścią szczęk i wargi dolnej, są narządem dotyku. Nazywa się je głaszczkami szczękowymi i wargowymi.

Polska, oficjalnie Rzeczpospolita Polska – państwo położone w Europie Środkowej nad Morzem Bałtyckim. Graniczy z Niemcami (na zachodzie), Czechami i Słowacją (na południu), Ukrainą i Białorusią (na wschodzie), na północnym wschodzie z Litwą oraz na północy z Rosją (obwód kaliningradzki). Ponadto polska granica wyłącznej strefy ekonomicznej na Bałtyku graniczy ze strefami Danii i Szwecji.

Skrzydło owadów – baldaszkowate, dwuścienne uwypuklenie powłok ciała (fałdy skórne), wzmocnione żyłkami, pokryte czasami włoskami lub łuskami służące owadom jako narząd lotu. Zwłaszcza użyłkowanie skrzydeł lotnych jest bardzo charakterystyczną i ważną cechą wykorzystywaną w systematyce. U pierwotnych i większości obecnie istniejących gatunków występują dwie pary lotnych skrzydeł, na drugim i trzecim segmencie tułowia.

Skrzydła pierwszej pary przekształcone są w grube pokrywy, które nie biorą udziału w locie, a jedynie służą do osłaniania błoniastych skrzydeł drugiej pary. Oskórek chitynowy gruby, często rzeźbiony. Czułki mogą być różnorakiego kształtu. Liczba ich członów zazwyczaj nie przekracza 11, a tylko wyjątkowo może być 12 lub 14. Opisano też gatunki o większej liczbie członów. Z drugiej strony są też gatunki z czułkami o 1 lub 2 członach.

Myxophaga są niewielką grupą chrząszczy w skład, której wchodzi ok. 100 gatunków zebranych w 4 rodzinach . Są to organizmy niewielkich rozmiarów (0,5-2,7 mm), wyspecjalizowane do życia w środowiskach podmokłych. Zarówno osobniki dorosłe jak i larwy odżywiają się glonami i sinicami. Występują na wszystkich kontynentach poza Antarktydą. Chrząszcze te charakteryzują się długimi, orzęsionymi skrzydłami z silnie uwstecznionym użyłkowaniem i buławkowatymi czułkami, a także występowaniem ruchomego zęba lewej żuwaczki.

Gatunek (łac. species) – termin stosowany w biologii w różnych znaczeniach, zależnie od kontekstu, w jakim występuje. Najczęściej pod pojęciem gatunku rozumie się:

Systematyka

Osobny artykuł: Systematyka chrząszczy.

W obrębie rzędu wyróżnia się cztery podrzędy:

Adephaga – chrząszcze drapieżne

Polyphaga – chrząszcze wielożerne

Archostemata (w Polsce nie występują)

Myxophaga

Zobacz też

Chrząszcze Polski.

Przypisy

Coleoptera w: Integrated Taxonomic Information System (ang.)
Chrząszcze wodne
↑ Fauna Polski – charakterystyka i wykaz gatunków. Bogdanowicz W., Chudzicka E., Pilipiuk I. i Skibińska E. (red.). T. I. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii PAN, 2004. ISBN 83-88147-04-8.

Systematyka chrząszczy – artykuł ten zawiera krótką historię systematyki rzędu Coleoptera (chrząszcze) oraz obecny, wciąż chwiejny, stan wiedzy na ten temat.

Poczwarka, stadium spoczynkowe (łac. pupa, l.mn. pupae) – stadium rozwojowe owadów o przeobrażeniu zupełnym, poprzedzające postać dorosłą – imago.