ChrześcijaństwoArtykuł - Chrześcijaństwo - pochodzi z Wikipedii (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)Suplement Łaska Łaska – w religii: dar udzielany człowiekowi przez Boga, a którego przyznanie nie jest związane z żadną zasługą. Łaska może dotyczyć życia duchowego lub materialnego. Może być niezbędna do osiągnięcia niektórych celów religijnych.Śmierć Śmierć (łac. mors, exitus letalis) – stan charakteryzujący się ustaniem oznak życia, spowodowany nieodwracalnym zachwianiem równowagi funkcjonalnej i załamaniem wewnętrznej organizacji ustroju.Świątynia Świątynia – budowla dla celów religijnych, miejsce kultu, składania ofiar, celebrowania obrzędów. Najstarsza znana świątynia powstała w Eridu w Mezopotamii 4500 lat p.n.e.Święty Święty – (hebrajski "qodesz") stosowane w religii chrześcijańskiej określenie człowieka w sposób wybitny realizującego określone specyficzne dla nich wartości - często pełniący funkcję wzorca osobowego lub wręcz otaczany kultem. Mianem świętego określa się zazwyczaj męczenników za wiarę, mistyków, ludzi o wielkiej pobożności, często założycieli bractw religijnych i zakonów, ale też filozofów i kapłanów.Święty gaj (antropologia) Święty gaj - to święte miejsce poświęcone bóstwom lub siłom natury. Istniały one zarówno w religiach starożytnych jak i w innych kulturach na świecie (w niektórych występują one także i dzisiaj).Żydzi mesjanistyczni Żydzi mesjanistyczni (pełna nazwa: Żydzi mesjanistyczni, synowie Nowego Przymierza) (hebr. jehudi meszichi יהודי משיחי; jehudim meszichim יהודים משיחיים, b'nej B'rit Hadasza בני ברית חדשה) – Żydzi uznający się jednocześnie za wyznawców judaizmu i chrześcijaństwa. Wyznawcy judaizmu nie uznają Żydów Mesjanistycznych za Żydów, lecz za sektę chrześcijańską, sprzeczną z judaizmem. Również prawo cywilne państwa Izrael nie uznaje ich za Żydów.[1]Adwentyzm Adwentyzm (łac. adventus – ‘przyjście’) – nurt wyznań chrześcijańskich obejmujący Kościoły protestanckie wywodzące się lub nawiązujące do amerykańskiego przebudzenia eschatologiczno-mesjanistycznego w łonie ewangelicznego chrześcijaństwa, któremu przewodził baptystyczny pastor William Miller. Cechą wyróżniającą doktrynę adwentystyczną spośród reszty protestantyzmu jest akcentowanie zbliżającego się powtórnego przyjścia Jezusa Chrystusa na Ziemię, które zakończy historię obecnego świata. Wyznawcy adwentyzmu to adwentyści.Alfabet grecki Alfabet grecki – powstały ok. IX w. p.n.e. alfabet służący do zapisu języka greckiego i języków kilku ludów znajdujących się pod wpływem kultury greckiej. Jego znaki służyły Grekom także do zapisu liczb. We wczesnej starożytności istniało wiele form alfabetu greckiego, wypartych w okresie klasycznym przez formę jońską (zachodnią), której w niezmienionej postaci używa się do dziś do zapisu języka nowogreckiego.Ameryka Ameryka – część świata położona na półkuli zachodniej, w skład której wchodzą dwa kontynenty: Ameryka Północna i Ameryka Południowa. Rozciąga się na długości ponad 15,5 tys. km od Archipelagu Arktycznego po Ziemię Ognistą. Niekiedy na oznaczenie obu Ameryk używa się także określeń Nowy Świat lub półkula zachodnia.Anglikanizm Anglikanizm – odłam chrześcijaństwa (podobny do protestantyzmu i częściowo doń należący), który powstał w Anglii w XVI wieku. Anglikanizm w części wywodzi się z tradycji protestanckiej, jednak w dużym stopniu zachował teologiczną więź z katolicyzmem.Anglokatolicyzm Anglokatolicyzm to prąd wewnątrz Kościoła anglikańskiego, zainicjowany przez L. Andrewsa. Skłania się on ku zmienieniu relacji z Kościołem katolickim poprzez ponowne przyjęcie:Antropozofia Antropozofia (mądrość o człowieku, od gr. ánthropos = człowiek, sophía = mądrość, wiedza) to chrześcijańska szkoła duchowa (inicjacyjna), światopogląd ezoteryczny i całościowa propozycja przebudowy cywilizacji materialistycznej, zapoczątkowana i inspirowana w pierwszych dwóch dekadach XX w. przez austriackiego filozofa, wizjonera i chrześcijańskiego gnostyka Rudolfa Steinera (1861-1925). Centralną rolę w antropozofii odgrywa bezpośrednie poznanie świata duchowego wsparte na indywidualnym doświadczeniu, praktyce duchowej (głównie medytacyjnej) i na związanej z tą praktyką całościowej przemianie człowieka. W tym sensie antropozofia jest współczesną formą chrześcijańskiej gnozy (ma swoje analogie zarówno w antycznej mistyce filozoficznej, np. neoplatońskiej, jak i inicjacyjnych szkołach orientalnych, np. buddyjskich). Aby podkreślić różnice między tradycyjną mistyką a antropozofią Steiner nazywał tę ostatnią "wiedzą duchową" (Geisteswissenschaft), rozumiejąc ją jako próbę obiektywnego badania rzeczywistości duchowej bez jednostronności zarówno mistyki, jak i nowożytnej nauki.Powiązane hasła: Łacina, Łaska, Śmierć, Świątynia, Świętość, Święty, Święty gaj (antropologia), Świadkowie Jehowy, Żerca, Życie wieczne, Żydzi mesjanistyczni, Adwentyzm, Alfabet grecki, Ameryka, Anabaptyzm, Anglikanizm, Anglokatolicyzm, Antropozofia, Antytrynitaryzm, Anzelm z Canterbury, Apokryf, Apologetyka, Apostazja, Apostoł, Apostolski Kościół Ormiański, Arcybiskupi Canterbury, Arianizm, Ariusz, Arminianizm, Asyryjski Kościół Wschodu, Asyryjski Kościół Wschodu w Indiach, Atanazy Wielki, Augustianizm, Augustyn z Hippony, Australia, Bóg, Bóg Ojciec, Badacze Pisma Świętego, Bahaizm, Baptyzm, Bhikku, Biblia, Biskup, Bracia czescy, Bracia plymuccy, Bramin, Buddyzm, Cerkiew (budynek), Cerkiew prawosławna, Chram, Chrystadelfianie, Chrystianizacja, Chrześcijański fundamentalizm, Chrześcijaństwo liberalne, Chrzest, Dżinizm, Dekalog, Demon, Diofizytyzm, Duch Święty, Dusza, Dzieje Apostolskie, Ekumenizm, Episkopalizm, Eschatologia, Etnologia religii, Europa, Ewangelia, Ewangelicy, Ewangelicyzm, Ewangelikalizm, Fenomenologia religii, Filozofia religii, Formacja chrześcijańska, Geneza religii, Geografia religii, Glosariusz chrześcijaństwa, Greka, Grzegorz z Nyssy, Guru, Heros, Hinduizm, Hipostaza, Historia chrześcijaństwa, Historia religii, Husyci, Ichthys, Ikona, Imam, Islam, Jan Ewangelista, Jan Hus, Jan Kalwin, Jezus Chrystus, Jinja, John Wesley, Judaizm, Kalwinizm, Kanon Biblii, Kapłan, Kaplica, Katolicki liberalizm, Katolickie Kościoły wschodnie, Katolicyzm, Kazanie na górze, Kościół łaciński, Kościół (budynek), Kościół (teologia), Kościół Jezusa Chrystusa Świętych w Dniach Ostatnich, Kościół episkopalny, Kościół etiopski, Kościół jakobicki, Kościół katolicki, Kościół malabarski, Kościół nestoriański, Kościoły Chrystusowe, Kościoły asyryjskie, Kościoły chrześcijańskie, Kościoły chrześcijańskie (systematyka), Kościoły greckokatolickie, Kościoły orientalne, Kościoły wschodnie, Kolonializm, Konfucjanizm, Kongregacjonalizm, Konklawizm, Koptyjski Kościół Ortodoksyjny, Kosmogonia, Królestwo Boże, Krucjata, Krzyż, Ksiądz, Księga Mormona, Księgi deuterokanoniczne, Kult religijny, Liturgia, Liturgia chrześcijańska, Luteranizm, Męczeństwo, Magia, Mandir, Manicheizm, Marcin Luter, Marcjon, Maria z Nazaretu, Mariawityzm, Mazdaizm, Meczet, Mennonici, Metodyzm, Miejsce święte, Mit, Mitologia grecka, Mitraizm, Molenna, Monofizytyzm, Monoteizm, Monoteizm trynitarny, Mormoni, Nabożeństwo, Neopogaństwo, Nowe Przymierze, Nowe ruchy religijne, Nowy Testament, Obrządek, Ojcowie Kościoła, Open Directory Project, Ortodoksyjny Kościół Malankaru, Papież, Pastor, Patriarcha Konstantynopola, Paweł z Tarsu, Pentekostalizm, Pentekostalizm Jedności Bóstwa, Piotr Apostoł, Piotr Waldo, Podatek kościelny, Polska Rada Ekumeniczna, Polskie przekłady Biblii, Polskokatolicyzm, Pomazaniec, Pop (kapłan), Prawosławie, Prezbiterianizm, Profanum, Protestantyzm, Prozelityzm, Przebóstwienie, Psychologia religii, Rabin, Reformacja, Religia, Religia naturalna, Religia objawiona, Religia starożytnego Egiptu, Religia starożytnego Rzymu, Religioznawstwo, Restoracjonizm, Rodzimowierstwo, Ruch Świętych w Dniach Ostatnich, Rudolf Steiner, Sąd Ostateczny, Sacrum, Sakrament, Sanktuarium, Schizma, Sedewakantyzm, Septuaginta, Shintō, Sikhizm, Sobór Efeski, Sobór Konstantynopolitański I, Sobór Nicejski I, Sobór chalcedoński, Sobór powszechny, Socjologia religii, Starokalendarzowcy, Starokatolicyzm, Staroobrzędowcy, Stary Testament, Stupa, Stworzenie świata według Biblii, Symbol, Symbole religijne, Syn Boży, Synagoga, Synkretyzm religijny, Szaman, Tabu, Taoizm, Teofania, Teogonia, Teologia, Tertulian, Tomasz z Akwinu, Tomizm, Trójca Święta, Tradycjonalizm katolicki, Transcendencja (religia), Ukrzyżowanie, Unia kościelna, Unitarianizm, Usprawieliwienie (Chrześcijaństwo), Waldensi, Wiara, Wielka schizma wschodnia, Wołchw, Wulgata, Wyznanie, Zakon, Zaratusztrianizm, Zbór, Zbawienie, Zmartwychwstanie,
Chrześcijaństwo, chrystianizm (gr. Χριστιανισμóς , łac. Christianitas) – religia monoteistyczna i rodzina związków wyznaniowych głoszących nauczanie o mesjaństwie i synostwie Bożym Jezusa Chrystusa, jego męczeńskiej i odkupieńczej śmierci oraz zmartwychwstaniu. Świętą księgą chrześcijan jest Biblia. Chrześcijaństwo jest największą religią na świecie. Liczbę wierzących w Chrystusa określa się na ok. 2,1 mld ludzi (1/3 ludności świata)[potrzebne źródło], biorąc pod uwagę wszystkie odłamy wchodzące w jej skład. Zgodnie z Dziejami Apostolskimi (11,26) "W Antiochii po raz pierwszy nazwano uczniów chrześcijanami" (gr. Χριστιανός). Określenie to pochodziło prawdopodobnie z kręgów pogańskich i miało początkowo negatywny wydźwięk. Z czasem zaczęło wyrażać odrębność wiernych. Pierwsze użycie terminu chrześcijaństwo (gr. Χριστιανισμός) odnotowano w Liście do Koryntian . Pojawia się ono również u Tertuliana, Grzegorza z Nyssy i u innych pisarzy wczesnochrześcijańskich. Pierwotnie symbolem chrześcijaństwa była ryba, zaś w III w. stał się nim krzyż. Nawiązano w ten sposób do dwóch pierwszych liter greckich słowa Christos (Χ - chi i Ρ - ro), a następnie również do ukrzyżowania Jezusa Chrystusa. Dokładne określenie granic tej religii jest kwestią sporną. Ze względów wyznaniowych (lecz nie historycznych) – bywa kwestionowane chrześcijaństwo antytrynitarzy, min. arian, badaczy Pisma świętego, w tym Świadków Jehowy, mormonów – nie uznających dogmatu o Trójcy Świętej. Nie wszyscy zaliczają do wyznań chrześcijańskich niektóre nowe ruchy religijne inspirowane chrystianizmem, po części synkretystyczne, nawet jeśli te wyznania uważają się za chrześcijańskie. Wyznawana jest ob. przez ok. 33% ludności świata. Spośród blisko 2 mld chrześcijan ok. 1,1 mld stanowią katolicy, 300-450 mln protestanci, ok. 155 wyznawcy prawosławia, ok. 60 mln anglikanie, ok. 30 mln członków starożytnych Kościołów wschodnich; ok. 150 mln należy do różnego rodzaju sekt. Chrześcijanie przeważają w strukturze religijnej Europy, obu Ameryk i Australii, w Afryce stanowią ok. 38% ludności, w Azji - nieznaczną mniejszość.
Podstawy wiaryChrześcijaństwo jest objawioną religią monoteistyczną: zakłada wiarę w jedynego Boga, który jest Stwórcą świata. Większość chrześcijan wyznaje dogmat trynitarny (część z nich uznaje wiarę w ów dogmat za warunek konieczny chrześcijaństwa), który głosi, że Bóg istnieje w trzech osobach (hipostazach), czyli, że Bóg jest Trójjedyny. Oznacza to, że Bóg, co do natury jest Jeden, w trzech Osobach: jako Bóg Ojciec, Syn Boży (Jezus) i Duch Święty. Każda z osób Bożych ma tę samą, jedną boską naturę i pozostaje we wzajemnej relacji osobowej na zasadzie pochodzeń: Bóg Ojciec stanowi zasadę pochodzenia dla Syna, a razem z nim (wspólnie - łac. filioque - w tradycji zachodniej, przez Syna - łac. per filium - w tradycji wschodniej) dla Ducha Świętego. W rozumieniu chrześcijan - antytrynitarzy Jezus Chrystus, Syn Boży, nie równa się i podporządkowany jest Bogu Ojcu. Bóg Ojciec z miłości do pogrążonej w grzechu ludzkości posłał swego Jednorodzonego Syna który "stał się człowiekiem" i przez swą śmierć dokonał dzieła odkupienia świata. Chrześcijanie wierzą, że dzięki ofierze Jezusa uzyskują zbawienie i życie wieczne. Oczekują zmartwychwstania oraz Sądu Ostatecznego, na którym nastąpi podział na zbawionych i potępionych. W najbardziej elementarnej postaci doktryna ta została wyrażona w symbolach wiary: nicejsko-konstantynopolitańskim, apostolskim i atanazjańskim. Większość chrześcijan wraz z tymi symbolami uznaje też orzeczenia siedmiu Soborów Powszechnych, na których sformułowano podstawowe dogmaty: o boskości Syna Bożego (Sobór Nicejski I - 325 rok), o boskości Ducha Świętego (Sobór Konstantynopolitański I - 381 rok), o godności Marii jako "Theotokos, Matce Bożej" (Sobór Efeski - 431 rok) i o dwóch naturach Chrystusa (Sobór chalcedoński - 451 rok). Ostatniego ze wspomnianych dogmatów nie przyjmują Kościoły tzw. monofizyckie. Chrześcijanie niektórych wyznań (m.in. katolicy i prawosławni) poprzez wstawiennictwo Maryi, Bożej Rodzicielki, świętych aniołów i świętych zmarłych - oddają cześć Panu Bogu, dziękują za otrzymane łaski i proszą o pomoc w trudnych sprawach doczesnych i wiecznych. Źródła takich zachowań sięgają IV wieku. Podstawowym przykazaniem etycznym chrześcijan oprócz przykazań Dekalogu jest przykazanie miłości Boga oraz bliźniego (nawet nieprzyjaciół). Miłość polega nie na akceptacji grzechu, ale nieżywieniu negatywnych uczuć względem źle czyniących, krzywdzących, nieszukaniu odwetu, ale pozostawieniu człowiekowi prawa do wyboru własnej drogi, do wolności, którą każdy powinien szanować, podobnie jak Pan Bóg to czyni względem każdego człowieka. W żadnym wypadku nie oznacza to jednak wspierania człowieka w jego czynieniu zła. Jeżeli jednak zechce czynić dobro, jest bratem, któremu chrześcijanin winien nieść podstawową pomoc w zależności od możliwości, nie zaniedbując własnego zbawienia. To dobro każdy chrześcijanin ma mnożyć w codziennym życiu, w każdym miejscu, w każdym czasie, dając przykład życia uczciwego, mówiąc prawdę, na zło odpowiadając życzliwą stanowczością, pokonując własny lęk, słabość, doskonaląc się w dobroci i życzliwości, odcinając się odważnie od wszelkich złych zachowań, nawet gdyby to miało kosztować wiele. Klasyfikacja wyznań i Kościołów chrześcijańskichChrześcijanie wierzą w jeden Kościół powszechny ustanowiony przez Jezusa, jako wspólnotę ludzi wierzących i dążących do zbawienia. Część z nich uważa, że owym Kościołem jest zgromadzenie do którego należą (chrześcijanie ekskluzywni), a inna część, że Kościołem tym jest niewidzialna wspólnota ludzi połączonych wspólną wiarą, należących do różnych wyznań (chrześcijanie inkluzywni). Pierwsze podejście skłania do odmawiania innym wyznaniom prawa do nazywania się chrześcijańskimi oraz prozelityzmu - nawracania innowierców. Drugie skłania do ekumenizmu oraz dostrzegania w innych wyznaniach inspirujących wartości. Ponieważ w ramach chrześcijaństwa funkcjonuje wiele wyznań (denominacji) te wewnętrzne podziały mogą być przez wiernych traktowane jako największa rana współczesnego chrześcijaństwa, ale również jako bogactwo i wartość. Klasyczny podział dzieli chrześcijaństwo na trzy główne odłamy:
Ze względu na mnogość istniejących wyznań chrześcijańskich trudno mówić o jednolitym przywództwie wśród chrześcijan.
Nie wszystkie wyznania uznające się za chrześcijańskie mają ramy organizacyjne czy choćby sprecyzowaną doktrynę, wobec czego ich klasyfikacja nie może być doskonała i w pełni obiektywna. Stosuje się podziały mające za kryterium stosunek danego wyznania do konkretnej kwestii teologicznej (typu „a - nie-a", np. monofizytyzm - diofizytyzm, trynitaryzm - antytrynitaryzm itd.), ale żaden taki podział nie jest wyczerpujący, ponieważ pozostawia wiele wyznań, dla których dana kwestia jest obojętna. Istnieją również poglądy teologiczne, które wymykają się wszelkim klasyfikacjom, ponieważ zajmują pozycję całkowicie autonomiczną. Dlatego w klasyfikacji wyznań chrześcijańskich dominuje podział oparty na tradycji. Natomiast od klasyfikacji wyznań chrześcijańskich należy odróżnić klasyfikację Kościołów (i Cerkwi) chrześcijańskich. Jest ona łatwiejsza do przeprowadzenia, ale, oczywiście, nie pokrywa się z podziałem wyznań (klasyfikuje się nie poglądy religijne, lecz organizacje wyznaniowe). Religioznawcy i eklezjolodzy stosują tu wiele kryteriów, najczęściej:
Zobacz klasyfikację Kościołów łączącą kryterium dogmatyczne z podejściem historycznym w osobnym artykule:
Inne wspólnoty wywodzące się z chrześcijaństwa
Na świecie istnieje również wiele wyznań uznających się za chrześcijańskie, ale nie uznawanych przez inne wspólnoty za chrześcijańskie. Przykładem może być antropozofia Rudolfa Steinera, przyjmująca reinkarnację. Z kolei w Stanach Zjednoczonych powstał Kościół Jezusa Chrystusa Świętych w Dniach Ostatnich, którego wyznawcy nazywani są mormonami, gdyż obok Biblii uznają jeszcze Księgę Mormona, rzekomo autorstwa Żydów, którzy wywędrowali z Jerozolimy do Ameryki w VI wieku przed Chrystusem. Liczebność chrześcijanWyznania chrześcijańskie tworzą jedną z największych religii, szczególnie liczną w Europie oraz na terenach skolonizowanych przez Europejczyków - w Ameryce i Australii. Bardzo trudno jest szacować dokładną liczebność wyznawców, ponieważ wiele z tych wyznań, w szczególności katolicyzm, praktykuje chrzest niemowląt i uważa każdego ochrzczonego za swojego wyznawcę, nawet jeżeli został on członkiem innego Kościoła czy nawet religii. Jedynym sposobem na opuszczenie Kościoła za życia jest apostazja. Szacunkowo oblicza się, że chrześcijaństwo wyznaje ponad 33% ludności świata (około 2,1 miliarda), w tym:
Przypisy"Religie świata", PWN, Warszawa 2006 Zobacz też Zobacz w Wikicytatach kolekcję cytatów
o chrześcijaństwie  Zobacz zbiór multimediów na Wikimedia Commons:
Chrześcijaństwo
Linki do innych stron:
Suplement C.D. Alfabet grecki Alfabet grecki – powstały ok. IX w. p.n.e. alfabet służący do zapisu języka greckiego i języków kilku ludów znajdujących się pod wpływem kultury greckiej. Jego znaki służyły Grekom także do zapisu liczb. We wczesnej starożytności istniało wiele form alfabetu greckiego, wypartych w okresie klasycznym przez formę jońską (zachodnią), której w niezmienionej postaci używa się do dziś do zapisu języka nowogreckiego.Ameryka Ameryka – część świata położona na półkuli zachodniej, w skład której wchodzą dwa kontynenty: Ameryka Północna i Ameryka Południowa. Rozciąga się na długości ponad 15,5 tys. km od Archipelagu Arktycznego po Ziemię Ognistą. Niekiedy na oznaczenie obu Ameryk używa się także określeń Nowy Świat lub półkula zachodnia.Anglikanizm Anglikanizm – odłam chrześcijaństwa (podobny do protestantyzmu i częściowo doń należący), który powstał w Anglii w XVI wieku. Anglikanizm w części wywodzi się z tradycji protestanckiej, jednak w dużym stopniu zachował teologiczną więź z katolicyzmem.Anglokatolicyzm Anglokatolicyzm to prąd wewnątrz Kościoła anglikańskiego, zainicjowany przez L. Andrewsa. Skłania się on ku zmienieniu relacji z Kościołem katolickim poprzez ponowne przyjęcie:Antropozofia Antropozofia (mądrość o człowieku, od gr. ánthropos = człowiek, sophía = mądrość, wiedza) to chrześcijańska szkoła duchowa (inicjacyjna), światopogląd ezoteryczny i całościowa propozycja przebudowy cywilizacji materialistycznej, zapoczątkowana i inspirowana w pierwszych dwóch dekadach XX w. przez austriackiego filozofa, wizjonera i chrześcijańskiego gnostyka Rudolfa Steinera (1861-1925). Centralną rolę w antropozofii odgrywa bezpośrednie poznanie świata duchowego wsparte na indywidualnym doświadczeniu, praktyce duchowej (głównie medytacyjnej) i na związanej z tą praktyką całościowej przemianie człowieka. W tym sensie antropozofia jest współczesną formą chrześcijańskiej gnozy (ma swoje analogie zarówno w antycznej mistyce filozoficznej, np. neoplatońskiej, jak i inicjacyjnych szkołach orientalnych, np. buddyjskich). Aby podkreślić różnice między tradycyjną mistyką a antropozofią Steiner nazywał tę ostatnią "wiedzą duchową" (Geisteswissenschaft), rozumiejąc ją jako próbę obiektywnego badania rzeczywistości duchowej bez jednostronności zarówno mistyki, jak i nowożytnej nauki.Antytrynitaryzm Antytrynitaryzm (gr. anty + łac. trinitas - przeciw Trójcy) - nurt doktrynalny występujący w wielu różnych wyznaniach chrześcijańskich, nieuznający nauki o Trójcy Świętej, zapoczątkowany w I w. n.e.Anzelm z Canterbury Św. Anzelm z Canterbury lub Anzelm z Aosty (ur. 1033/1034, zm. 21 kwietnia 1109) – średniowieczny filozof i teolog pochodzący z Włoch, uważany za twórcę scholastyki, jeden z doktorów Kościoła.Apokryf Apokryf (gr. ἀπόκρυφος, ápókryphos – ukryty, tajemny) – określenie używane obecnie głównie w kontekście ksiąg o zabarwieniu religijnym z okresu przełomu naszej ery, które Kościół katolicki uważa za nienatchnione (czyli za niezgodne ze swoją doktryną), w szczególności to księgi niewchodzące w skład Biblii.Apologetyka Apologetyka (łac. apologeticum, z gr. ἀπολογία) — dział teologii (teologia fundamentalna, której apologetyka jest wymiarem praktycznym) lub literatury zajmujący się obroną wiary – najczęściej chrześcijańskiej – przed zarzutami przeciwników oraz uzasadniający podstawowe prawdy wiary. Termin ten również dotyczyć może twórczości pisarskiej apologetów. Mianem tym określa się pisarzy wczesnochrześcijańskich z II w. działających w okresie po Ojcach Apostolskich. Zaliczani są do nich m.in. św. Justyn, Atenagoras z Aten, Arystydes z Aten, Teofil z Antiochii, Tertulian.Apostazja Apostazja (od gr. apo - od, stasis - postawa, pozycja; odstąpienie, bunt) – odejście od wiary; w pierwotnym znaczeniu – całkowite porzucenie wiary chrześcijańskiej. Obok herezji i schizmy należy do podstawowych przyczyn rozłamów jedności Kościoła.Apostoł Apostoł (gr. apostolos = wysłannik) – nazwa używana w Nowym Testamencie najczęściej na określenie najbliższych uczniów Jezusa Chrystusa powołanych przez niego osobiście i "wysłanych" do głoszenia jego nauk. Samo pojęcie występuje też w Nowym Testamencie na określenie innych osób[1].Apostolski Kościół Ormiański Apostolski Kościół Ormiański (Święty Apostolski Katolicki Kościół Ormiański, Kościół gregoriański, orm. Հայ Արաքելական Եկեղեցի) - Kościół z grupy Kościołów wschodnich, przedchalcedoński, działający wśród Ormian - pierwotnie w Armenii i na Bliskim Wschodzie, obecnie również wśród diaspory ormiańskiej na całym świecie. Liczy około 6 milionów wiernych.Arcybiskupi Canterbury Arcybiskup Canterbury - honorowy zwierzchnik Kościoła anglikańskiego. Biskupstwo powstało w 597 r. jako biskupstwo katolickie. Po schizmie Henryka VIII arcybiskupi Canterbury sprawują rolę ekumenicznych przywódców Kościoła anglikańskiego, wraz z arcybiskupem Yorku, noszącym tytuł prymasa Anglii.Arianizm Nazwy arianie i arianizm pochodzą od Ariusza, duchownego Kościoła w Aleksandrii w Egipcie. W 321 r. został ekskomunikowany przez synod w Aleksandrii. Ariusz twierdził, że Jezus Chrystus jako syn Boży jest poddany Bogu, że został stworzony przez Ojca, co oznaczało, że "był czas, kiedy nie było Jezusa Chrystusa" i zanim został stworzony, nie istniał. Tym samym Ariusz kwestionował boską naturę Jezusa Chrystusa. Było to sprzeczne z kształtującą się wtedy doktryną o równości Boga Ojca i Syna, która następnie rozwinęła naukę o Świętej Trójcy. Arianie odrzucali doktrynę o Trójcy jako niebiblijną.Ariusz Ariusz (256–336) – Libijczyk z pochodzenia, wczesnochrześcijański teolog i poeta z Aleksandrii, twórca jednej z najpopularniejszych doktryn w chrześcijaństwie starożytnym, którą uznano za sprzeczną z nauką Kościoła na soborze w Nicei w 325 roku.Arminianizm Arminianizm – pojęcie oznaczające zarówno tendencję teologiczną w kalwinizmie, jak i protestancki ruch religijny, których początek datuje się na przełom XVI i XVII w.Asyryjski Kościół Wschodu Święty Apostolski Katolicki Asyryjski Kościół Wschodu (potocznie także Kościół nestoriański, asyryjski, wschodniosyryjski, "Kościół Wschodu") – kościół wschodni działający pierwotnie na terenach na wschód od granic Cesarstwa rzymskiego, oddzielony doktrynalnie od Kościoła katolickiego w wyniku przyjęcia nauki nestorianizmu. Nazwy "kościół nestoriański" i "nestorianie", podobnie, jak w przypadku kościoła jakobickiego i jakobitów, zostały nadane przez przeciwników tego kościoła i nie są używane przez samych jego wiernych.Asyryjski Kościół Wschodu w Indiach Znany jest bardziej pod inną nazwą, jako Chaldejski Asyryjski Kościół Wschodni, chociaż przymiotnik “chaldejski” na Bliskim i Środkowym Wschodzie tradycyjnie odnosi się do asyryjskiego Kościoła unickiego. Głową Asyryjskiego Kościoła Wschodu jest Katolikos Patriarcha Asyryjski Mar Dinha IV. Kościołem w Indiach w jego imieniu kieruje metropolita Mar Aprem rezydujący w Kerali, zaś delegatem patriarchy jest Mar Timotheus. Metropolicie podlega około 30 tysięcy wiernych, kilkudziesięciu księży i diakonów stałych. Językami liturgicznymi są: asyryjski i malajalam. Podobnie jak i inne Kościoły funkcjonujące w Indiach, także i ten korzeniami sięga czasów św. Tomasza Apostoła, ale obecny kształt zawdzięcza zjednoczeniu z Kościołem chaldejskim, założonym przez Mar Toma (św. Tomasza Apostoła), Mar Barthelomeu (św. Bartłomieja Apostoła), oraz Mar Addaia i Mar Mari'ego będących uczniami Jezusa z grupy siedemdziesięciu. Kościół prowadził w przeszłości energiczną akcję misyjną i posiadał liczne diecezje od Mezopotamii na zachodzie, po Chiny, a nawet Japonię na wschodzie. Hierarchowie owego Kościoła w IV wieku przyjęli naukę nestoriańską i odłączyli się od Kościoła powszechnego.Atanazy Wielki Św. Atanazy Wielki (ur. ok. 295, zm. 2 maja 373) – pisarz wczesnochrześcijański, teolog-apologeta, kaznodzieja, jeden z ojców Kościoła oraz doktor Kościoła. Uznawany za świętego również przez cerkiew prawosławną.Augustyn z Hippony Aureliusz Augustyn z Hippony, łac. Aurelius Augustinus, w Kościele katolickim znany jako święty Augustyn (ur. 13 listopada 354 w Tagaście, zm. 28 sierpnia 430 w Hipponie) – filozof, teolog, organizator życia kościelnego, święty Kościoła katolickiego, jeden z Ojców i Doktorów Kościoła, znany jako doctor gratiae (doktor łaski), pisarz. W Kościele prawosławnym jest on zazwyczaj nazywany błogosławionym Augustynem. Wielu protestantów uważa go również za duchowego przodka protestantyzmu, jako że jego pisma miały duży wpływ na nauki Lutra i Kalwina.Bóg Bóg lub bóstwo – pojęcie istoty nadprzyrodzonej leżące u podstaw większości wierzeń religijnych. Zajmuje się nim teologia, a także filozofia i jest ono uważane za zagadnienie metafizyczno-egzystencjalne. Ze względu na duże zróżnicowanie rozumienia tego pojęcia, trudno jest o jego jednoznaczną definicję. Jako najbardziej różniące się od siebie, należy wyodrębnić definicje używane przez popularne religie politeistyczne i monoteistyczne, deizm, panteizm oraz panenteizm. Wśród religii monoteistycznych należy wyróżnić monoteizm trynitarny. |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
