Chubut - Polski Serwis Naukowy

Chubut jest jedną z prowincji Argentyny, leży w południowej części kraju między 42 (stanowi granicę z prowincją Río Negro) a 46 stopniem szerokości geograficznej południowej (granica z Santa Cruz), łańcuchem Andów stanowiącym granicę z Chile i Oceanem Atlantyckim którego wybrzeże jest wschodnią granicą prowincji.

Andy (hiszp. Los Andes, Cordillera de los Andes) to góry fałdowe znajdujące się w Ameryce Południowej na terenie Wenezueli, Kolumbii, Ekwadoru, Peru, Boliwii, Chile oraz Argentyny. Góry ciągną się wzdłuż Oceanu Spokojnego od zatoki Paria na północy po Ziemię Ognistą na południu, na przestrzeni ponad 9000 km, co sprawia, że jest to najdłuższy łańcuch górski na Ziemi. Szerokość Andów wynosi 200–800 km. Najwyższe szczyty to Aconcagua (6959 m n.p.m.), Ojos del Salado (6893 m n.p.m.) oraz Nevado Pissis (6793 m n.p.m.).
Burowie (Boerowie; boer czyt.: bur w języku niderlandzkim oznacza chłop, rolnik, farmer) – potomkowie głównie holenderskich, flamandzkich i fryzyjskich kalwinistów, niemieckich luteran i francuskich hugenotów, którzy osiedlali się w Afryce Południowej, w XVII i XVIII wieku. W mniejszej ilości mają korzenie skandynawskie, polskie, portugalskie, włoskie, hiszpańskie, szkockie, angielskie, irlandzkie i walijskie.

Nazwa prowincji pochodzi z języka tehuelche, w którym chupat oznacza "przezroczysty", słowem tym opisywali oni rzeką Chubut. Słowo chupat jest też podobne do hiszpańskiego chupar ("ssać", lub, w slangu, "upić się"), stąd pierwotna nazwa rzeki i prowincji została lekko zniekształcona, by nie budzić takich skojarzeń.

Ocean Atlantycki (Atlantyk) – drugi pod względem wielkości ocean na Ziemi pokrywający około jednej piątej jej powierzchni. Nazwa wywodzi się z mitologii greckiej i oznacza "Morze Atlasa".
Chile (Republika Chile – República de Chile) – państwo w Ameryce Południowej, ciągnące się długim pasem na zachodnim wybrzeżu kontynentu nad Oceanem Spokojnym. Stolicą Chile jest Santiago de Chile. Graniczy z Peru, Boliwią i Argentyną. Do Chile należą liczne wyspy przybrzeżne i wyspy na otwartym oceanie (w sumie ok. 3 tys.): Juan Fernández, Wyspa Wielkanocna (najbardziej oddalona od innych wysp i lądów zamieszkana wyspa na świecie), Sala y Gómez, San Ambrosio, San Félix, Chiloé, Campana, Santa Inés, Chonos.

Największym miastem prowincji jest Comodoro Rivadavia liczące 125 000 mieszkańców, położone na południu. Stolicą jednakże jest miasto Rawson (25 000). Inne większe miasta to Puerto Madryn, Trelew, Esquel oraz Sarmiento. Gaiman to kulturalne i demograficzne centrum regionu zwanego "Y Wladfa", gdzie zamieszkuje duża liczba osób pochodzenia walijskiego. W prowincji Chubut mieszka łącznie około 25 000 osób używających języka walijskiego, główne ośrodki to Trelew i Trevelin.

Islam (arab. الإسلام ; al-islām) – religia monoteistyczna, druga na świecie pod względem liczby wyznawców po chrześcijaństwie Świętą księgą islamu jest Koran, a zawarte w nim objawienie ma stanowić ostateczne i niezmienne przesłanie Boga do ludzi.
Ropa naftowa (olej skalny, czarne złoto) – ciekła kopalina, złożona z mieszaniny naturalnych węglowodorów gazowych, ciekłych i stałych (bituminów), z niewielkimi domieszkami azotu, tlenu, siarki i zanieczyszczeń. Ma podstawowe znaczenie dla gospodarki światowej jako surowiec przemysłu chemicznego, a przede wszystkim jako jeden z najważniejszych surowców energetycznych.

Historia

Przed przybyciem Hiszpanów do Ameryki żyły tu liczne plemiona rdzennej ludności, wśród nich Tehuelcze, mieszkańcy równin Patagonii. W XVII i XVIII w. rozpoczęli tu działalność hiszpańscy misjonarze, najsławniejszym z nich był ojciec Nicolás Mascardi. W połowie XVIII w. misjonarze założyli fort San José Fort na Półwyspie Valdés, został on jednakże później zniszczony przez miejscowe plemiona. W XIX w. przybyli tu na statku Mimosa walijscy osadnicy, którzy osiedlili się w dolinie rzeki Chubut.

Chubut (hiszp. Río Chubut, walijski Afon Camwy) – rzeka w Argentynie, w Patagonii o długości 820 km oraz powierzchni dorzecza 138 000 km². Źródła rzeki znajdują się w Andach, a uchodzi ona do Oceanu Atlantyckiego.
Argentyna (Argentina, Republika Argentyńska – República Argentina) – państwo w Ameryce Południowej, nad południowym Atlantykiem. Graniczy z Chile na zachodzie, Boliwią i Paragwajem na północy, Brazylią i Urugwajem na północnym wschodzie. Argentyna rości pretensje do archipelagu Falklandów oraz części Antarktydy. Nazwa pochodzi od łacińskiego argentum (srebro), którym Indianie obdarowali hiszpańskich rozbitków Juana Díaza de Solís. Pod względem wielkości Argentyna jest ósmym krajem na świecie i drugim w Ameryce Południowej (biorąc pod uwagę liczbę ludności i powierzchnię). Argentyna jest członkiem organizacji gospodarczej Mercosur.

W efekcie Conquista del Desierto ("Podboju pustyni"), utworzono w 1884 roku Terytorium Narodowe Chubut. Jego pierwszym gubernatorem został Luis Fontana. Na początku XX w., po Drugiej Wojnie Burskiej w miejscowości Sarmiento oraz jego okolicy osiedlili się Burowie.

W roku 1944 z południowej części Chubut oraz północnej części Santa Cruz utworzono strefę zmilitaryzowaną pod nazwą Comodoro Rivadavia. Strefę zlikwidowano w 1955, przyznając równocześnie status prowincji dotychczasowemu "terytorium narodowemu" Chubut.

Ciągły napływ ludności w ostatnich dziesięcioleciach XX w., zwłaszcza z Buenos Aires, spowodował wzrost liczby mieszkańców Chubut ze 190 000 (1970) do 357 000 (1991) i 413 237 (2001). Jednakże większość imigrantów osiedla się w większych ośrodkach wzdłuż rzeki Chubut, natomiast na pozostałym obszarze prowincji gęstość zaludnienia nadal nie osiąga 1 osoby na km².

Luteranizm – doktryna teologiczna i chrześcijański ruch reformacyjny, zapoczątkowany przez Marcina Lutra w XVI wieku (za datę jego rozpoczęcia uważa się rok 1517). Stanowi jeden z nurtów protestantyzmu i ewangelicyzmu.
Punta Tombo jest półwyspem w Argentynie w prowincji Chubut 110 km na południe od miasta Trelew. Znajduje się tu wielka kolonia pingwinów magellańskich. Półwysep długi na 3 km i szeroki na 600 m jest pokryty piaskiem, gliną i żwirem. Pomiędzy wrześniem a kwietniem około pół miliona pingwinów przybywa w to miejsce w celu wylęgu swoich jaj. Jest to największa taka kolonia w Ameryce Południowej.

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)