Cieśnina Drake'a - Polski Serwis Naukowy

Cieśnina Drake'a

Cieśnina Drake'a - cieśnina morska położona między Ziemią Ognistą, a zachodnią Antarktydą, łącząca Ocean Atlantycki z Oceanem Spokojnym. Szerokość - 1110 km, głębokość osiąga ponad 5000 m. Przylądek Horn wyznacza północną granicę Cieśniny Drake'a a południk przechodzący przez Przylądek Horn jest uznawany za granicę między Pacyfikiem a Atlantykiem (czasami południowym punktem tej granicy jest uznawana Snow Island).

Ocean Atlantycki (Atlantyk) – drugi pod względem wielkości ocean na Ziemi pokrywający około jednej piątej jej powierzchni. Nazwa wywodzi się z mitologii greckiej i oznacza "Morze Atlasa".

Morze Bellingshausena – morze Oceanu Południowego rozciągające się na zachód od Półwyspu Antarktycznego, między Wyspą Aleksandra a Wyspą Thurstona. Jego powierzchnia wynosi 487 tys. km², a maksymalna głębokość – 4115 m. Jego zasolenie wynosi 33‰. Na Morzu Bellingshausena znajdują się wyspy: Charcota, Piotra I i Smyleya. Część Antarktydy położona nad Morzem Bellingshausena nosi nazwę Ziemi Ellswortha. Wybrzeża antarktyczne noszą nazwy Wybrzeża Eightsa i Wybrzeża Bryana.

Nazwana na cześć Francisa Drake'a który, choć opłynął Amerykę Południową przez Cieśninę Magellana w 1578, został następnie zepchnięty przez sztorm na południe na wody cieśniny, choć on sam prawdopodobnie nie zdawał sobie sprawy, że tworzy ona przejście dookoła kontynentu. Pierwszego udokumentowanego przepłynięcia dokonał statek Eendracht kapitana Willema Corneliszoona Schoutena w 1616.

Ocean Spokojny (Pacyfik), Ocean Wielki – największy, najgłębszy i najstarszy na świecie zbiornik wodny. Z powierzchnią równą 178,7 mln km² zajmuje jedną trzecią całej Ziemi. Największą rozciągłość południkową osiąga między Arktycznym Morzem Beringa a Morzem Rossa przy brzegach Antarktydy i wynosi ona aż 15500 km. Z kolei największą rozciągłość równoleżnikową osiąga między wybrzeżem Indonezji a Kolumbii i Peru i wynosi 19800 km czyli prawie połowę obwodu kuli ziemskiej i pięć razy więcej niż średnica Księżyca. Granicami oceanu są: Ameryki Północna i Południowa na wschodzie, Azja i Australia na zachodzie oraz lodu Arktyki i Antarktydy odpowiednio na północy i południu. Pojemność oceanu szacowana jest na 169,2 mln km³ co stanowi 46% ziemskich zasobów wód. Tradycyjnie dzieli się go wzdłuż równika na część północną i południową, ale wyjątkami są tutaj wyspy Gilberta i Galapagos w całości uznawane za Południowy Pacyfik. Na tym Oceanie znajduje się największa głębia Rów Mariański (głębokość: 10 911 m) oraz druga co do wielkości wyspa świata Nowa Gwinea. Średnia głębokość wynosi 4 280 m p.p.m.

Wyż Południowego Oceanu Spokojnego - wyż baryczny na południowym Oceanie Spokojnym, nazywany jest także Wyżem Wyspy Wielkanocnej (ang. South Pacific High, Easter Island High).

Pogoda i klimat

Silne wiatry w cieśninie i koło Przylądka Horn są związane z różnicą temperatury pomiędzy Antarktydą i cieplejszym powietrzem w średnich szerokościach południowych. Ten gradient temperatury tworzy Antarktyczny Front Polarny i silne wiatry wiejące równoleżnikowo z zachodu na wschód koło równoleżnika 60S. Dodatkowym elementem jest efekt przyśpieszania wiatrów wchodzących do Cieśniny Drake'a z zachodu na wschód poprzez górzyste południowe Andy oraz przez górzysty Półwysep Antarktyczny. Na zachód od Ameryki Południowej w lecie (grudzień, styczen luty) australijskim jest klimatycznie Wyż Południowego Oceanu Spokojnego. Wiatry na obrzeżach wyżu na Półkuli Południowej wieją przeciwnie do wskazówek zegara i przyczyniają się do silnych wiatrów w Cieśninie Drakea i koło Przylądka Horn. Przy Antarktyce ciepłe powietrze z obszarów tropikalnych jest w kontakcie z zimnym powietrzem Antarktydy. Jest to mechanizm tworzenia się tzw frontu polarnego wokół Antraktydy. W przyległych morzach do Antarktydy tworzą się systemy niżowe, m.in. na Morzu Bellingshausena w okolicach (60S, 120W). Z systemami niżowmi związane są strefy frontalne na północ od Antarkdtydy na 50S-55S, które wędrują z zachódu na wschód. Te wiatry wpływają na ocean i wymuszają Antarktyczny Prąd Wokółbiegunowy, który jest silny w cieśninie Drake'a i płynie z zachodu na wschód.

Dryf Wiatrów Zachodnich - zimny prąd morski, największy system prądów obiegający kulę ziemską. Płynie między 40 a 56 stopniem szerokości geograficznej południowej. Jest to strefa bardzo silnych wiatrów, sztormów i gwałtownych zmian pogodowych.

Willem Corneliszoon Schouten (ur. ok. 1580 w Hoorn, zm. w 1625 w Zatoce Antongil, Madagaskar) - żeglarz holenderski, który poszukiwał przejścia łączącego Atlantyk z Pacyfikiem. W 1616 roku opłynął Przylądek Horn i nazwał go tak na cześć swojego rodzinnego miasteczka.

W cieśninie jest obecnie (2011) mało bezpośrednich pomiarów meteorologicznych za wyjątkiem stacji w północnym Półwyspie Antarktycznym oraz nielicznych stacjach w południowym Chile. W samej cieśninie pomiary meteorologiczne dokonywane sa okresowo na stacji na wyspach Diego Ramirez (85972), Chile w Caleta Condell na Isla Gonzalo około 109 kilometrów od Przylądka Horn. Założona w 1968 roku, nadaje dane METAR. Stacja Faro Cabo de Hornos (85970), Chile została założona w założona w 1982 roku. Istnieje stacja meteorologiczna w Ushuaia, 146 kilometrów na północ. Dokonywane są stosunkowo częste pomiary oceanograficzne Antarktycznego Prądu Wokółbiegunowego. W cieśninie Drakea wiatry są 70% z zachodu. Stan oscylacji antarktycznej oraz faza Oscylacji Maddena Juliana mogą wpływac na wiatry w cieśninie. Serwis Meteorologiczny Marynarki Wojennej Chile (hiszp. Servicio Meteorológico de la Armada de Chile) przetwarza dane meteorologiczne z tego rejonu i rozprowadza mapy synoptyczne i ostrzeżenia pogodowe.

Półwysep Antarktyczny (ang. Antarctic Peninsula, hiszp. Península Antártica) - półwysep Antarktydy, położony w jej zachodniej części, na południe od Ameryki Południowej. Jest to najbardziej na północ wysunięta część Antarktydy (przylądek Prime Head) i jedyna jej część, która wychodzi poza koło podbiegunowe południowe. Półwysep oblewają wody Oceanu Południowego, od wschodu - Morza Weddella, a od zachodu - Morza Bellingshausena. Jego długość wynosi 1300 km.

Antarktyda – kontynent o powierzchni około 14,0 mln km², znajdujący się na półkuli południowej Ziemi, prawie w całości w strefie podbiegunowej. Większa część kontynentu pokryta jest polarną czapą lodową, jest on praktycznie niezamieszkany przez ludzi, nie licząc personelu 37 stacji badawczych. Antarktyda jest jedynym kontynentem, na terenie którego nie ma żadnego państwa. Statut Antarktydy jest regulowany przez traktat antarktyczny, który zamroził roszczenia terytorialne.

Główne drogi po jakich przemieszczają się niże w Cieśninie Drake'a związane z rejonem na zachód od cieśniny Drake'a , .

Istnieją pomoce nawigacyjne dotyczące Cieśniny Drake's. ,

Przypisy

Shelley L. Knuth, Matthew A. Lazzara, Arthur M. Cayette, and Charles R. Stearns, Antarctic Meteorological Data: Availability, Applications, & Considerations for Real-Time Data Assimilation.
Christoph Schneider, Daniel Gies, 2004, Effects of El Niño–southern oscillation on southernmost South America precipitation at 53 °S revealed from NCEP–NCAR reanalyses and weather station data, International Journal of Climatology, Volume 24, Issue 9, pages 1057–1076, July 2004.
Simmonds, I., Keay, K. Lim, E.-P., 2003, Synoptic Activity in the Seas around Antarctica, Monthly Weather Review, 131, 271-288.
Serwis Meteorologiczny Marynarki Chile
Carelton, A. M., 1981, Monthly variability between Antarctica and lower latitudes, Aust. Meteor. Mag., 40, 129-147
Mayes, P. R., Secular variations in cyclone frequencies near the Drake Passage, southwest Atlantic, J. Geophys. Res., 90, 5829-5839.
Solman, S. A., Menendez, C. G., Study of a cyclone wave in the Drake Passage region, Atmosfera, 1998, 11, 11-28
Wschodnia Ameryka Południowa
Podręcznik Przewidywania Pogody w Antarktyce, J. Turner, S.Pendelbury]
Alejandro de la Maza ppt

Zobacz też

Dryf Wiatrów Zachodnich

Przylądek Horn