Cierniem koronowanie - obraz van Dycka

Cierniem koronowanie – seria obrazów flamandzkiego malarza późnego baroku Antoona van Dycka.

Temat przewodni zaczerpnięty został z Nowego Testamentu. Scenę koronowania opisują Ewangelie Mateusza (Mt. 27,29) i Marka (Mk. 15,17).

Pierwszym właścicielem obrazu był Peter Paul Rubens. Następnie dzieło trafiło do zbiorów króla Hiszpanii Filipa V z skąd trafiło do muzeum Prado.

Van Dyck przedstawił epizod na krótko przed ukoronowaniem Chrystusa. Jeden ze strażników za moment włoży koronę cierniową na głowę a drugi włoży do ręki trzcinę. Chrystus wydaje się obojętny na otaczające go postacie a na jego ciele lśniącym boskim światłem, nie widać ran z wcześniejszego biczowania; krew pojawia się jedynie na jego stopie i ramieniu. Postacie mają pospolite twarze bardziej przypominające oblicza złoczyńców niż demonów jak to miało miejsce w malarstwie średniowiecznym.

Barok (z por. barroco – "perła o nieregularnym kształcie", lub z fr. baroque – "bogactwo ozdób") – główny kierunek w kulturze środkowo i zachodnioeuropejskiej, którego trwanie datuje się na zakres czasowy od końca XVI wieku do XVIII wieku. Barok obejmował wszystkie przejawy działalności literackiej i artystycznej, a także filozofię i architekturę. U jego podstaw leżał sprzeciw wobec renesansowego klasycyzmu, głęboka religijność, mistycyzm i egzystencjalny niepokój.

Pomazaniec, Namaszczony, Mesjasz (hebr. מָשִׁיחַ), Chrystus (gr. χριστός), pot. Wybraniec – przydomek biblijny oznaczający osobę namaszczoną (pomazaną) olejem.

Po lewej stronie u góry, z zza krat przyglądają się gapie co daje wrażenie przestrzeni pomiędzy miejscem kaźni a widzem. Dramatyzm i bezsilność widza wobec cierpień Chrystusa potęguje wielkość płótna. U dołu po lewej stronie widoczny jest fragment stopy co może sugerować zmiany koncepcyjne malarza podczas pracy nad obrazem. Prawdopodobnie w miejscu psa miała pierwotnie znajdować się postać żołnierza i jego towarzysza. Po rezygnacji z tego planu powstało wolne miejsce w które van Dyck umieścił okno z kratą i psa.

Muzeum Prado (hiszp. Museo del Prado) - mieszczące się w Madrycie, jedno z najważniejszych i najbogatszych muzeów na świecie. Zostało utworzone w 1819 r. przez króla Ferdynanda VII na prośbę jego drugiej żony - Marii Izabeli Braganza. Oryginalny, klasycystyczny budynek, zbudowany w roku 1785 według projektu Juana de Villanueva był kilkakrotnie rozbudowywany w XX stuleciu.

Peter Paul Rubens (ur. 28 czerwca 1577 w Siegen w Westfalii, zm. 30 maja 1640 w Antwerpii) – malarz flamandzki, jeden z najwybitniejszych artystów epoki baroku.

Pojmanie Chrystusa z 1621

Nawiązania

Antoon van Dyck był uczniem Rubensa i w jego pracach wyraźnie widać nawiązania do dzieł swojego mistrza. Płótno Koronowanie cierniem nawiązuje tutaj do płótna Wskrzeszenie Łazarza (Turyn, Galleria Sabauda). W 1621 roku van Dyck namalował Pojmanie Chrystusa, na którym w nocnej scenerii i w świetle zapalonych pochodni ukazał dramatyczną scenę pojmania Chrystusa. Chrystus tak jak i w Koronowaniu.. jest spokojny i pogodzony z nadchodzącymi wydarzeniami a postać starego żołnierza w zbroi występuje na obu płótnach.

Antoon van Dyck, Anton van Dyck (ur. 22 marca 1599 w Antwerpii, zm. 9 grudnia 1641 w Londynie) – flamandzki malarz epoki późnego baroku, uczeń Rubensa.

Ewangelia wg św. Mateusza [Mt lub Mat] – jedna z czterech Ewangelii Nowego Testamentu, której autorstwo przypisuje się Mateuszowi Ewangeliście. Ewangelia Mateusza należy do ewangelii synoptycznych.

Literatura

Wielkie muzea. Prado Madrt, wyd. HPS, Warszawa 2007, ISBN 978-83-60688-45-8