Civil parish - Polski Serwis Naukowy

Civil parish (w dosłownym tłumaczeniu "parafia obywatelska") - jednostka samorządu terytorialnego najniższego szczebla występująca na dużej części (lecz nie całości) obszaru Anglii. Parafie bywają niekiedy przyrównywane do polskich gmin, jednak nie jest to precyzyjne, ponieważ posiadają znacznie mniejszy zakres kompetencji.

Okręg wyborczy - część terytorium na jaką dzieli się państwo w czasie trwania wyborów parlamentarnych, prezydenckich i referendum w celu stworzenia jednakowych list wyborczych dla danego terenu, z których wybiera się przedstawicieli. W Polsce w wyborach do Sejmu jest ich 41, wybiera się tam od 7 do 19 posłów, natomiast w wyborach do Senatu okręgów wyb. jest 40 a mandatów senatorskich od 2 do 4.Ustalenia liczby posłów wybieranych w okręgach wyborczych dokonuje się przez podzielenie liczby mieszkańców kraju przez ogólną liczbę posłów wybieranych w okręgach wyborczych.

Zasada bezpośredniości wyborów polega na tym, że wyborcy w drodze głosowania sami – bez żadnego pośrednictwa – przesądzają w sposób ostateczny i decydujący o składzie wybieranego organu. Wybory bezpośrednie określane są mianem wyborów jednostopniowych, w odróżnieniu od wyborów pośrednich, gdy głosowanie jest dwu- bądź wielostopniowe. Kwestią dyskusyjną jest zgodność ordynacji proporcjonalnych z zasadą bezpośredniości.

Charakter prawny i powstawanie

Podstawowymi jednostkami samorządu, obejmującymi całą Anglię (z wyjątkiem Londynu), są hrabstwa, dystrykty, a na niektórych obszarach unitary authorities. Istnienie parafii ma charakter fakultatywny i zależy od woli mieszkańców (choć od 1997 są oni bardzo zachęcani przez władze centralne, aby powoływać parafie). W miejscach, gdzie szczebel ten nie został powołany, kompetencje parafii wykonuje dystrykt lub unitary authority. Obecnie zasady powstawania parafii reguluje ustawa Local Government and Rating Act z 1997. Zgodnie z jej przepisami, projekt powołania nowej parafii musi uzyskać poparcie 250 jej przyszłych mieszkańców, lub, jeśli planowana liczba mieszkańców przekroczy 2500 osób, co najmniej 10% z nich (na co dowodem są zebrane podpisy). Wniosek jest następnie opiniowany przez samorząd wyższego szczebla, zaś ostateczną decyzję podejmuje członek Gabinetu odpowiedzialny za kwestie samorządów lokalnych (obecnie minister ds. społeczności i władz lokalnych). Granice ani wielkość parafii nie są odgórnie narzucone, kwestia jest rozstrzygana za każdym razem indywidualnie.

Unitary authority - forma samorządu terytorialnego występująca przede wszystkim w Wielkiej Brytanii, łącząca w sobie kompetencje gminy, dystryktu i hrabstwa. W pewnym uproszczeniu można ją przyrównać do polskiego powiatu grodzkiego. Status taki otrzymują zazwyczaj miasta i dystrykty na tyle duże, by móc wypełniać we własnym zakresie zadania przypisane zwykle hrabstwom, a także hrabstwa na tyle małe, że niecelowe jest tworzenie w nich niższych szczebli samorządu. Każda z authorities przypisana jest do jednego z hrabstw ceremonialnych (o ile nie stanowi samodzielnego hrabstwa ceremonialnego).

Anglia (ang. England, język staroangielski Englaland) – w przeszłości samodzielne królestwo, obecnie największa i najludniejsza część składowa Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej. Anglię zamieszkuje 83% całkowitej populacji państwa. Region zajmuje dwie trzecie wyspy Wielkiej Brytanii i posiada granice lądowe z Walią na zachodzie i Szkocją na północy. Wyspa oblewana jest przez Morze Północne, Morze Irlandzkie, Ocean Atlantycki i Kanał La Manche. Stolicą Anglii jest miasto Londyn, natomiast jej patronem – święty Jerzy.

Nazewnictwo

Najczęściej parafie obejmują jedną lub kilka wsi, niewielkie miasta, a także dzielnice lub osiedla większych miast. Jednostka taka może przyjąć jako swą oficjalną nazwę określenie "Parafia obywatelska [nazwa]", jednak dopuszczalne są również określenia sąsiedztwo (neighbourhoood), wieś (village) lub społeczność (community). Decyzją swoich władz parafia może także przyjąć tytuł town, co na polski można tłumaczyć jako "miasto", jednak nie jest to równoznaczne z uzyskaniem praw miejskich w rozumieniu prawa zwyczajowego. Te może przyznać parafii jedynie monarcha i wówczas jest ona określana jako city.

Hrabstwo administracyjne (administrative county) - drugi, po regionach, szczebel podziału administracyjnego Anglii. Przymiotnik "administracyjne" dodawany jest dla odróżnienia od hrabstwa ceremonialnego. Często pod tą samą nazwą i na podobnym obszarze występuje hrabstwo administracyjne oraz większe od niego, bo obejmujące także okoliczne jednolite jednostki administracyjne, hrabstwo ceremonialne.

Ang. Elizabeth II, By the Grace of God, of the United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland and of Her other Realms and Territories Queen, Head of the Commonwealth, Defender of the Faith

Organy

Podstawowym organem parafii jest zgromadzenie wszystkich jej mieszkańców posiadających prawa wyborcze (tzw. elektorów). Jeśli liczba elektorów przekracza 200 osób, zgromadzenie może powołać, jako dodatkowy organ, wybieraną na 4 lata radę parafii, która na co dzień wykonuje większość uprawnień tego szczebla samorządu. Wybory do rady mają charakter powszechny i bezpośredni, z zastosowaniem ordynacji większościowej i najczęściej jednego okręgu wyborczego obejmującego całą parafię. W przypadku wygaśnięcia mandatu jednego z członków w trakcie kadencji, rada wyłania jego następcę drogą kooptacji, chyba że co najmniej 10 obywateli zażąda wyborów uzupełniających.

Kompetencje i finansowanie

Kompetencje parafii obejmują administrację m.in. chodnikami i ścieżkami, terenami zielonymi, cmentarzami, toaletami publicznymi, latarniami, domami kultury, ośrodkami sportu i ratuszami poszczególnych miejscowości. Mogą one także utrzymywać systemy monitoringu mające poprawić bezpieczeństwo mieszkańców. Powinny również być konsultowane przed podjęciem przez samorządy wyższego szczebla decyzji dotyczących ich terenu. Mogą również wprowadzać własną komunikację publiczną oraz inne rozwiązania mają poprawić sytuację komunikacyjną. Działalność parafii finansowana jest z podatku od nieruchomości, którego odpowiednią część przekazują im samorządy wyższego szczebla. Nie otrzymują natomiast bezpośrednich subwencji z budżetu centralnego.

Przypisy

National Association of Local Councils (dostęp 12.07.08)
Pełna lista kompetencji: [1]