Clipperton - Polski Serwis Naukowy

Palmy na Wyspie Clippertona

Wyspa Clippertona (dawniej: Clipperton; franc. île Clipperton lub nieoficjalnie île de la Passion) – terytorium zależne Francji, niezamieszkany koralowy atol na Oceanie Spokojnym (dawniej administrowany z Polinezji Francuskiej) o powierzchni 6 km² położony 1 280 km na południowy zachód od meksykańskiego Acapulco. Współrzędne geograficzne: 10°18′N 109°13′W / 10.3, -109.217.

Ferdynand Magellan (port. Fernão de Magalhães, hiszp. Fernando de Magallanes; ur. wiosną 1480, zm. 27 kwietnia 1521) – żeglarz portugalski w służbie hiszpańskiej, odkrywca i morski podróżnik.

Meksyk (Meksykańskie Stany Zjednoczone, hiszp. – México, Estados Unidos Mexicanos, Méjico, nah. Mēxihco) – kraj w Ameryce Północnej. Sąsiaduje ze: Stanami Zjednoczonymi (na północy); Oceanem Spokojnym (na zachodzie i południu); Zatoką Meksykańską i Morzem Karaibskim (na wschodzie); Gwatemalą i Belize (na południu i południowym wschodzie).

Lądowy pierścień całkowicie otacza lagunę i ma 11 km obwodu. Laguna została odcięta od oceanu około 100 lat temu i nie występują w niej żadne ryby. W jej obrębie znajduje się kilka basenów o głębokości ponad 20 m p.p.m. i 90-metrowa głębia (Trou sans fond - "dziura bez dna") z kwaśną, zawierającą kwas siarkowy wodą przy dnie. Najwyższym punktem jest skała Clipperton o wysokości 29 m.

Ocean Spokojny (Pacyfik), Ocean Wielki – największy, najgłębszy i najstarszy na świecie zbiornik wodny. Z powierzchnią równą 178,7 mln km² zajmuje jedną trzecią całej Ziemi. Największą rozciągłość południkową osiąga między Arktycznym Morzem Beringa a Morzem Rossa przy brzegach Antarktydy i wynosi ona aż 15500 km. Z kolei największą rozciągłość równoleżnikową osiąga między wybrzeżem Indonezji a Kolumbii i Peru i wynosi 19800 km czyli prawie połowę obwodu kuli ziemskiej i pięć razy więcej niż średnica Księżyca. Granicami oceanu są: Ameryki Północna i Południowa na wschodzie, Azja i Australia na zachodzie oraz lodu Arktyki i Antarktydy odpowiednio na północy i południu. Pojemność oceanu szacowana jest na 169,2 mln km³ co stanowi 46% ziemskich zasobów wód. Tradycyjnie dzieli się go wzdłuż równika na część północną i południową, ale wyjątkami są tutaj wyspy Gilberta i Galapagos w całości uznawane za Południowy Pacyfik. Na tym Oceanie znajduje się największa głębia Rów Mariański (głębokość: 10 911 m) oraz druga co do wielkości wyspa świata Nowa Gwinea. Średnia głębokość wynosi 4 280 m p.p.m.

Język Québec oraz Ontario, Nouveau-Brunswick, – ok. 8 mln osób. Ok. 201 milionów używa francuskiego na całym świecie jako języka głównego (oszacowanie z r. 2009 wg Organisation mondiale de la Francophonie) a 72 miliony jako drugiego języka codziennego (w tym krajach Maghrebu). Wiele z tych osób mieszka w krajach, gdzie francuski jest jednym z języków urzędowych bądź powszechnie używanych (54 kraje). Paradoksalnie, w Algierii, Maroku, i Tunezji, gdzie nie ma statusu języka urzędowego jest bardziej rozpowszechniony niż w wielu krajach Czarnej Afryki, gdzie jest jedynym językiem urzędowym i używa go 96 milionów ludzi.

Wyspa ma tropikalny oceaniczny klimat z przeciętnymi temperaturami 20-32 °C. Pora deszczowa przebiega od maja do października i w tym czasie na wyspie występują tropikalne burze. Otaczające wody oceanu są ciepłe z zachodnim prądem, który płynie bezpośrednio od lądu stałego.

Atol – typ płaskiej wyspy koralowej położonej na oceanie, składającej się z rafy koralowej w kształcie pierścienia otaczającego centralną depresję. Depresja ta nazywana laguną może być częścią wyłonionej wyspy, stanowić niewielki, lecz odrębny zbiornik wodny lub też być połączona z morzem. Nazwa atol pochodzi z języka divehi używanego na Malediwach, spopularyzował Karol Darwin.

Koral – szkielety węglanowe koralowców. Nazwa wywodzi się od łacińskiej nazwy organizmów morskich z podgromady koralowców Corrallium, zamieszkujących morza strefy ciepłej i gorącej.

W wodach terytorialnych Clipperton stwierdzono występowanie 115 gatunków ryb, ale jedynym przejawem działalności gospodarczej jest połów tuńczyków. W 1890 sprowadzono palmy kokosowe i obecnie rosną na kilku stanowiskach.
Historia

Pierwszym odkrywcą wyspy był Ferdynand Magellan w 1521. Wyspa zawdzięcza swą nazwę angielskiemu piratowi o nazwisku John Clipperton, który walczył z Hiszpanami na początku XVII wieku, i który używał wyspy jako bazy.
W 1708 dwa francuskie statki Princess i Découverte odwiedziły wyspę nadając jej nazwę 'Île de la Passion' i zgłaszając do niej roszczenia Francji. Pierwszą ekspedycję naukową odbył Francuz Michel du Bocage w 1725 i mieszkał na wyspie przez kilka miesięcy.
Polinezja Francuska – zbiorowość zamorska Francji obejmująca 5 archipelagów i ponad 150 wysp na Oceanie Spokojnym, we wschodniej części Polinezji. Łączna powierzchnia wysp to 3521 km², a ludność - 245,5 tys. mieszk. (2002). Stolicą tego terytorium jest Papeete (26,2 tys., 2002) na wyspie Tahiti. Językiem urzędowym jest język francuski.

Laguna (z włoskiego) – część morza odcięta od niego otwartego przez lido, rafę barierową lub atol. Laguny są zazwyczaj płytkie, toteż na obszarach o dużych różnicach między przypływem i odpływem dna ich są odsłaniane podczas odpływu. Okresowo suche dno laguny nosi nazwę wattu. Z biegiem czasu laguny są stopniowo zamulane, przeobrażają się w bagniska i torfowiska.

W 1858 wyspa formalnie została zaanektowana przez Francję i wcielona w skład Kolonii Oceanii, czyli późniejszej Polinezji Francuskiej. W latach 1897-1931 wyspa była zajmowana przez Meksyk, a do Francji powróciła w wyniku międzynarodowego arbitrażu. W 1935 z wyspy utworzono osobną posiadłość (Domaine public de l'État français) administrowaną przez Wysokiego Komisarza Francji w Polinezji Francuskiej. W 2007 roku administracja wyspą została przekazana bezpośrednio francuskiemu rządowi, a administratorem jest Minister Terytoriów Zamorskich. Od tego czasu wyspa nie posiada formalnie żadnych powiązań z Polinezją Francuską.
Klimat (z gr. klíma - strefa) – ogół zjawisk pogodowych na danym obszarze w okresie wieloletnim. Ustalany jest na podstawie wieloletnich obserwacji różnorodnych składników, najczęściej pomiarów temperatury, opadów atmosferycznych i wiatru. Standardowy okres to około trzydzieści lat.

p.p.m. – skrót używany w geografii do określenia terminu pod poziomem morza lub poniżej poziomu morza, czyli poniżej umownej granicy 0 m, na której znajduje się przyjęty poziom morza.

Przypisy

Zmiany egzonimów na 49 posiedzeniu KSNG

Link zewnętrzny

Mapa Clipperton z 2008 roku