Cmentarz św. Wawrzyńca we Wrocławiu

Cmentarz św. Wawrzyńca – cmentarz katolicki o powierzchni 4,3 ha, usytuowany przy ul. Bujwida 51 we Wrocławiu na terenie dawnej osady Rybaki.

Historia

Cmentarz katedralny św. Wawrzyńca został założony w roku 1866, w momencie gdy wyczerpane zostały miejsca pochówków na dawnym cmentarzu parafii katedralnej przy ulicy Miłej. Nekropolia początkowo miała kształt prostokątny i składała się z czterech kwater przedzielonych główną aleją biegnącą w kierunkach wschód-zachód oraz prostopadłą do niej aleją boczną. W latach 70. XIX w. cmentarz został ogrodzony, wybudowano także, od strony ulicy Bujwida, zachowaną do dzisiaj ceglaną bramę wejściową z napisem St. Laurentius. Nie zachowały się natomiast wybudowane w tym samym czasie budynki gospodarcze i pochodzący z roku 1912 dom mieszkalny nadzorcy. Pod koniec XIX w. cmentarz dwukrotnie powiększano, najpierw w kierunku południowym – do ulicy Sopockiej, później w kierunku północnym. W efekcie poszerzania cmentarz uzyskał zachowany do dziś kształt. Podzielony jest na dziewięć kwater o charakterze nierównych i nieregularnych czworoboków. Po roku 1945 większość niemieckich nagrobków została zlikwidowana, na tych samych miejscach dokonywano pochówków powojennych mieszkańców Wrocławia. W roku 1962 cmentarz został zamknięty. Odbywają się tu jedynie pochówki zmarłych w grobach wcześniej wykupionych. W latach 70., w bezpośrednim sąsiedztwie cmentarza, wzniesiono nowoczesny kościół pw. św. Wawrzyńca autorstwa Z. Prętczyńskiego. Cmentarz do dziś należy do parafii Archikatedry Świętego Jana, choć jest znacznie od niej oddalony. Jest miejscem pochówku wrocławskich biskupów pomocniczych.

Henryk Worcell właśc. Tadeusz Kurtyka (ur. 1 sierpnia 1909 we wsi Krzyż (obecnie dzielnica Tarnowa), zm. 1 czerwca 1982 we Wrocławiu) – polski prozaik i publicysta, znany m.in. z zekranizowanych dzieł pt. Zaklęte rewiry i Grzech Antoniego Grudy. W okresie powojennym utrwalał w licznych opowiadaniach i publikacjach prasowych życie polskich osadników w poniemieckich wsiach na ziemi kłodzkiej.

Akademia Muzyczna im. Ignacego Jana Paderewskiego w Poznaniu - powstała w 1920 roku. Mieści się przy ul. Święty Marcin 87. Jest to dawny Dom Ewangelicki - Evangelisches Vereinhaus, zaprojektowany w latach 1907-1908 przez architekta Johannesa z Charlottenburga.

Na cmentarzu św. Wawrzyńca spoczywa wielu zasłużonych dla Wrocławia ludzi – naukowców i artystów.

Znane osoby pochowane na cmentarzu

prof. Edmund Bulanda (1882-1951) – archeolog, rektor podziemnego Uniwersytetu Jana Kazimierza we Lwowie, profesor Uniwersytetu Wrocławskiego

prof. Adam Chełmoński (1890-1959) – prawnik, profesor Uniwersytetu Wrocławskiego, wiceminister sprawiedliwości w latach 1937-1939

Waldemar Cwenarski (1926-1953) – artysta malarz

prof. Kazimierz Czyżewski (1898-1978) chirurg, profesor Akademii Medycznej we Wrocławiu

Bogdan Daleszak (1940-2011) – dziennikarz i pisarz literatury sensacyjnej

hr. Wojciech Dzieduszycki (1912-2008) – artysta operowy i kabaretowy, recenzent teatralny

Roman Feliński (1886-1953) – architekt i urbanista

prof. Otfrid Foerster (1873-1941) – lekarz psychiatra i neurolog, w latach 1922-24 osobisty lekarz Lenina

Kamil Giżycki (1893-1968) – pisarz i podróżnik

prof. Ludwik Hirszfeld (1884-1954) – światowej sławy bakteriolog i immunolog, profesor Wydziału Lekarskiego Uniwersytetu Wrocławskiego

prof. Kazimierz Idaszewski (1878-1965) – inżynier budowy maszyn, profesor Politechniki Lwowskiej i Wrocławskiej

prof. Alfred Jahn (1915-1999) – geograf, rektor Uniwersytetu Wrocławskiego

Władysław Sergiusz Kazanowicz (1915-1969) – bibliotekarz-amator, prowadzący w latach 1945-1969 największą prywatną bibliotekę we Wrocławiu - Książka na Śląsk

Paul Keller (1873-1932) – pisarz niemiecki

prof. Bronisław Knaster (1893–1990) – matematyk

prof. Jerzy Kowalski (1893-1948) – filolog klasyczny, profesor Uniwersytetu Jana Kazimierza i Uniwersytetu Wrocławskiego

prof. Tadeusz Kozaczewski (1916-1992) – historyk architektury, profesor Politechniki Wrocławskiej

prof. Tadeusz Krupiński (1930-2007) – antropolog, profesor Uniwersytetu Wrocławskiego

bp dr Paweł Latusek (1910-1973) – rektor PWT

prof. Andrzej Litwornia (1943-2006) – krytyk literacki, eseista, wykładowca uniwersytetów w Rzymie, Florencji, Pizie, Udine

Stefan Łoś (1901-1955) – poeta

ks. prof. Józef Majka (1918-1993) – rektor PWT

prof. Tadeusz Marciniak (1895-1966) – lekarz, rektor WSWF

ks. dr Józef Marcinowski (1897-1980) – rektor Wyższego Seminarium Duchownego we Wrocławiu

bp Józef Marek (1932-1978) – sufragan diecezji wrocławskiej

prof. Tadeusz Mikulski (1909-1958) – historyk literatury, profesor UWr

prof. Jan Mozrzymas (1937-2006) – fizyk, rektor Uniwersytetu Wrocławskiego

prof. Oskar Mucha (1984-1974) – inżynier budownictwa, wykładowca Politechniki Wrocławskiej

prof. Jan Mydlarski (1892-1956) – antropolog, profesor Uniwersytetu Wrocławskiego

Tadeusz Natanson (1927-1990) – muzyk, teoretyk muzyki, kompozytor i pedagog

prof. Józef Oberc (1918-2008) – geolog, profesor UWr

dr Franciszek Pajączkowski (1905-1970) – bibliotekarz, dyrektor Ossolineum

Marek Petrusewicz (1934-1992) – pływak, rekordzista świata w pływaniu na 100 m stylem klasycznym w roku 1953 i 1954

prof. Stanisław Pękalski (1895-1967) – malarz, rektor ASP

prof. Edwin Płażek (1898-1964) – chemik, profesor Politechniki Lwowskiej i Wrocławskiej

Igor Przegrodzki (1926-2009) – aktor

prof. Witold Romer (1900-1967) – fotografik, chemik, profesor Politechniki Wrocławskiej

prof. Romuald Sroczyński (1922-2006) - organista, pedagog, profesor Akademii Muzycznej we Wrocławiu i Akademii Muzycznej w Poznaniu. Organista Archikatedry Wrocławskiej w latach 1955-1965.

prof. Kamil Stefko (1875-1966) – prawnik, profesor Uniwersytetu Jana Kazimierza i Uniwersytetu Wrocławskiego, pierwszy rektor Wyższej Szkoły Handlowej we Wrocławiu

prof. Wincenty Styś (1903-1960) – ekonomista, profesor Wyższej Szkoły Ekonomicznej we Wrocławiu

prof. Edward Sucharda (1891-1947) – chemik, profesor Politechniki Lwowskiej i Wrocławskiej

prof. Zygmunt Szparkowski (1902-1988) – rektor Politechniki Wrocławskiej

prof. Aleksander Szniolis (1891-1963) – inżynier techniki sanitarnej, profesor Politechniki Wrocławskiej

bp Zygmunt Szypold (1909-19764) – biskup starokatolicki

prof. Henryk Teisseyre (1903-1975) – geolog, profesor Uniwersytetu Wrocławskiego

prof. Zdzisław Wiktor (1911-1970) – lekarz nefrolog, profesor Akademii Medycznej

Andrzej Wojaczek (1947-2000) – aktor

Rafał Wojaczek (1945-1971) – poeta

Henryk Worcell (właśc. Tadeusz Kurtyka) (1909-1982) – pisarz

bp Andrzej Wronka (1897-1974) – sufragan diecezji wrocławskiej

prof. Bogdan Zakrzewski (1916-2011) – literaturoznawca, profesor Uniwersytetu Wrocławskiego

Władysław Zarembowicz (1918-1944) – harcerz, działacz Polonii Wrocławskiej

Tadeusz Zelenay (1913-1961) – poeta

ks. prał. Aleksander Zienkiewicz (1910-1995) – duszpasterz akademicki, rektor Wyższego Seminarium Duchownego we Wrocławiu

prof. Kazimierz Zipser (1875-1961) – inżynier kolejnictwa, profesor Politechniki Lwowskiej i Wrocławskiej

prof. Józef Zwierzycki (1888-1961) – geolog, profesor Uniwersytetu Wrocławskiego

Ponadto na cmentarzu znajduje się symboliczny grób Wandy Rutkiewicz oraz grobowiec o.o. dominikanów

Andrzej Wronka (ur. 21 października 1897 w Biskupicach Zabarycznych, zm. 29 sierpnia 1974 we Wrocławiu) – polski biskup rzymskokatolicki, biskup pomocniczy wrocławski w latach 1957–1974.

Alfred Jahn (ur. 22 kwietnia 1915 w Kleparowie pod Lwowem, zm. 1 kwietnia 1999 we Wrocławiu) – polski geograf, geomorfolog i polarnik, autor ponad 350 prac naukowych. Rektor Uniwersytetu Wrocławskiego.

W Wikimedia Commons znajdują się multimedia związane z tematem:
Cmentarz św. Wawrzyńca we Wrocławiu

Linki zewnętrzne

Fotografie cmentarza w serwisie wroclaw.hydral.com.pl