Cmentarz żydowski w Kole - Polski Serwis Naukowy

Cmentarz żydowski w Kole – niezachowany do naszych czasów, z tradycją sięgającą kilku wieków wstecz. Znajdował się między ulicą 3 Maja, a rzeką Wartą, na terenie osiedla Płaszczyzna. Teraz to teren ogrodzony - z tyłu Miejskiego Domu Kultury, aż do ulicy Słowackiego i Placu Narutowicza.

Osiedle Płaszczyzna w Kole – jedno z czterech osiedli w mieście, położone w jego wschodniej części, na prawym brzegu rzeki Warty. Zamieszkiwane przez 2070 mieszkańców (2004).

Język polski (polszczyzna) należy wraz z językiem czeskim, słowackim, pomorskim (kaszubskim), dolnołużyckim, górnołużyckim oraz wymarłym połabskim do grupy języków zachodniosłowiańskich, stanowiących część rodziny języków indoeuropejskich.

Historia

Historia kolskiego cmentarza żydowskiego nie jest chlubna. Najpierw zniszczenia dokonali niemieccy okupanci w czasie II wojny światowej. Następnie kirkut stał się zaniedbaną ruiną, ponieważ nikt się nim nie zajmował. W 1970 roku administrację nad cmentarzem przejęły władze powiatowe.

Powiat kolski – powiat w Polsce, położony we wschodniej części województwa wielkopolskiego, utworzony w 1999 roku w ramach reformy administracyjnej. Jego siedzibą jest miasto Koło. Powierzchnia powiatu wynosi 1011,03 km², liczba mieszkańców 88 759. Przez powiat przebiega Autostrada A2 oraz krzyżują się linie kolejowe Warszawa - Poznań i Śląsk - Wybrzeże. Głównym zajęciem mieszkańców powiatu jest rolnictwo i przemysł, głównie wydobywczy (sól kamienna), ceramiczny i spożywczy.

Koło – miasto w województwie wielkopolskim, w powiecie kolskim, w Kotlinie Kolskiej, nad Wartą. Siedziba powiatu kolskiego i gminy miejskiej Koło. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do województwa konińskiego.

Na miejscu pochówku ludności żydowskiej powstał odkryty basen, profanujący cmentarz (został zamknięty po jednym sezonie). Tablica pamiątkowa została później zniszczona przez wandali. Zrobiono jednak jej rekonstrukcję i znajduje się ona w MDK-u.

Cmentarz dziś

Od strony parku im. Juliusza Słowackiego znajduje się tablica informacyjna z gwiazdą Dawida i napisem: ,,Cmentarz żydowski. Teren prawnie chroniony. Uszanuj miejsce spoczynku zmarłych”.

Od strony MDK-u usytuowany jest pomnik - mur z cegieł z gwiazdą Dawida. Jest tam także napis: ,,Cmentarz zlikwidowali hitlerowcy w 1940-1943 oraz władze miasta w 1945-1970. Zarząd Miasta Koła. Ziomkostwo Żydów z Izraela.’’ Pomnik ten projektowała Marianna Grabowska (magister sztuki z Koła). Napis został wykonany w języku polskim i hebrajskim. Odsłonięcie pomnika miało miejsce 26 czerwca 1993 roku. Brało w tym udział zarówno duchowieństwo katolickie jak i ówczesne władze miasta.

Język hebrajski (hebr. עִבְרִית, trb. iwrit) – język z grupy kananejskiej języków semickich, należący do afroazjatyckiej rodziny językowej, zapisywany alfabetem hebrajskim.

Gwiazda Dawida (מָגֵן דָּוִד Magen Dawid) zwana też Tarczą Dawida – sześcioramienna gwiazda (heksagram) złożona z dwóch zachodzących na siebie pionowo trójkątów równoramiennych (najczęściej równobocznych) odwróconych od siebie wierzchołkami. Wierzchołki Gwiazdy Dawida leżą na okręgu w punktach odpowiadających parzystym godzinom na tarczy zegara. Przez Żydów zwana tarczą Dawida.

Bibliografia

Józef Burszta, 600 lat miasta Koła, Poznań 1963

Józef Stanisław Mujta: 635 lat miasta Koła. Koło: Muzeum Technik Ceramicznych : Kolskie Towarzystwo Kulturalne, 1997. ISBN 83-86139-34-X.

Kazimierz Kasperkiewicz: Miejsca i obiekty walki i pamięci z lat wojny i okupacji 1939-1945 w Kole i powiecie kolskim. Koło: Towarzystwo Przyjaciół Miasta Koła, 2004. ISBN 8390903091.

Linki zewnętrzne

Cmentarz żydowski w Kole na portalu Wirtualny Sztetl