Consilium de Emendanda Ecclesia - Polski Serwis Naukowy

Consilium de Emendanda Ecclesia - raport komisji kardynalskiej, powołanej w lipcu 1536 roku przez papieża Pawła III do przeanalizowania nadużyć w Kościele katolickim i przedstawienia zaleceń i środków zaradczych.

Skład komisji kardynalskiej

Gasparo Contarini - przewodniczący,:

Hieronim Aleander,

Tomasz Badia,

Giovanni Pietro Carafa,

Gregorio Cortese,

Federigo Fregoso,

Gianmatteo Giberti,

Reginald Pole,

Jacopo Sadoleto.

Komisja obradowała przez kilka miesięcy i w dniu 9 marca 1537 roku końcowe wyniki prac odczytano papieżowi.

Indeks Ksiąg Zakazanych (łac. Index librorum prohibitorum lub Index Expurgatorius) – opracowywany i ogłaszany przez Kościół katolicki, spis książek, których nie wolno było czytać, posiadać i rozpowszechniać wiernym bez zezwolenia władz kościelnych, pod groźbą ekskomuniki. Na spis wciągane były publikacje podważające prawdy wiary katolickiej, pornograficzne oraz propagujące wróżbiarstwo i magię. Indeks przestał obowiązywać w roku 1966.

Reginald Pole (ur. 3 marca 1500 w Stourton Castle, Staffordshire, zm. 17 listopada 1558 w Londynie), kardynał, ostatni rzymskokatolicki arcybiskup Canterbury (1556–1558). W latach 1545–1547 był jednym z trzech legatów na Soborze trydenckim w pierwszej jego fazie.

Treść raportu

Raport dotyczył głównie nadużyć finansowych i fiskalnych. Autorzy raportu za podstawowe zło w Kościele uznają przyjęcie zasady, że papież jest panem wszystkich beneficjów a jego wola jest prawem, dlatego też może czynić wszystko co zechce i dlatego nie może być mowy o jakiejkolwiek symonii z jego strony. Kardynałowie uznają tę zasadę za konia trojańskiego, z którego wyszły liczne inne nadużycia, takie jak:

Marcin Luter (niem. Martin Luther, ur. 10 listopada 1483 r. w Eisleben, zm. 18 lutego 1546 r. tamże) – niemiecki reformator religijny, teoretyk i inicjator reformacji, mnich augustiański, doktor teologii. Autor 95 tez potępiających praktykę sprzedaży odpustów, w których odrzucał możliwość kupienia łaski Bożej.

nadawanie święceń osobom do tego zupełnie nieprzygotowanym,

nadawanie beneficjów obcokrajowcom ze względów osobistych,

rezerwacje dochodów z beneficjów na potrzeby osobiste konkretnych osób,

faktyczne dziedziczenie beneficjów.

Inne nadużycia wymienione w raporcie dotyczące opieki duszpasterskiej:

nierezydowanie proboszczów i biskupów w ich siedzibach,

pogarszanie dyscypliny moralnej wskutek egzempcji ciągnących się w nieskończoność apelacji do Rzymu,

upadek moralności wśród duchowieństwa (wytknięto fakt, że w wielu pałacach kardynalskich przebywają kurtyzany),

całkowita demoralizacja klasztorów - zwłaszcza męskich (jako jedyny sposób poprawy postulowano zakaz przyjmowania nowych kandydatów przez pewien czas i wymarcie całego ówczesnego pokolenia mnichów).

Odczytanie raportu i jego skutki

Paul III wysłuchał raportu komisji, jednak nie uczynił nic, aby zawarte w nim zalecenia wprowadzić w życie. Raport piętnował nadużycia, których winien był także sam papież, czego jaskrawym przykładem rekordowa ilość beneficjów zgromadzonych przez wnuka papieża Pawła III - kardynała Alessandro Farnese, który jeszcze w 1556 roku zgromadził w swoim ręku 10 biskupstw, 26 klasztorów (jako opat) i 136 innych beneficjów.

Sam raport był dokumentem poufnym, jednak w następnym roku został zgody władz kościelnych opublikowany i spotkał się z powszechnym zainteresowaniem. Marcin Luter wydał własny przekład tego raportu z ciętymi komentarzami. W 1564 roku papież Paweł IV umieścił wszystkie edycje tego raportu na indeksie ksiąg zakazanych.

Źródła

Angielski przekład raportu: Kenneth R. Bartlett, Margaret McGlynn, Humanism and the Northern Renaissance, Toronto, 2000.

Klaus Schatz, Sobory powszechne - punkty zwrotne w historii Kościoła, WAM, Kraków 2001.

Przypisy

Klaus Schatz, Sobory powszechne, s. 165, WAM, Kraków 2001