Contras – antyrządowa, antykomunistyczna partyzantka walcząca w Nikaragui przeciwko reformom, które wprowadzali sandiniści i ich sojusznicy. Wspierani nielegalnie przez USA (Kongres USA w 1985 roku zabronił administracji Reagana ich wspierania) mieli swoje bazy w Hondurasie i Kostaryce. W swoich działaniach Contras atakowali nie tylko samych sandinistów, ale i sprzyjającą im ludność cywilną. Nazwa Contras jest skrótem hiszpańskiego słowa contrarevolucionario.

Milpistas i ARDE

Pierwsze otwarcie antysandinowskie formacje paramilitarne wywodziły się z dawnych grup przeciwnych dyktaturze Somozy, które w równym stopniu sprzeciwiały się marksistowskim tendencjom w politycznym programie sandinistów. Nosiły one wspólną nazwę Militia Populares Anti-Sandinistas (Milpistas). Za założycieli tych formacji uważa się Pedra Joaquina Gonzales Chamorrę oraz Germana Pomares Ordenheza, niegdyś słynnych przywódców partyzantki skierowanej przeciwko Somozie. Ich aktywność stała się zauważalna w czerwcu 1980 r., zaś chętnych do walki rekrutowali głównie spośród chłopów oraz robotników rolnych. Poważną siłą zasilającą szeregi wrogów rewolucji sandinistowskiej stały się też indiańskie grupy etniczne (Indianie Miskito) wybrzeża karaibskiego, które po odrzuceniu przez nowy rząd ich apeli o autonomię oraz częściowych przesiedleniach porzuciły początkowe umiarkowane poparcie dla FSLN, a po brutalnych akcjach pacyfikacyjnych komunistów założyli organizację Misurasata wchodzącą w skład Contras.

Siły dotychczasowych rozproszonych organizacji przeciwnych sandinistom zgrupowały się w formacji o nazwie FDN, otwierając tzw. północny i zachodni front kontrrewolucyjny. Na południu kraju działał założony 1982 r. Sojusz Rewolucyjno-Demokratyczny (ARDE) pod dowództwem Edena Pastory (byłego sandinisty). Grupa ta krytykowała indywidualne poczynania niektórych sandinistów (połączenie dogmatyzmu ze staraniami na rzecz prywatnego wzbogacenia się), jak i przewidywaną radykalizację rewolucji. W porównaniu jednak z innymi formacjami Milpistas jej siła nie była duża.

Contras a USA

W początkowej fazie istnienia partyzantka antysandinowska nie była wspierana z zagranicy. Za prezydentury Cartera pod adresem rządu nikaraguańskiego padały nawet pozytywne słowa nt. utrzymania przez lewicowy rząd pryncypiów demokratycznych i rezygnacji z powszechnej nacjonalizacji. Całkowita zmiana nastąpiła razem z wyborem Ronalda Reagana na prezydenta USA, który od stycznia 1981 r. świadomie izolował rząd Nikaragui na arenie międzynarodowej oraz odciął wszelką pomoc dla tego państwa. Mimo dyplomatycznych protestów sandinistów, Reagan oskarżył ich o przyjmowanie na ogromną skalę pomocy z ZSRR i finansowanie partyzantki lewicowej w Salwadorze.

Administracja Reagana, która tylko w początkowej fazie przeznaczyła na Contras kwotę 19 mln dolarów założyła obozy wojskowe dla rebeliantów w Hondurasie, gdzie pod kierunkiem CIA przeprowadzano szkolenia. Większość członków Contras służyła wcześniej w Gwardii Narodowej Somozy i po upadku dyktatora uciekli do sąsiednich krajów, głównie Gwatemali. Ponieważ gwardziści za czasów Somozy wsławili się ogromem zbrodnii na tle politycznym i pospolitych przestępstw spowodowało to, że większość Nikaraguańczyków była negatywnie nastawiona do Contras. W tym okresie działania Contras, którzy oparli swoją strategię na dokonywaniu szybkich rajdów i wycofywaniu się za granicę państwa, zaczęły poważnie zagrażać rewolucyjnym władzom.