Cosa nostra - Polski Serwis Naukowy

Cosa nostra (wł. nasza rzecz, nasza sprawa) – włoskie określenie współczesnej odmiany tajnej organizacji przestępczej (mafii) w USA, wzorującej się na dawną mafię sycylijską. Określenie la cosa nostra (LCN) zostało użyte po raz pierwszy w 1963 podczas składania wyjaśnień przez Josepha Valachiego przed komisją senacką USA. Początkowo tworzyli ją włoscy imigranci przybyli do Ameryki, obecnie składa się niemal z samych rodowitych Amerykanów.

Stany Zjednoczone, Stany Zjednoczone Ameryki (ang.: United States, United States of America, US, USA) – państwo w Ameryce Północnej graniczące z Kanadą od północy, Meksykiem od południa, Oceanem Spokojnym od zachodu, Oceanem Arktycznym od północnego zachodu, Oceanem Atlantyckim od wschodu.

Narodowy Syndykat lub Syndykat - "Nowa Mafia amerykańska", nowa forma zorganizowanej przestępczości na terenie Stanów Zjednoczonych powstała po usunięciu Starej Mafii amerykańskiej (pod względem organizacji i struktury nawiązywała do mafii sycylijskiej), co stało się w roku 1931 (Wojna Castellammarese).

Cosa nostra często nazywana była zorganizowanym państwem podziemnym, a to ze względu na rozbudowaną strukturę. Składała się z ok. 24 znanych tzw. rodzin, mieszkających i działających w różnych miastach – głównie w Nowym Jorku, Filadelfii, Detroit, Kansas City czy Chicago. Każda rodzina liczy od kilkudziesięciu do nawet tysiąca członków. Kieruje nią szef (don ; capo di tutti inaczej padre capi), który ma doradcę prawnego (consigliere). Sprawami rodzin zajmuje się komisja złożona z od kilku do kilkunastu członków, natomiast działalność i współpracę wszystkich rodzin wraz z innymi grupami przestępczymi (niebędącymi organizacjami mafijnymi) koordynuje Narodowy Syndykat. Współpracę i działalność rodzin wspomagają skorumpowane jednostki władz państwowych USA.

Matteo Messina Denaro, znany również jako Diabolik (ur. 26 kwietnia 1962 roku w Castelvetrano) – sycylijski mafioso, po aresztowaniu Bernarda Provenzano (11 kwietnia 2006) nowy przywódca cosa nostry, tzw. capo di tutti capi.

Miasto (od prasłow. *městьce, *mě́sto "miejsce", łac. civitas) – historycznie ukształtowana jednostka osadnicza charakteryzująca się dużą intensywnością zabudowy, małą ilością terenów rolniczych, ludnością pracującą poza rolnictwem (w przemyśle lub w usługach) prowadzącą specyficzny miejski styl życia.

Działalność cosa nostry obejmuje wszelkie możliwe struktury społeczno-handlowe, dlatego też uważana jest za jedną z największych tego typu struktur światowych. Sprawuje ona kontrolę nad nielegalnym hazardem, prostytucją oraz „przemysłem” narkotykowym. Często działa pod przykrywką legalnych firm usługowych lub produkcyjnych (np. barów, klubów, pralni, firm ochroniarskich), wymuszając za swoje usługi (m.in. ochronę mienia, tzw. rekiet – szantaż) niewspółmiernie wysokie opłaty. Powiązania z legalnie działającymi przedsiębiorstwami pozwalają organizacji na pranie brudnych pieniędzy.

Kansas City – obszar metropolitalny w centralnej części Stanów Zjednoczonych, liczący około 1,8 mln mieszkańców. Leży na granicy między stanami Missouri i Kansas i dlatego formalnie główny ośrodek obszaru składa się z dwóch miast:

Rudolph Giuliani (Rudolph William Louis "Rudy" Giuliani III; ur. 28 maja 1944), burmistrz Nowego Jorku od 1 stycznia 1994 do 31 grudnia 2001, amerykanin włoskiego pochodzenia.

Struktura sycylijskiej cosa nostry

Łańcuch dowodzenia pomiędzy mafiosami, znany jako zaszczytne towarzystwo, jest zorganizowany na zasadzie piramidy wykorzystywanej również we współczesnych strukturach korporacyjnych.

Tradycyjna terminologia

capo di tutti capi - "szef wszystkich szefów", imiennie Matteo Messina Denaro w mafii sycylijskiej i Renato Gagliano w Sacra Corona Unita
capo di capi re - godność przysługująca seniorom lub emerytowanym członkom, równorzędna ze statusem członka-emeryta, "król szef wszystkich szefów"
capo crimine - "szef przestępców", określany również tytułem don – głowa rodziny przestępczej
capo bastone - "młot", nazywany również "podszefem" – druga osoba w łańcuchu po capo crimine
consigliere - doradca
caporegime - dowódca mający pod sobą regiment, tj. drużynę, składającą się z około dziesięciu sgarriste
sgarrista lub soldati - żołnierz, członek mafii zajmujący się wykonywaniem zleceń
picciotto - mały człowiek, niska rangą osoba wspierająca działania, niżej od żołnierza
giovane d’onore - członek "stowarzyszony", honorowy, pomocnik, przeważnie osoba nie będąca z pochodzenia Włochem

Struktura włoskiej mafii

capofamiglia – don
consigliere – doradca
sotto capo – podszef
caporegime – szef grupy/capo
uomo d’onore – człowiek honoru

Hierarchia w amerykańskiej mafii

1. Boss - tradycyjnie nazywany Donem, osoba podejmująca wszystkie kluczowe decyzje w rodzinie, wydająca autoryzację co do przyjmowania ('mianowania') nowych członków oraz popełniania nowych morderstw. Zazwyczaj dostaje połowę pieniędzy ze wszystkich nielegalnych operacji prowadzonych przez resztę administracji rodziny (Underbossa oraz Consigliere jak i również podległych mu Caporegime).

Szantaż - przestępstwo przeciwko wolności, polegające na próbie zmuszenia osoby do określonego działania lub zaniechania pod groźbą bezprawną zastosowania przemocy lub ujawnienia pewnych, częściowo lub w pełni prawdziwych informacji, których ujawnienie byłoby w opinii szantażującego dużą dolegliwością dla ofiary.

Wall Street – ulica w Nowym Jorku, w południowej części Manhattanu – Manhattanie Dolnym. Ciągnie się od Broadwayu po South Street przy East River, przez samo centrum historycznej Dzielnicy Finansowej. Wall Street było pierwszym miejscem, w którym na stałe zadomowiła się Nowojorska Giełda Papierów Wartościowych.

2. Underboss - zastępca i prawa ręka Bossa, zazwyczaj przekazująca jego rozkazy w dół hierarchii. Czasami Underbossowie, podobnie jak Caporegime (Philip 'Crazy Phil' Leonetti czy Angelo 'Quack Quack' Ruggiero) mają swoje własne ekipy, którymi zarządzają.

3. Consigliere - główny doradca Bossa, osoba szanowana w rodzinie, której zdanie zawsze się liczy. Oprócz tradycyjnej funkcji, Consigliere figurują jako dobrzy 'zarabiacze' dla rodziny, najczęściej prowadzących nielegalne działalności obejmujące defraudację związków zawodowych, handel narkotykami, bookmaking oraz prowadzenie nielegalnych kasyn. Podobnie jak Underbossowie, Consigliere czasami zarządzają swoimi własnymi ekipami (Christopher Funari, skazany na ponad 100 lat więzienia w masowej sprawie sądowej powstałej z inicjatywy Rudy'ego Giulianiego).

Nowy Jork (ang. City of New York, również New York, New York City) – najludniejsze miasto w Stanach Zjednoczonych, a zarazem centrum jednej z najludniejszych aglomeracji na świecie. Nowy Jork wywiera znaczący wpływ na światowy biznes, finanse, media, sztukę, modę, badania naukowe, technologię, edukację oraz rozrywkę. Będąc między innymi siedzibą Organizacji Narodów Zjednoczonych, Nowy Jork stanowi ważne centrum spraw międzynarodowych i powszechnie uważany jest za kulturalną stolicę świata.

Comitato Addiopizzo – sycylijski ruch antymafijny utworzony w Palermo w 2004. Nazwa oznacza odmowę płacenia haraczu cosa nostrze – addio znaczy ‘żegnaj’, pizzo zaś ‘haracz’. Organizacja rozpowszechnia naklejki z tekstem Unintero popolo che paga il pizzo, è un popolo senza dignità, co znaczy Społeczeństwo płacące haracz jest społeczeństwem bez godności. Ruch deklaruje, że reprezentuje krytycznych konsumentów. Ocenia się, że ok. 80% przedsiębiorców sycylijskich płaci pizzo

4. Caporegime - w dzisiejszych czasach nazywani kapitanami, Caporegime spełniają funkcję podobną do wojskowej. Prowadzą 'brygadę', 'ekipę' lub też 'załogę' składającą się z 'mianowanych' członków rodziny oraz wielu współpracowników. Każdy kapitan musi przekazywać kawałek dochodów swojej mini-frakcji wyżej. Pieniądze są zazwyczaj generowane z typowo ulicznych zajęć, takich jak: hazard (bookmaking, nielegalne loterie i kasyna), prostytucja, handel narkotykami w różnej skali, wymuszenia, włamania, obrót kradzionym towarem, rabunki czy lichwa. Niektórzy Caporegime są zdolni poprowadzić bardziej wyszukane, nielegalne operacje o dużo większym zakresie. Przykładowo, Salvatore 'Torrie Loc' LoCascio, syn Franka 'Frankie Loc' LoCascio organizował oszustwa kredytowe pod przykrywką stron pornograficznych, Michael Franzese, syn Johna 'Sonny'ego' Franzese, sprzedawał gaz bez płacenia akcyzy, Rosario 'Ross' Gangi czerpał duże zyski z przekrętów na giełdzie na Wall Street, podobnie jak Carmine 'The Doc' Lombardozzi czy Alan Longo.

Caporegime lub kapitan, zazwyczaj skracany do formy capo to termin używany w mafii dla wysoko postawionych członków rodziny przestępczej, którzy kierują "załogą" żołnierzy i mają wielkie znaczenie oraz wpływy w organizacji. Caporegime jest włoskim słowem, które pierwotnie było używane w odniesieniu do głowy rodziny na Sycylii, ale teraz może oznaczać ważną rangę, podobną do kapitana lub sierżanta w armii. Ogólnie rzecz biorąc, termin odnosi się do szefa oddziału w zorganizowanej rodzinie przestępczej, który zarządza załogą żołnierzy i odpowiada bezpośrednio przed bossem lub underbossem.

Pranie brudnych pieniędzy – proceder obejmujący wszelkiego rodzaju operacje mające zazwyczaj na celu wprowadzenie do legalnego obrotu wartości majątkowych, które pochodzą z nielegalnych źródeł. W większości przypadków dotyczy to przestępczości narkotykowej i innej ciężkiej przestępczości.

5. Mianowany - inaczej żołnierz, czyli oficjalny członek Cosa Nostry objęty protektariatem swojej organizacji. W zależności od wieku, doświadczenia oraz wpływów, mianowani zajmują się różnymi rzeczami, najczęściej 'ulicznymi sprawami'. Zgodnie z tradycją, tylko osoba, w której żyłach płynie czysta, włoska krew może zostać zaprzysiężonym członkiem Mafii. Do wpływowych żołnierzy zaliczali się Ralph Scopo, Michael 'Mickey Cigars' Coppola oraz James Lanza.

Lichwa – forma stosunków kredytowych między wierzycielem a dłużnikiem, polegająca na pobieraniu wygórowanych procentów za pożyczone pieniądze. Znana była w starożytności i w Polsce od wczesnego średniowiecza. Potępiana w ciągu wieków przez Kościół, występował przeciw niej m.in. Bazyli Wielki, Ambroży z Mediolanu, Tomasz z Akwinu i inn. Lichwę potępia także Islam i Tora. W Polsce międzywojennej oprocentowanie pożyczki powyżej 10% określano jako lichwiarstwo.

Consigliere (konsiʎˈʎɛːɾe, wł. doradca) – prawa ręka i główny doradca głowy mafijnej rodziny, nazywanego donem. Zadaniem consigliere było wsparcie szefa mafii. Najczęściej byli to prawnicy lub bankowcy, którzy opiekowali się legalnymi interesami i podliczali zyski. Byli znawcami swoich dziedzin. Bez ich rady don nie podejmował prawie żadnych decyzji, szczególnie ekonomicznych. Według tradycji consigliere mogli zostać jedynie rdzenni Sycylijczycy.

6. Współpracownik - ludzie pracujący dla rodziny w różnoraki sposób. Mogą być to zarówno partnerzy kogoś z Panelu Administracyjnego rodziny, Caporegime, mianowanych skorumpowani stróże prawa, dilerzy narkotykowi, włamywacze czy po prostu regularni członkowie załóg.

Zobacz też

Addiopizzo