Cvitan Galić - Polski Serwis Naukowy

Cvitan Galić (ur. 29 listopada 1909 w Goricy koło Ljubuškog, zm. 6 kwietnia 1944 w Zalužani koło Banja Luki) – pilot chorwacki, as myśliwski, drugi na liście najskuteczniejszych pilotów myśliwskich lotnictwa chorwackiego w okresie II wojny światowej - walcząc na froncie wschodnim zniszczył 38 samolotów radzieckich na pewno, a kilka dalszych zestrzeleń nie zostało oficjalnie potwierdzonych.

Gorycja (wł. Gorizia, słoweń. Gorica, friul. Gurize, niem. Görz) – miasto i gmina we Włoszech, w regionie Friuli-Wenecja Julijska, w prowincji Gorycja, przy granicy ze Słowenią, u podnóża Alp Julijskich. Siostrzane miasto słoweńskiej Novej Goricy.

Supermarine Spitfire — brytyjski jednomiejscowy myśliwiec zbudowany w wytwórni Supermarine w Southampton w Anglii. Jeden z najsłynniejszych używanych podczas II wojny światowej samolotów bojowych, na którym walczyli również Polacy.

Urodził się w rodzinie wielodzietnej jako jedno z dziewięciorga dzieci. Karierę lotnika wojskowego rozpoczął w lotnictwie jugosłowiańskim na początku lat 30. XX wieku. W 1940 został instruktorem w szkole lotniczej w Mostarze.

Po wybuchu wojny z Niemcami Galić przedostał się do Zagrzebia i wstąpił do tworzącego się lotnictwa chorwackiego. W październiku 1941 znalazł się wraz z pierwszą grupą lotników chorwackich na froncie wschodnim.

Galić walczył w składzie 4 Grupy Myśliwskiej dowodzonej przez Franjo Džala, wyposażonej w Bf 109 E i F. Pierwsze zwycięstwo powietrzne odniósł 20 listopada 1941 roku, a jego ofiarą był I-16. Kolejne sukcesy zanotował dopiero wiosną następnego roku. W marcu 1942 Galić uzyskał piąte zwycięstwo powietrzne i został pierwszym asem lotnictwa chorwackiego. Po odniesieniu następnego zestrzelenia odznaczono go Krzyżem Żelaznym. W czerwcu 1942 Chorwaci otrzymali Bf 109G, na których Galić odniósł kolejne zwycięstwa. Gdy w październiku odesłano go na odpoczynek do Chorwacji miał na koncie już 28 zestrzeleń i był bohaterem narodowym. Na front Galić powrócił wiosną 1943. Największe sukcesy zanotował w czasie bitwy na Kubaniu. Do końca maja w ciężkich walkach zestrzelił 8 samolotów radzieckich. Jedną z jego ofiar był Spitfire Mk.V należący najprawdopodobniej do 57 GIAP (Gwardyjskiego Pułku Lotnictwa Myśliwskiego). Ostatnie zwycięstwa powietrzne odniósł 5 czerwca 1943, kiedy nad Krymem zestrzelił dwa ŁaGGi-3. Wkrótce potem wrócił do Chorwacji.

II wojna światowa – największy konflikt zbrojny w historii świata, trwający od 1 września 1939 do 2 września 1945 (w Europie do 8 maja 1945), obejmujący zasięgiem działań wojennych prawie całą Europę, wschodnią i południowo-wschodnią Azję, północną Afrykę, część Bliskiego Wschodu i wszystkie oceany. Niektóre epizody wojny rozgrywały się nawet w Arktyce i Ameryce Północnej. Poza większością państw europejskich i ich koloniami, brały w niej udział państwa Ameryki Północnej i Ameryki Południowej oraz Azji. Głównymi stronami konfliktu były państwa osi i państwa koalicji antyhitlerowskiej (alianci).

Front wschodni – całokształt działań bojowych w czasie II wojny światowej pomiędzy III Rzeszą i jej sojusznikami a ZSRR w Europie Wschodniej i Środkowej. Walki na froncie wschodnim trwały od 22 czerwca 1941 do 8 maja 1945. Swym zasięgiem obejmowały znaczny obszar europejskiej części Rosji, całą Polskę, Ukrainę, Białoruś, Litwę, Łotwę, Estonię, Finlandię, Rumunię, Węgry, Słowację, Jugosławię aż do wschodniej części Niemiec i Austrii. Był to najkrwawszy i największy z frontów wojennych w historii.

Na lotnisku Zalužani koło Banja Luki Galićowi powierzono szkolenie młodych pilotów i przekazywanie im doświadczeń bojowych. 6 kwietnia 1944 lotnisko zostało zaatakowane przez Spitfiry z 7 Fighter Wing SAAF (Skrzydła Myśliwskiego Południowoafrykańskich Sił Powietrznych). W tym czasie Galić wykonywał lot treningowy na MS 406. Podchodzącą do lądowania maszynę zestrzelił Spitfire Mk.VIII najprawdopodobniej z 4 Squadron (Dywizjonu) SAAF, a Galić zginął na miejscu. Nie jest to jedyna wersja jego śmierci, gdyż niektóre źródła chorwackie podają, że zginął on na ziemi podczas bombardowania lotniska Zalužani.

Chorwacja (Republika Chorwacji) – państwo w Europie Południowej, nad Morzem Adriatyckim, graniczy od południa z Bośnią i Hercegowiną i Czarnogórą, od wschodu z Serbią oraz Węgrami i Słowenią od północy. Od południowego zachodu posiada dostęp do Morza Adriatyckiego. Niepodległość uzyskała w 1991 roku, odłączając się od Jugosławii.

Franjo Džal (ur. 9 kwietnia 1906 r. w miejscowości Bihać, zm. w październiku 1945 r. w Belgradzie) – oficer lotnictwa Królewskiej Armii Jugosłowiańskiej, chorwacki as lotniczy, dowódca 4 Skrzydła Myśliwskiego Chorwackiego Legionu Lotniczego, a następnie Skrzydła Treningowego Chorwackich Sił Powietrznych podczas II wojny światowej

W czasie II wojny światowej Galić wykonał w sumie 439 lotów bojowych, w czasie których zestrzelił 38 samolotów przeciwnika (8 kolejnych zestrzeleń nie zostało potwierdzonych ). Pośmiertnie awansowany do stopnia kapitana lotnictwa i odznaczony chorwackim Złotym Medalem za Odwagę. Wśród odznaczeń posiadał także Krzyż Żelazny I i II klasy.

Jugosławia – nazwa państwa narodów południowosłowiańskich (słowo jug w większości języków owych narodów znaczy "południe"), używana do 1918 r. jako koncepcja polityczna, od 1918 dla Królestwa Serbów, Chorwatów i Słoweńców, następnie od 1929 r. już oficjalne dla Królestwa Jugosławii, od 1943 r. Socjalistycznej Federacyjnej Republiki Jugosławii, a po jej rozpadzie (w latach 1991-1992) dla Federalnej Republiki Jugosławii będącej federacją Serbii i Czarnogóry – do 2003.

Krym (ukr. Крим, ros. Крым, Półwysep Krymski) – półwysep na południu Ukrainy, zwany czasem półwyspem Taurydzkim, a w starożytności Chersonezem Taurydzkim bądź Taurydą, połączony jest z lądem tylko wąskim Przesmykiem Perekopskim, pomiędzy Morzem Czarnym i Azowskim, a od Rosji oddzielony Cieśniną Kerczeńską. Długość linii brzegowej 1000 km, powierzchnia 25 700 km².

Bibliografia

Skulski P., Bargiel J., Cisek G., Asy frontu wschodniego, ACE Publication, Wrocław 1994, s. 28-29, ISBN 83-86153-05-9.

(chorw.) Biogram Cvitan vitez Galić na portalu Vojska.net., [1].