Polski Serwis Naukowy - OnLine od 1999 roku RSS RSS
  auto?
Dodaj do: 
Dodaj link do serwisu Facebook   Dodaj link do opisu GG  Dodaj link do serwisu Wykop   Dodaj link do serwisu Google   Dodaj link do serwisu Twitter  Dodaj link do serwisu Wyczaj.to   Dodaj link do serwisu Gwar   Dodaj link do serwisu Delicious  Dodaj link do serwisu Digg   Dodaj link do serwisu Furl   Dodaj link do serwisu Magnolia  Dodaj link do serwisu Reddit   Dodaj link do serwisu Simpy   Dodaj link do serwisu Slashdot  Dodaj link do serwisu Technorati   Dodaj link do serwisu YahooMyWeb
Warto przeczytać:
 
Starożytny rzymski cmentarz odkryty na stanowisku w Tunezji
Archeolodzy odkryli na wschodnim wybrzeżu Tunezji starożytny rzymski cmentarz, będący pierwszym znaleziskiem tego typu w krajach Afryki Północnej - informuje włoski serwis internetowy La Gazzetta del Mezzogiorno. Cmentarz odkryto w pobliżu pozostałości staroż...
 
Od połowy stycznia nabór innowacyjnych eko-technologii
Od połowy stycznia można ponownie zgłaszać propozycje polskich innowacyjnych technologii ekologicznych, które będą promowane na całym świecie. Ze stworzonego przez resort środowiska tzw. akceleratora zielonych technologii GreenEvo korzysta już 13 firm.Te...
 
Ziemia najbliżej Słońca - 4 stycznia 2009
W najbliższą niedzielę (4 stycznia 2009r.) Ziemia znajdzie się najbliżej Słońca. Oba ciała będzie wtedy dzielił dystans 147.1 milionów kilometrów - poinformował dr Arkadiusz Olech z Centrum Astronomicznego PAN w Warszawie. W starożytności i ...
 
Do 31 stycznia można zgłaszać kandydatów do nagrody Instytutu Matematycznego PAN
Do 31 stycznia można zgłaszać kandydatów do nagrody Instytutu Matematycznego PAN. Zgłoszenia - z uzasadnieniem sygnowanym przez trzy osoby z tytułem profesora nauk matematycznych - powinny też zawierać życiorys kandydata i spis jego naukowych publikacji.Nagrody Instytutu Matematy...
 
1 grudnia obchodzimy Światowy Dzień AIDS
Blisko 13 tys. zakażeń wirusem HIV i ponad 2,3 tys. zachorowań na AIDS wykryto w Polsce od początku epidemii w połowie lat 80. Szacuje się, że zakażeń jest co najmniej dwa razy więcej. 1 grudnia obchodzimy Światowy Dzień AIDS. Od 1985 r., ...

Reklama:


Cyceron

Czy wiesz że...?
Homo novus (łac. człowiek nowy), lekceważąca nazwa używana przez nobilów w starożytnym Rzymie na określenie człowieka, który pierwszy w swoim rodzie obejmował urząd dający mu prawo do zasiadania w senacie.

Kwintus Tulliusz Cycero (łac. Quintus Tullius Cicero; ur.102 p.n.e., zm. 43 p.n.e.) - rzymski polityk, żołnierz i pisarz, młodszy brat Marka Tulliusza Cycerona.

Sycylia (wł. Sicilia) – największa wyspa na Morzu Śródziemnym (25 710 km²), leżąca na południowy zachód od Półwyspu Apenińskiego, od którego oddziela ją wąska Cieśnina Mesyńska. Wyspę zamieszkuje około 5 milionów mieszkańców.
Kopia rzymskiej rzeźby Cycerona dłuta Berthela Thorvaldsena

Marcus Tullius Cicero (ur. 3 stycznia 106 p.n.e., zm. 7 grudnia 43 p.n.e.) – mówca rzymski, popularyzator filozofii greckiej, polityk, słynny ze stłumienia spisku Katyliny. Stronnik optymatów. Zamordowany wraz z bratem Kwintusem na polecenie Marka Antoniusza, który zemścił się w ten sposób za wygłoszone przeciw niemu Filipiki.

O tempora, o mores! (łac. Co za czasy! Co za obyczaje!) – zdanie Cycerona z jego pierwszej mowy przeciw Katylinie. W dosłownym tłumaczeniu: O czasy, o obyczaje!

Pretor (łac. praetor – l.mn. praetores) – wyższy urzędnik w antycznym Rzymie mający tzw. władzę mniejszą (imperium minus). W czasie nieobecności konsulów, pretor (później dwóch) przejmował najwyższą władzę w mieście, mogąc nawet zwoływać posiedzenia senatu. Zasadniczym jednak zadaniem pretorów było sądownictwo. Ważnym uprawnieniem pretora było wydawanie edyktów (edykty pretorskie), w których ustalał on sposoby postępowania w sprawach niedostatecznie jasno uregulowanych przez ustawy (leges) czy prawo zwyczajowe. Owe edykty odegrały ważną rolę w rozwoju prawodawstwa i były uwzględniane w późniejszych kodyfikacjach prawa rzymskiego.

Jego ogromny dorobek literacki stanowią dzieła retoryczne: De oratore (O mówcy), Brutus, Orator, a także dzieła filozoficzne: De re publica (O państwie), De officiis (O powinnościach), De finibus bonorum et malorum (O granicach dobra i zła) i inne. Szczególną wartością odznaczają się Listy Cycerona. Najcenniejsze są jednak mowy, w tym: Mowy przeciwko Katylinie, W obronie Milona i Filipiki przeciwko Antoniuszowi oraz Mowy przeciwko Werresowi.

Quousque tandem abutere, Catilina, patientia nostraincipit mowy przeciw Katylinie, wygłoszonej 8 listopada 63 roku p.n.e. w senacie rzymskim przez mówcę i polityka Cycerona po wykryciu spisku, mającego na celu obalenie republiki. W dosłownym tłumaczeniu: Jak długo, Katylino, będziesz nadużywał naszej cierpliwości? Dalszy ciąg mowy brzmi "Quem ad finem sese effrenata iactabit audacia?" Do jakich granic miotać się będzie twoje nieokiełzane zuchwalstwo? "Patere iam tua consilia non sentis?" Nie rozumiesz, że już ujawnione są twoje plany?

Bertel Thorvaldsen (ur. 19 listopada 1770 w Kopenhadze, zm. 24 marca 1844 tamże), duński rzeźbiarz islandzkiego pochodzenia, jeden z czołowych przedstawicieli klasycyzmu, twórca m.in. pomnika Mikołaja Kopernika i pomnika księcia Józefa Poniatowskiego w Warszawie.

Cycero, jako homo novus (czyli jako pierwszy w rodzinie sprawujący wysoki urząd), rozpoczął swą karierę jako kwestor w 75 roku p.n.e. na Sycylii w mieście Lilibeum, w 69 został edylem kurulnym, w 66 pretorem, w 63 – wraz z Gajuszem Antoniuszem Hybrydąkonsulem. To właśnie za konsulatu wykrył spisek Katyliny, co zostało opisane w De coniuratione Catilinae Salustiusza. W kulturze Europy stał się symbolem mówcy i obrońcy wolności republiki.

Konsul (łac. consul – l.mn. consules) – w starożytnym Rzymie, w okresie republiki był jednym z dwóch najwyższych rangą urzędników wybieranych przez komicja centurialne na roczną kadencję. Był odpowiedzialny za politykę zagraniczną.

Filipiki (łac. In Marcum Antonium orationes Philippicae) – cykl 14 mów wygłoszonych w 44 i 43 p.n.e. przez Cycerona, skierowanych przeciwko Markowi Antoniuszowi.

Dzieła

Mowy

Młody Cyceron czytający, fresk z 1464, Vincenzo Foppa.
  • Pro Quinctia
  • Pro Roscio Amerino
  • Pro Roscio Comodeo
  • de Lege Agraria Contra Rullum
  • In Verrem
  • de Imperio Cn. Pompei
  • Pro Caecina
  • Pro Cluentio
  • Pro Rabirio Perduellionis Reo
  • In Catilinam I-IV
  • Pro Murena
  • Pro Sulla
  • In toga candida
  • Pro Flacco
  • Pro Archia
  • Post Reditum in Senatu
  • Post Reditum in Quirites
  • de Domo Sua
  • de Haruspicum Responsis
  • Pro Cn. Plancio
  • Pro Sestio
  • In Vatinium
  • Pro Caelio
  • de Provinciis Consularibus
  • Pro Balbo
  • Pro Milone
  • In Pisonem
  • Pro Scauro
  • Pro Fonteio
  • Pro Rabirio Postumo
  • Pro Marcello
  • Pro Ligario
  • Pro Deiotaro
  • Philippicae
  • Dzieła filozoficzne i retoryczne

    Cyceron przemawiający w Senacie. Fresk Cezara Maccariego.
  • de Inventione
  • de Optimo Genere Oratorum
  • Topica
  • de Oratore
  • de Fato
  • Paradoxa Stoicorum
  • De Partitione Oratoria
  • Brutus
  • Orator
  • De Re Publica
  • de Legibus
  • de Finibus
  • Tusculanae Disputationes
  • de Natura Deorum
  • Academica
  • Cato Maior de Senectute
  • Laelius de Amicitia
  • de Divinatione
  • de Officiis
  • Listy

    Karykatura Cycerona
  • ad Atticum
  • ad Familiares
  • ad Quintum fratrem
  • ad Brutum
  • ad Strybam
  • Fragmenty poezji

  • de consulatu meo
  • Aratea
  • Inne

  • de divinatione (O wróżeniu)
  • Zachowane w zbiorze listów Cycerona dziełko Commentariolum petitionis jest autorstwa jego brata Kwintusa.

    Gaius Sallustius Crispus (86 p.n.e. - 34 p.n.e.) - rzymski historyk i polityk. Urodzony w Amiternum (obecnie: San Vittorino) w kraju Sabinów (północny wschód od Rzymu), autor De coniuratione Catilinae (Spisek Katyliny), Bellum Iugurthinum (Wojna z Jugurtą), oraz Historiae (Dzieje). Dwa pierwsze dzieła dotrwały do naszych czasów w całości, ostatnie, najbardziej dojrzałe i najobszerniejsze, zachowało się fragmentarycznie.

    Tytus Anniusz Milon (Titus Annius Milo: zmarły w 48 p.n.e.) – trybun ludowy w 57 wraz z Klodiuszem. Wybuchła między nimi otwarta wojna. Milon, zwolennik senatu, przeciwnik popularów, kazał sprowadzić Cycerona z wygnania, będącego skutkiem działalności Klodiusza. W styczniu 52, gdy ubiegał się o konsulat, jego ludzie zabili Klodiusza. Podczas procesu, jaki był jego następstwem, Milona bronił Cyceron, ale onieśmielony demonstracją sił wojskowych zgromadzonych na forum nie zdołał nawet wygłosić przygotowanej zawczasu mowy (jej tekst zachował się do dzisiaj). Milon musiał opuścić kraj. W 48 p.n.e. powrócił do Italii - usiłował podburzyć regiony południowe do powstania przeciw Cezarowi. Został jednak pojmany i stracony.

    Bibliografia

    Kumaniecki K., Cyceron i jego współcześni, Warszawa 1989, ISBN 83-07-01455-7

    Zobacz też

  • O tempora, o mores!
  • Quousque tandem abutere, Catilina, patientia nostra?
  • Wikiźródła
    Zobacz w łacińskich Wikiźródłach tekst oryginalny Cycerona
    Wikicytaty
    Zobacz w Wikicytatach kolekcję cytatów
    z Cycerona
    Commons in image icon.svg

    Linki zewnętrzne

  • Pisma Cycerona na The Latin Library.
  • Lilibeum (łacina Lilybeaum) – miasto na Sycylii istniejące w starożytności, należące do terytorium państwa kartagińskiego w trakcie I wojny punickiej oblegane przez Rzymian nie zostało jednak zdobyte. Po klęsce Kartaginy w 241 p.n.e. przeszło pod kontrolę Rzymian. Dzisiaj miasto Lilibeum nazywa się Marsala.

    Pod terminem starożytny Rzym rozumie się zazwyczaj państwo stworzone przez mieszkańców miasta Rzym, leżącego w Italii nad rzeką Tyber. Historia starożytnego Rzymu zaczyna się wraz z założeniem miasta w 753 roku p.n.e., a kończy obaleniem cesarza Romulusa Augustulusa w 476 roku n.e.





    Czy wiesz że...? beta

    Fresk (z wł. fresco - świeży) – technika malarstwa ściennego polegająca na malowaniu na mokrym tynku farbami odpornymi na alkaliczne działanie zawartego w zaprawie wapna. Inne nazwy to al fresco i buon fresco.
    Kwestor (łac. Quaestor) w starożytnym Rzymie, w początkach republiki, urzędnik sprawujący funkcję sędziego śledczego oraz oskarżyciela publicznego w sprawach karnych. Później powierzono kwestorowi administrację skarbem publicznym, a funkcje sądownicze przeszły na pretorów i trybunów. Początkowo kwestorów było dwóch, od 421 p.n.e. czterech, od 267 p.n.e. 8, od czasów Sulli 20, a Cezar zwiększył ich liczbę do 40. Odpowiedzialni byli za sprawy finansowe: nadzór nad kasą państwową, gromadzenie i rozdział pieniędzy, zbieranie podatków, zarządzanie kasą wojskową (wypłata żołdu, sprzedaż łupów itp.).
    Gaius Verres (?-43 p.n.e.), rzymski namiestnik prowincji Sycylia. Znany głównie z procesu o nadużycia finansowe popełnione w czasie zarządzania Sycylią 73-71 p.n.e. W imieniu Sycylijczyków oskarżał go Cyceron (5 mów Przeciw Werresowi z 70 p.n.e.). Obrony jego podjął się Hortensjusz. Werres, nie czekając na wynik procesu, uszedł do Marsylii. Zginął podczas proskrypcji Marka Antoniusza, który zagarnął jego majątek.
    Retoryka (gr. ῥητορική rhetorike, od wyrazu ῥήτωρ rhetor "mówca") – krasomówstwo, sztuka wymowy, umiejętność dobrego i rzetelnego przekonywania słuchaczy, czyli przekazywania treści perswazyjnych.
    Senat rzymski (łac. Senatus) – w czasach republiki było to ciało ustawodawcze i wykonawcze, a w czasach cesarstwa rzymskiego było to najwyższe ciało ustawodawcze.
    Optymaci (łac. optimates, od optimus - "najlepszy") – konserwatywne ugrupowanie polityczne w starożytnym Rzymie, powstałe w drugiej połowie II wieku p.n.e. Jego nawybitniejsi przedstawiciele to Sulla i Pompejusz Wielki, ród Cyprianów.
    Gajusz Antoniusz Hybryda (Gaius Antonius Hybrida, zm. po , ale uniknął kary dzięki przekupstwom i poparciu rodu Antoniuszów. Został później w 70 r. p.n.e. usunięty przez cenzorów ze składu senatu na podstawie oskarżeń o okrucieństwa popełnione w Grecji.
    Powyższa treść oraz zamieszczone w niej powiązane definicje/pojęcia - udostępniane są na licencji Creative Commons: uznanie autorstwa, na tych samych warunkach, z możliwością obowiązywania dodatkowych ograniczeń. Zobacz szczegółowe informacje o warunkach korzystania

    Wszystkie hasła znajdujące się w naszym mirrorze Wikipedii mają znaczenie informacyjne i edukacyjne.
    Nie mogą być traktowane jako porady.