Cygańska miłość - Polski Serwis Naukowy

Cygańska miłość (niem. Zigeunerliebe) – operetka Franza Lehára w trzech aktach z 1909 roku. Premiera miała miejsce w Wiedniu w Carl-Theater 8 stycznia 1910 roku. Libretto zostało napisane przez Alfreda Willnera i Roberta Bodanzky'ego.

Historia utworu

Latem 1908 roku Lehár podjął się napisania muzyki do libretta Wallnera i Bodanzky'ego. Libreciści poddali mu tym razem temat zwracający się ku jego stronom rodzinnym, w którym niewiele miejsca pozostawało na zabawę i uśmiech. Temat, obfitujący w dramatyczne spięcia, narzucał zupełnie nowe rozwiązania muzyczne, bliskie operowym tęsknotom Lehára. Powstała muzyka drapieżna i zarazem sentymentalna; twórcy nie byli pewni, jak na tak odmienny utwór zareaguje publiczność. Partytura, pisana równocześnie z Dzieckiem księcia i Hrabią Luksemburg, była gotowa pod koniec lata 1909 roku; prapremiera operetki odbyła się w Carl-Theater w Wiedniu 8 stycznia 1910 roku.

Partytura (wł. partitura) – do lat 70. podstawowy sposób zapisu muzyki zespołowej instrumentalnej, lub instrumentalno-wokalnej. W partyturze notowane są za pomocą pisma muzycznego partie wszystkich instrumentów i głosów potrzebnych do wykonania utworu, określenia dynamiczne, agogiczne oznaczenie metrum itp. Pojęcie "partytura" odnosi się (inaczej niż np. angielskie score) wyłącznie do zapisu utworów przeznaczonych na wiele instrumentów. O zanotowanym utworze na jeden instrument mówi się po prostu "nuty".
Nowy Jork (ang. City of New York, również New York, New York City) – najludniejsze miasto w Stanach Zjednoczonych, a zarazem centrum jednej z najludniejszych aglomeracji na świecie. Nowy Jork wywiera znaczący wpływ na światowy biznes, finanse, media, sztukę, modę, badania naukowe, technologię, edukację oraz rozrywkę. Będąc między innymi siedzibą Organizacji Narodów Zjednoczonych, Nowy Jork stanowi ważne centrum spraw międzynarodowych i powszechnie uważany jest za kulturalną stolicę świata.

Premierę przyjęto owacyjnie. Publiczność przez 100 wieczorów wypełniała bez przerwy salę teatru. Jeszcze w 1911 roku utwór dotarł do Nowego Jorku (Globe Theater), 16 grudnia 1911 w nowej wersji miał francuską premierę w Marsylii. Wcześniej, 5 listopada, dotarł do Warszawy.

Krytyka przyjęła operetkę chłodno; wielu recenzentów uznało operetkę za dziwną i melancholijną operetkę, różnili się też w jej ocenach. Stawiając różne zarzuty pod adresem muzyki, podkreślali jednocześnie jej niewątpliwe walory instrumentacyjne, które świadczyły o tym, że Lehár śledził nie tylko to, co działo się w teatrach operetkowych, ale i na salach koncertowych, umiał przeszczepiać nowoczesną harmonikę, stosować nowe zasady instrumentacyjne.

Dziecko księcia (niem. Das Fürstenkind) – operetka Franza Lehára w trzech aktach z 1909 roku. Premiera miała miejsce w Wiedniu w Johann-Strauss-Theater 30 grudnia 1909 roku. Libretto zostało napisane przez Victora Léon.
Siedmiogród lub Transylwania (rum. Transilvania lub Ardeal, węg. Erdély, niem. Siebenbürgen) – kraina historyczna położona na Wyżynie Siedmiogrodzkiej w centralnej Rumunii. Główne miasta Siedmiogrodu to Braszów, Kluż-Napoka, Sybin i Târgu Mureş. Zamieszkany jest przez ludność narodowościowo mieszaną, większość stanowią Rumuni, ale zamieszkują ten teren także bardzo liczne mniejszości narodowe, przede wszystkim węgierska, saska (niemiecka), szeklerska i cygańska.

Często natomiast prasa żartowała z libretta, spłycając je w paruzdaniowych recenzjach. Po berlińskiej premierze czasopismo Das Theater uznało nawet, że Cygańska miłość jest odwrotnością Carmen. Tam demoniczna Cyganka uwodzi Don Josego, który zaślepiony miłością dla niej traci honor oficera, po czym porzuca go dla Escamilla, tu demoniczny Jozsi uwodzi Zorikę, która dla niego wyrzeka się wszystkiego, po czym porzuca ją dla Ilony.

Alfred Maria Willner (ur. 1859 w Wiedniu, zm. 1929) - austriacki kompozytor, muzykolog i librecista. Jeden z najwybitniejszych librecistów II operetki wiedeńskiej.
Opera (wł. "dzieło") – sceniczne dzieło muzyczne wokalno-instrumentalne, w którym muzyka współdziała z akcją dramatyczną (libretto). Istotą tego gatunku muzycznego jest synteza sztuk, czyli połączenie słowa, muzyki, plastyki, ruchu, gestu oraz gry aktorskiej. Podobnie jak i balet, wywodzi się z włoskich, renesansowych maskarad karnawałowych, które przerodziły się w widowiska dramatyczne. Opera składa się najczęściej z 4 aktów, które podzielone są na sceny.

W 1915 roku Lehár dopisał do partytury jeden ze swych najlepszych utworów, czardasza Ilony Hör' ich Cymbalklänge ("Słyszę dźwięki cymbałów").

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)