Cygnus A - Polski Serwis Naukowy

Współrzędne: 195928,30; +40°44'02,00"

Cygnus A (3C 405) – najjaśniejsze radioźródło w konstelacji Łąbędzia. Jest to jedna z najjaśniejszych i najsłynniejszych radiogalaktyk, o przesunięciu ku czerwieni 0,056075. Radioźródło pochodzi z Trzeciego Katalogu Uniwersytetu w Cambridge, a zostało zidentyfikowane w 1954 roku przez Baadego i Minkowskiego z dwoma bliskimi siebie galaktykami w trakcie zderzenia.

Układ współrzędnych astronomicznych – sferyczny układ współrzędnych stosowanym w astronomii. Umożliwia on jednoznaczne określenie położenia jakiegoś obiektu na sferze niebieskiej przez podanie jego współrzędnych. Zdefiniowanie układu sprowadza się do ustalenia podstawowego koła wielkiego oraz ustalenia punktu na tym kole, od którego liczy się pierwszą współrzędną. Oś układu (tj. prosta prostopadła do koła podstawowego) przecina sferę niebieską w punktach nazwanych biegunami, natomiast południk przechodzący przez punkt początkowy jest nazwany południkiem początkowym.

Gwiazdozbiór (konstelacja) to grupa gwiazd zajmujących określony obszar sfery niebieskiej. Z czasem gwiazdy te połączono w symboliczne kształty i nadano im nazwę pochodzącą z mitologii (np. gwiazdozbiór Centaura, Cefeusza itp). Gwiazdy tworzące gwiazdozbiór nie są ze sobą zazwyczaj fizycznie związane, a ich bliskie położenie na niebie jest wywołane geometrycznym efektem rzutowania ich położeń na sferę niebieską.

Źródło jest doskonałym przykładem radiogalaktyki typu FRII, charakteryzującym się słabym, wąskim dżetem, rozbudowanymi radioobłokami oraz wyraźnymi gorącymi płatami po zewnętrznej stronie radioobłoków. Galaktyka obserwowana była przez Kosmiczny Teleskop Hubble'a. Nie potwierdziło to jednoznacznie obrazu zderzających się galaktyk widzianego przez odkrywców, natomiast galaktyka jest widziana z boku, jej obraz optyczny jest zaburzony przez przecinający ją szeroki i wyraźny pas pyłu. Część promieniowania optycznego galaktyki pochodzi nie od gwiazd, ale od zjonizowanej materii z okolic aktywnego jądra. Jasność jądra trudno ocenić także ze względu na silne przesłanianie przez pył.

Radiogalaktyka, jest to galaktyka, która emituje bardzo silne fale radiowe. Radiogalaktyki to rodzaj aktywnych galaktyk o rozległej strukturze radiowej i dobrze widocznej strukturze gwiazdowej części galaktyki. Obraz radiowy radiogalaktyki tworzą obłoki radiowe stanowiące zazwyczaj najsilniejsze źródło fal, czasami widoczne jest także zwarte źródło centralne oraz dżety - wąskie struktury łączące jądro galaktyki z obłokami radiowymi. Obłoki radiowe nie pokrywają się z obserwowaną w świetle widzialnym strukturą galaktyki, i mogą być od niej wielokrotnie większe. Obserwowana emisja radiowa to świecenie energetycznych elektronów poruszających się w silnym polu magnetycznym radioobłoków (promieniowanie synchrotronowe). Do najbardziej znanych radiogalaktyk należą między innymi:

Łabędź (łac. Cygnus, dop. Cygni, skrot Cyg) – jeden z bardziej wyrazistych gwiazdozbiorów nieba północnego. Ze względu na to, że jego najjaśniejsze gwiazdy układają się na niebie w kształt krzyża, czasem nazywany jest Krzyżem Północy (analogia do Krzyża Południa).

Bibliografia

W.Baade, R. Minkowski, 1954, ApJ, 119, 206

Linki zewnętrzne

Cygnus A w bazie NED

Cygnus A w bazie SIMBAD (ang.)