Cylinder - kapelusz - Polski Serwis Naukowy

Cylinder (szapoklak) z początku XX w.

Austin Lane Crothers z cylindrem na głowie

W Wikimedia Commons znajdują się multimedia związane z tematem:
Cylinder (kapelusz)

Zobacz hasło cylinder w Wikisłowniku

Zobacz w Wikicytatach kolekcję cytatów
na temat cylindra

Cylinder (gr. kylindros - walec) – rodzaj wysokiego, sztywnego kapelusza z główką w kształcie walca i wąskim rondem.

Rondo - skrzyżowanie z wyspą środkową i jednokierunkową jezdnią wokół wyspy, na którym pojazdy zobowiązane są objeżdżać wyspę środkową w kierunku przeciwnym do ruchu wskazówek zegara w krajach o ruchu prawostronnym lub w kierunku zgodnym z ruchem wskazówek zegara w krajach o ruchu lewostronnym. Są odstępstwa dotyczące minirond, gdzie długie pojazdy mogą przejeżdżać przez przejezdną wyspę. W polskim prawie drogowym stosuje się określenie skrzyżowanie o ruchu okrężnym.

Język grecki albo greka — język indoeuropejski z grupy helleńskiej, w starożytności ważny język basenu Morza Śródziemnego. W cywilizacji Zachodu zaadaptowany obok łaciny jako język terminologii naukowej, wywarł wpływ na wszystkie współczesne języki europejskie, a także część pozaeuropejskich i starożytnych. Od X wieku p.n.e. zapisywany jest alfabetem greckim. Obecnie, jako język nowogrecki, pełni funkcję języka urzędowego w Grecji i Cyprze. Jest też jednym z języków oficjalnych Unii Europejskiej. Po grecku mówi współcześnie około 15 milionów ludzi.

Pierwszy cylinder został wyprodukowany w 1797 roku przez Johna Hetheringtona. Czarny, ozdobiony klejnotami i piórami szybko stał się modny głównie w Hiszpanii zarówno wśród mężczyzn, jak i kobiet. Kapelusze te stały się jednak bardziej popularne dopiero po 1820 roku.

Cylindry najczęściej wykonane są z atłasu, rzadziej z aksamitu i filcu. Najczęściej w kolorze czarnym, jednak w drugiej połowie XIX wieku noszono również kolorowe cylindry. Istniały również cylindry dla dzieci, robione ze słomki.

Szapoklak (z fr. chapeau claque) - cylinder o specjalnej konstrukcji, pozwalającej na złożenie go na płasko, używany przez mężczyzn na przełomie XIX i XX wieku jako element stroju balowego. Używany do dziś jako element munduru czeladnika kominiarskiego.

Aksamit (późnogr. heksámitos "złożony z sześciu nici") – tkanina bawełniana z krótką okrywą włosową (bawełnianą, jedwabną lub wełnianą) uzyskiwana przez wprowadzenie między nitki osnowy i wątku dodatkowych nitek runowych w formie pętelek, które pozostawiono nierozcięte (aksamit pętelkowy) lub rozcinano (aksamit strzyżony). Produkuje się też aksamity, w których stosuje się obie te techniki.

Cylindry były popularne na przełomie XIX i XX wieku. Obecnie używany rzadko do stroju wieczorowego jak również w jeździectwie w konkurencji ujeżdżenie. Rodzajem cylindra jest szapoklak.

Cylinder jest znakiem rozpoznawczym prezydenta Abrahama Lincolna, gitarzysty Guns n' Roses oraz Velvet Revolver - Slasha. Noszą go także członkowie awangardowej grupy muzycznej The Residents występując w swoich charakterystycznych strojach, czyli ubrani we fraki i z maskami w kształcie gałki ocznej.

The Residents – amerykańska awangardowa grupa muzyczna zajmująca się również video-artem. W swoim dorobku posiadają ponad 60 albumów, kilkanaście krótkometrażowych filmów muzycznych, zagrali 6 tras koncertowych obejmujących cały świat oraz stworzyli trzy projekty wydane w formie CD-ROMu. W ciągu swojej prawie czterdziestoletniej kariery członkowie grupy ani razu nie zdradzili swojej prawdziwej tożsamości - na scenie oraz podczas sesji zdjęciowych ubrani są zawsze w kostiumy, zaś za wywiady i promowanie grupy odpowiedzialna jest osobna grupa ludzi - The Cryptic Corporation.

Walec jest bryłą geometryczną ograniczoną powierzchnią walcową i dwiema płaszczyznami nierównoległymi do jej tworzącej. Jeżeli płaszczyzny są prostopadłe do tworzącej, wówczas jest to walec prosty.

Bibliografia

Krystyna Kubalska-Sulkiewicz, Monika Bielska-Łach, Anna Manteuffel-Szarota: Słownik terminologiczny sztuk pięknych. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1996. ISBN 83-01-11785-0.