Cynamonowiec - Polski Serwis Naukowy

Laski cynamonu – kora cynamonowca cejlońskiego

Cynamonowiec (Cinnamomum Scheffer) – rodzaj roślin z rodziny wawrzynowatych. Obejmuje ok. 250 gatunków, które pierwotnie występowały tylko we wschodniej i północno-wschodniej Azji. Obecnie uprawiane w całej strefie klimatu subtropikalnego. Wszystkie gatunki zawierają gruczołki, w których zbierają się olejki eteryczne. Gruczołki te znajdują się w całych roślinach (liście, drewno, kora, korzenie). Gatunkiem typowym jest Cinnamomum verum J. S. Presl.

Biały cynamon jest przyprawą wytwarzaną z wysuszonej kory korzybiela białego. Charakteryzuje się korzennym smakiem oraz zapachem przypominającym cynamon, gałkę muszkatołową oraz goździki. Często stosowany jako dodatek aromatyczny do likierów oraz win.

Barwa czarna - najciemniejsza z barw. W teorii oznacza całkowity brak światła widzialnego odbijanego przez ciało przy oświetleniu dowolnym światłem widzialnym. W praktyce miejsce tak ciemne, że poprzez kontrast z resztą otoczenia nie możemy określić jego barwy z powodu niedoboru światła z tego kierunku.

Morfologia

Pokrój Drzewa lub duże krzewy. Liście Wiecznie zielone, skórzaste, woskowatopołyskujące, naprzeciwległe. Kwiaty Niepozorne, zielonkawe, zebrane w wiechy wyrastające z kątów liści. Obupłciowe, rzadziej rozdzielnopłciowe. Owoce Podłużne, jednonasienne jagody od czerwonych do prawie czarnych, wielkości wiśni.

Biologia i ekologia

Rośliny wymagające dużej wilgotności powietrza i dość ciężkich, zasobnych gleb gliniastych.

Barwa zielona jest jedną z addytywnych barw podstawowych, w kole barw dopełnia kolor karmazynowy, jest barwą powszechnie spotykaną w naturze. Rośliny są zielone, ponieważ zawierają chlorofil. Ten kolor uzyskuje się z żółtego i niebieskiego.

Korzeń (łac. radix) – część sporofitu, która dostarcza roślinom wodę i substancje odżywcze (sole mineralne), utrzymuje rośliny na podłożu i służy do gromadzenia substancji zapasowych. Występuje niemal u wszystkich roślin naczyniowych, nieobecny jest jedynie u posiadających chwytniki psylotowych i niektórych roślin, u których korzeń zanikł wtórnie (np. u pływaczy i wolffii bezkorzeniowej). Rośliny zakorzenione są zwykle w glebie, u epifitów wykształcają się korzenie powietrzne, u hydrofitów korzenie zanurzone.

Systematyka

Pozycja systematyczna wg APweb (aktualizowany system APG III z 2009)

Jeden z około 50 rodzajów zaliczanych do rodziny wawrzynowatych (Lauraceae), wchodzącej w skład rzędu wawrzynowców (Laurales) stanowiącego klad w obrębie grupy magnoliowych w obrębie wczesnych dwuliściennych.

Wiecha – typ kwiatostanu groniastego złożonego, w którym na głównej osi pędu wykształcają się boczne odgałęzienia drugiego i trzeciego rzędu, a na nich wyrastają kwiaty. Istnieje jeszcze tzw. wiecha złożona, w której rozgałęzienia nie są zakończone pojedynczymi kwiatami, lecz kwiatostanami – np. kłoskami (m.in. u licznych gatunków z rodziny wiechlinowatych, np. owies, męskie kwiatostany kukurydzy) lub koszyczkami (u niektórych przedstawicieli astrowatych, np. lepiężnik, nawłoć).

Szynka – wyrób garmażeryjny pozyskiwany z tuszy wieprzowej, schłodzony lub mrożony z kością lub bez. Barwa mięśni może być jasno różowa do czerwonej, dopuszcza się zmatowienia. Barwa tłuszczu – biała z odcieniem kremowym lub lekko różowym, w przypadku mięsa i tłuszczu mrożonego dopuszcza się nieznaczne zszarzenie barwy na powierzchni. Zapach swoisty charakterystyczny dla mięsa świeżego wieprzowego bez oznak zaparzenia i rozpoczynającego się psucia, niedopuszczalny zapach płciowy.

Pozycja w systemie Reveala (1999)

Gromada okrytonasienne (Magnoliophyta Cronquist), podgromada Magnoliophytina Frohne & U. Jensen ex Reveal, klasa Magnoliopsida Brongn., podklasa Magnoliidae Novák ex Takht., nadrząd Lauranae Takht., rząd wawrzynowce (Laurales Perleb), rodzina wawrzynowate (Lauraceae Juss.), plemię Cinnamomeae Nees., rodzaj cynamonowiec (Cinnamomum Schaeff.).

Olejek eteryczny (łac. oleum aetherium, oleum aethereum) – ciekła, lotna substancja wonna uzyskiwana najczęściej poprzez destylację z parą wodną z odpowiedniego surowca roślinnego. Pod względem składu jest to mieszanina rozmaitych związków chemicznych: ketonów, aldehydów, alkoholi, estrów, laktonów, terpenów i innych związków organicznych, np. tych zawierających azot i siarkę.

Ryż (Oryza L.) - rodzaj zbóż z rodziny wiechlinowatych obejmujący około 20 gatunków. Występuje w strefie klimatów gorących i ciepłych na całym świecie. Ryż spożywczy, będący podstawą wyżywienia 1/3 ludności świata, jest produktem otrzymywanym z ziarna ryżu siewnego.

Wybrane gatunki

Cynamonowiec Burmana (Cinnamomun burmanii Blume) – z tego gatunku, rosnącego na Jawie i Sumatrze otrzymuje się tzw. "cynamon z Padangu" lub "cynamon sajgoński".

Cynamonowiec cejloński (Cinnamomum verum J. Presl)

Cynamonowiec kamforowy (Cinnamomum camphora Ness et Eberm.)

Cynamonowiec tępolistny (C. obtusifolium Ness.) – uprawiany w Wietnamie, dostarcza cynamonu zwanego "kasją sajgońską". W miejscowej kuchni jako przyprawę wykorzystuje się również liście tej rośliny.

Cynamonowiec tamala (C. tamala Ness & Eberm.) – gatunek uprawiany w Indiach i Pakistanie. Z korzeni tej rośliny otrzymuje się olejek kamforowy, jako przyprawę używa się korę, liście i pąki kwiatowe. Liście są również używane jako namiastka betelu.

Cynamonowiec wonny, kasja (Cinnamomum cassia Blume, syn. C. aromaticum Nees) – drzewo podobne do c. cejlońskiego, ale większe, o węższych i dłuższych liściach oraz odstającej, popielatej korowinie. Uprawiany głównie w południowych Chinach, które są jego ojczyzną. Kasja jest mniej ceniona niż cynamon cejloński (kiedyś gatunkiem tym fałszowano mielony cynamon). Kolor kasji jest ciemniejszy, o czerwonawym zabarwieniu. Głównym składnikiem jest olejek kasjowy, który w przeciwieństwie do cynamonowego pozostawia w ustach niezbyt przyjemny posmak. W handlu obecnie bardzo rzadko spotykany. Laski kasji są zawsze skręcone w pojedyncze rurki w przeciwieństwie do cynamonu cejlońskiego.

Zastosowanie

Cynamon to popularna przyprawa kuchenna, którą otrzymuje się przede wszystkim z wysuszonej kory cynamonowca cejlońskiego (najbardziej ceniony) oraz wielu innych gatunków tego rodzaju (które rzadko są importowane do Europy, a mają znaczenie tylko dla kuchni regionalnej), a nawet innego rodzaju ("cynamon z Batawii" – ze strączyńca oraz "cynamon biały" z korzybiela). Występuje w dwóch postaciach, utarty na proszek lub w niewielkich, zwiniętych w rulonik kawałkach, ma kolor rdzawy i dzięki zawartemu w niej olejkowi cynamonowemu charakterystyczny słodkawo-korzenny, lekko piekący smak i silny aromat.

Glina – pod kątem genezy, jest to ilasta skała osadowa, powstała najczęściej w okresie czwartorzędu w wyniku nagromadzenia osadów morenowych (skały ilaste starsze niż czwartorzędowe nazywane są najczęściej iłami). Jest to zatem skała złożona z minerałów ilastych, kwarcu, skaleni, substancji koloidalnych, może zawierać okruchy innych skał oraz substancje organiczne (humus, korzenie, bituminy).

Jawa – wyspa w , co oznacza, że jest ona najgęściej zaludnioną wyspą na świecie. Na obszarach nizinnych Jawy Centralnej na jeden km² przypada 2000 osób. Powierzchnia Jawy to 126,7 tys. km², co daje jej trzynaste miejsce na świecie i piąte w Indonezji.

Cynamon używany jest do przyprawiania potraw słodkich z ryżu, pieczonych jabłek, wina grzanego i ponczu. Niewielkie ilości cynamonu służą do aromatyzowania gulaszu, baraniny, gotowanych ryb i szynki. Olejek cynamonowy ma działanie antyseptyczne.

Przypisy

↑ Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2009-05-30].
Cinnamomum (ang.). Index Nominum Genericorum (ING). [dostęp 2009-05-30].
Crescent Bloom: Cinnamomum (ang.). The Compleat Botanica. [dostęp 2009-05-30].

Zobacz hasło cynamon w Wikisłowniku