Cyrk - budowla - Polski Serwis Naukowy

Cyrk – budowla (hipodrom) przeznaczona do wyścigów kwadryg, stanowiąca jeden z najcharakterystyczniejszych obiektów monumentalnej architektury starożytnego Rzymu.

Najdawniejsze z cyrków starożytnego Rzymu budowano jako odpowiednik greckich stadionów i hipodromów. Arena cyrku oddzielona była od amfiteatralnej widowni rowem w celu zapewnienia widzom bezpieczeństwa. Tor był podwójny, z wirażem wokół słupów na jednym końcu. Przy drugim końcu mieściły się stajnie. Tory rozdzielał niski mur (spina).

Architektura starożytnego Rzymu była początkowo związana tylko z Rzymem. Później, co było efektem licznych podbojów, jej zasięg ogarnął prawie całą Europę Zachodnią, Bałkany, Grecję, Azję Mniejszą, Syrię, Palestynę i Afrykę Północną. Okres, w którym trwał stopniowy jej rozwój, rozkwit i okres schyłkowy to czas od VI w. p.n.e. do V w. Okres ten można podzielić na kilka etapów:

Stadion – budowla sportowa, przeznaczona do rozgrywania zawodów w różnych dyscyplinach sportu i innych masowych imprez widowiskowych lub komercyjnych (targi).

Największy cyrk miał długość 650 m - Circus Maximus (najstarsze pozostałości z VI wieku p.n.e.) i w swej ostatecznej formie mieścił 250 000 widzów oraz posiadał bardzo bogate ukształtowanie architektoniczne i oprawę ornamentową. Cyrk Nerona i Kaliguli (z I wieku) miał 350 m.

Spina – długi, niski i szeroki mur rozdzielający tory w cyrku rzymskim. Wokół niego odbywały się wyścigi rydwanów. Wygląd muru opisany na podstawie mozaiki z Barcelony przedstawiał się następująco: na podmurowaniu znajdowały się ołtarze bóstw, posągi, małe budowle kultowe albo dekoracyjne (np. fontanny, obeliski). Z dwóch stron muru umieszczano trzy po trzy masywne słupki. Na spinie umieszczano po 7 przedmiotów: z jednej strony 7 jaj, z drugiej 7 delfinów. (Jajo i delfin były w mitologii symbolami Dioskurów, synów Zeusa i Ledy). Przedmioty te zdejmowano przy każdym, kolejnym okrążeniu dla kontroli ilości okrążeń. Pozostałości muru zachowane są w cyrku kartagińskim.

Arena (z łac. harena, arena - piasek) – w starożytnym teatrze greckim i rzymskim oraz w cyrku rzymskim, usytuowany w centrum takiego obiektu i wysypany piaskiem, plac w kształcie koła, elipsy. Miejsce walk, turniejów, popisów, igrzysk i widowisk.

Cyrk naumachii – budowla, podobna do amfiteatru. Zamiast areny znajdował się basen wodny (naturalny lub sztuczny) otoczony widownią. W czasach starożytnego Rzymu rozgrywano na nim bitwy morskie.

Bibliografia

Witold Szolginia: Architektura. Warszawa: Sigma NOT, 1992, s. 36. ISBN 83-85001-89-1.

Zobacz hasło cyrk w Wikisłowniku

Wikimedia Commons ma galerię ilustracji związaną z tematem:
Cyrk (budowla)