Cytra - Polski Serwis Naukowy

Cytra (z gr. kitara) – ludowy strunowy instrument muzyczny, szarpany o płaskim pudle rezonansowym. Pochodzi z terenów Niemiec i Austrii, popularny również w Indiach pod nazwą swarmandal. Cytrę stroi się za pomocą klucza.

Rodzaje cytr

Rozróżniamy dwa rodzaje cytry:

Cytra koncertowa o 5 strunach na gryfie podobnym do gitarowego, służących do chromatycznych chwytów i 27 lub 30 strunach basowych przeznaczonych do akompaniamentu. Struny wiolinowe szarpie się przy pomocy plektronu (kostki), basowe - palcami. Podczas gry instrument leży przed muzykiem.

Cytra akordowa, o większych rozmiarach od koncertowej, nie posiada progów. Niemożliwe jest więc skracanie strun przy ich pomocy. Podczas gry trzymana jest w sposób podobny jak w grze na harfie, lub podobnie jak cytra koncertowa leży przed muzykiem – na kolanach lub na stole.

Budowa

Moodswinger, cytra elektryczna, 2006, Yuri Landman

Cytra akordowa jest zbudowana z dwóch części:

Guzheng - (chiń. 古箏, pinyin: gǔzhēng) – chiński instrument szarpany przypominający cytrę. Od niego pochodzi japoński instrument koto. Guzheng posiada 21 jedwabnych strun i potężne drewniane pudło rezonansowe.

Guqin ?/i (chiń. 古琴, pinyin: gǔqín; zwany także 七弦琴 qīxiánqín - "qin o siedmiu strunach") - tradycyjny chiński instrument muzyczny z grupy chordofonów (rodzaj cytry).

części wiolinowej – prawej

części akordów – lewej

Część wiolinowa zawiera dźwięki poukładane kolejno co pół tonu – chromatycznie. Niektóre nie mają wszystkich półtonów, te umożliwiają grę w tonacji C-dur, D-dur, G-dur i A-dur i Cis-dur. Niektóre cytry posiadają podwójne struny przypadające na jeden dźwięk.

Harfa − instrument strunowy szarpany (chordofon) w kształcie stylizowanego trójkąta, jeden z najstarszych instrumentów muzycznych, wywodzący sie z łuku muzycznego. W starożytności spotykana była również w kształcie łuku. Harfa była znana już w Azji Mniejszej około 5000 lat temu. Znana była również w kulturze w starożytnej Mezopotamii (tzw. harfa z Ur). Mówi się, że biblijny król Dawid śpiewał psalmy akompaniując sobie na harfie kinnor, która w rzeczywistości jednak nazywana jest harfą błędnie, będąc odmianą liry. Instrumenty przypominające harfę znaleźć można w wielu kulturach. Harfę przypomina np. chiński instrument strunowy o nazwie konghou.

Austria, Republika Austrii (Österreich ?/i, Republik Österreich ?/i) – państwo położone w Europie Środkowej, federacja dziewięciu krajów związkowych (landów).

Druga część zawiera kilka akordów składających się z jednej struny basowej oraz 3 lub 6 strun z kolejnymi dźwiękami tworzącymi akord. Akordy te – kolejno: C-dur, G-dur, F-dur, D-dur, A-dur, E-dur występują tylko w 6-akordowej cytrze. Cytra 3-akordowa ma odpowiednio C-dur, G-dur i F-dur. 5-akordowa ma C-dur, G-dur, F-dur, D-dur i A-dur.

Prostsze cytry (zwane po niemiecku Kinderzither) nie zawierają strony z akordami.

Ilość strun w cytrze akordowej zależy od jej typu i waha się od 21–25 (cytry bez akordów) poprzez 41 (5-akordowa, 5 akordów po 4 struny i 21 strun wiolinowych) aż po 92 (6 akordów po 7 strun i 2*25 strun wiolinowych).

Zobacz też

W Wikimedia Commons znajdują się multimedia związane z tematem:
Cytry

Zobacz hasło cytra w Wikisłowniku

guqin

guzheng

Linki zewnętrzne

Cytry z Muzeum Uniwersytetu w Lipsku

Cytry tworzone w Ameryce przez Niemców - przegląd

Polski twórca muzyki na cytrze