Czapeczka - genetyka - Polski Serwis Naukowy

Struktura końca 5' eukariotycznych mRNA (kapu)

Konformacja syntetycznego analogu kapu po związaniu przez kompleks inicjujący translację

Czapeczka (lub kap, z ang. cap) – charakterystyczna dla jądrowców modyfikacja występująca na końcu 5' informacyjnych RNA (mRNA), a także małych jądrowych RNA (snRNA). Struktura kapu składa się z nietypowego nukleozydu - 7-metyloguanozyny - przyłączonej, również nietypowym dla kwasów nukleinowych, wiązaniem 5',5'- trifosforanowym do końca 5' łańcucha RNA.

Prokarionty, prokarioty, organizmy prokariotyczne (Prokaryota, Procaryota) – mikroorganizmy w większości jednokomórkowe, których komórka nie zawiera jądra komórkowego oraz organelli komórkowych charakterystycznych dla eukariontów. Nazwa pochodzi od greckich słów pros (przed) i karyon (jądro). Pozostałe synonimy to: akariobionty, akariota, organizmy akariotyczne, anukleobionty, bezjądrowce, bezjądrowe, prokariota, protokarionty, przedjądrowce.
Enzymy – wielkocząsteczkowe, w większości białkowe [uwaga 1] katalizatory przyspieszające specyficzne reakcje chemiczne poprzez obniżenie ich energii aktywacji [1].

Klasyfikacja

Jeśli opisana powyżej struktura kapu nie posiada żadnych dodatkowych modyfikacji to nazywana jest kapem 0 lub (czapeczką typu 0). Kap 0 występuje głównie u niższych jądrowców i u roślin.

U organizmów wyższych występują także dodatkowe modyfikacje struktury kapu. Najczęściej spotykanymi są metylacja grupy hydroksylowej w pozycji 2' rybozy w obrębie pierwszego (kap 1) lub dwóch kolejnych (kap 2) nukleozydów w łańcuchu mRNA. Kap 2 występuje m.in. u człowieka.

w niektórych małych jądrowych RNA (snRNA) oraz u nicienia Caenorhabditis elegans występuje tzw. kap trimetyloguanozynowy, kap TMG, w którym 7-metyloguanozyna jest dodatkowo podwójnie zmetylowana na azocie reszty guaninowej w pozycji 2.

Najbardziej zmodyfikowaną z odkrytych, jak dotąd, struktur kapu jest kap występujący w u prymitywnego eukariota Leishmania - pasożyta wywołującego u ludzi kilka groźnych chorób nazywanych leiszmaniozami. W kapie z Leishmania zmetylowane w pozycji 2' są aż cztery pierwsze nukleozydy łańcucha mRNA a dwa z nich są także dodatkowo zmetylowane w obrębie zasady azotowej. Z tego względu kap ten nazwano kapem 4.

Eukarionty, eukariota, eukarioty, organizmy eukariotyczne (Eucaryota, Eukarya), określane też jako jądrowce, jądrowe, organizmy jądrowe, karioty, kariota (Karyobionta) – organizmy zbudowane z komórek posiadających jądro komórkowe z chromosomami, co jest jednym z elementów odróżniających je od prokariotów. Nukleus odgraniczony jest od cytoplazmy podwójną błoną białkowo–lipidową. Nazwa naukowa pochodzi od greckich słów ευ ("dobry", "prawdziwy") i κάρυον ("orzech").
snRNA, mały jądrowy RNA (ang. small nuclear RNA) - występujący w jądrze komórkowym niekodujący RNA pełniący funkcję rybozymu w procesie wycinania intronów (splicingu).

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)