Czapka - Polski Serwis Naukowy

Czapka oficera 3. Pułku Ułanów 1815-1831

Czapka bejsbolówka

Czapka – nakrycie głowy, wykonane przeważnie z miękkiego materiału (czasami z twardymi wstawkami takimi jak denko lub daszek), noszone przez ludzi (czasami także przez zwierzęta), którego głównym zadaniem jest ochrona głowy przed niekorzystnymi warunkami atmosferycznymi: zimnem, gorącem, deszczem, śniegiem, wiatrem, promieniami słonecznymi itp. Czapka różni się od innych nakryć głowy tym, że zwykle posiada daszek.

Wianek – rodzaj nakrycia głowy (wieńca) upleciony z ziół i kwiatów. Tradycyjnie wianki noszone były przez dziewczęta i niezamężne kobiety, stąd stały się symbolem niewinności. O kobiecie zamężnej mówiło się, że "straciła wianek". Zgodnie z polską, a także ogólnosłowiańską tradycją, panna młoda oddaje druhnom swój wianek podczas weselnych oczepin.

Rastacap (nazywany również rastafar lub toppa) jest długą, okrągłą i szydełkowaną czapką, często w barwach Etiopii. Jest używany przez członków ruchu Rastafari jako nakrycie na dready.

Na kształt, fason i kolor czapki duży wpływ ma panująca w danych czasach i na danej przestrzeni moda. Niektóre rodzaje czapek noszone są ze względów religijnych (np. jarmułka) inne znów tylko przy okazjach ceremonialnych (np. infuła). Czapki wojskowe i służb mundurowych mają ściśle określony krój i kolor i mogą być noszone tylko przez uprawnionych przedstawicieli tych służb (przy czym można wyróżnić czapki galowe, noszone tylko w przypadku uroczystości i ceremonii oraz czapki polowe – noszone na co dzień i w czasie ćwiczeń).

Głowa (caput) – część ciała zwierząt, zajmująca u człowieka i u innych ssaków szczytowe umiejscowienie (ewentualnie przednie). Szyja (collum) stanowi podporę dla głowy oraz drogę łączącą ją z tułowiem i kończyną górną.

Hełm – bojowa ochrona głowy, chroniąca czaszkę przed urazami, sporządzona z odpornego materiału. Przez wiele wieków używany był tylko przez wojsko, ale z czasem znalazł również bardzo szerokie zastosowanie wśród cywilów. Wiele dziedzin stosuje pierwotną nazwę hełmu (np. hełm strażacki, hełm górniczy), a niektóre branże zastosowały nazwę kask (m.in. w budownictwie, służbach ratunkowych oraz u motocyklistów, rowerzystów, wspinaczy czy rolkarzy).

Cechy czapnicze istniały w Polsce od XIV wieku.

W teorii organizacji termin "czapka" (lub "czapa") może także oznaczać jakieś władze nadrzędne (zwykle o kwestionowanej potrzebie istnienia).

Nazwą "czapka" (lub "czapa") określa się także grubszą pokrywę (np. lodową lub śniegową), która okrywa jakieś przestrzenie, rzeczy lub przedmioty.

Możemy wyróżnić następujące typy czapek, służące jako nakrycie głowy:

Bustina - włoska czapka wojskowa, zaprojektowana u progu lat 30. przez Federico Caproniego. Charakteryzował ją podniesiony do góry daszek oraz nauszniki zapinane na guzik lub klamerkę po lewej stronie. Stosowano ją powszechnie w siłach lądowych faszystowskich Włoch (bersalierzy, piechota, alpini, spadochroniarze, jednostki milicji faszystowskiej oraz "arditi"). Z przodu zazwyczaj naszywano godło danej formacji lub liść wawrzynu (Alpini). Po wojnie kontunuowano jej użycie w armii włoskiej aż do połowy lat 50.

Bejsbolówka — sportowe nakrycie głowy, wykonane z miękkiego materiału, z twardym daszkiem. Daszek ma chronić oczy przed słońcem. Z tyłu ma z reguły plastikowy pasek.

baranica

czapka bejsebolowa, inaczej bejsbolówka

desperatka

kaszkiet – czapka z daszkiem, zobacz także: dialekt mazowiecki

maciejówka – czapka garnizonowa, ale bardziej miękka

pilotka – specjalna czapka dla pilota samolotów bezkabinowowych, noszona czasami także przez osoby nie będące lotnikami

papacha – futrzana czapka noszona przez dżygitów i wojska kozackie

toczek

sztrajmł – zwany także: lisiurką

uszanka

Rodzaje czapek występujących jako pojęcia geofizyczne:

Moda – w potocznym rozumieniu oznacza potrzebę naśladowania innych, aby się identyfikować z nimi, ta psychiczna potrzeba najdobitniej jest widoczna w ubiorze. Moda występuje także w innych dziedzinach życia społecznego. Wiąże się z pojęciem stylu, ale nie jest jego synonimem podobnie jak pojęcie elegancji. Może być modny ubiór, wygląd, sposób zachowania, lecz także styl muzyczny, styl artystyczny, światopogląd czy pewien sposób postępowania, czyli ogólnie rzecz biorąc styl życia, który jest popularny w jakimś czasie w jakimś środowisku. W węższym znaczeniu słowo moda odnosi się do projektowania ubioru. Moda zawsze posiada swoją awangardę, czyli grupę, która pierwsza inicjuje naśladownictwo czegoś, najczęściej form ubioru. Natomiast styl w modzie jest związany z indywidualnym, przystosowanym do potrzeb psychicznych określonego użytkownika sposobem wyrażania siebie poprzez formę ubioru.

Czapka uszanka, (także: uszanka, z ros. ушанка [uˈʂan.kə], papacha, czasami zwana żartobliwie czapką uszatką) - ciepłe zimowe nakrycie głowy, wykonane najczęściej z futra, z charakterystycznymi klapami chroniącymi uszy od mrozu. W XIX w. przy klapach pojawiły się troczki, które można zawiązać pod brodą. Uszanka wywodzi się z Rosji ale Rosjanie prawdopodobnie zapożyczyli jej krój od Mongołów podczas średniowiecznej mongolskiej inwazji na Rosję.

czapka tektoniczna

Inne hasła związane z terminem "czapka":

Czapka Frygijska

Zobacz także hasła o innych nakryciach głowy, nie będących w ścisłym tego słowa znaczeniu, czapkami:

welon

W Wikimedia Commons znajdują się multimedia związane z tematem:
Czapka

Zobacz hasło czapka w Wikisłowniku

Zobacz w Wikicytatach kolekcję cytatów
o czapce

Wiatr – poziomy lub prawie poziomy ruch powietrza względem powierzchni ziemi. Wiatry są wywołane przez różnicę temperatur oraz różnice w ukształtowaniu powierzchni. Termin wiatr jest używany w meteorologii prawie wyłącznie na określenie horyzontalnej składowej wiatru. Istnieje jednak składowa pionowa wiatru i wtedy jest tak nazywana. Wiatr może wiać z obszarów wyższego ciśnienia do obszarów niższego ciśnienia, ale w średnich szerokościach geograficznych, ze względu na siłę Coriolisa, wiatr wieje zazwyczaj równolegle do linii takiego samego ciśnienia (wiatr geostroficzny). Wiatr jest jednym ze składników pogody, w tym celu podaje się prędkość wiatru (w m/s lub km/h) i kierunek, z którego wieje. Należy zachować uwagę przy używaniu terminologii kierunku wiatru: meteorolodzy pod nazwą wiatry zachodnie rozumieją wiatr wiejący z zachodu, podczas gdy "zachodni prąd oceaniczny" to prąd płynący na zachód (czyli różnica o 180 stopni w definicji kierunku).

Kask (fr. casque) - rodzaj ochronnego nakrycia głowy, używanego przez osoby uprawiające sport oraz wiele grup zawodowych i w zależności od tego różniących się budową.

Przypisy

Krystyna Kubalska-Sulkiewicz, Monika Bielska-Łach, Anna Manteuffel-Szarota: Słownik terminologiczny sztuk pięknych. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1996. ISBN 83-01-11785-0.