Czarnków - Polski Serwis Naukowy

Ten artykuł dotyczy miasta. Zapoznaj się również z: Czarnków – wieś w woj. dolnośląskim, w powiecie legnickim, w gminie Legnickie Pole.

Panorama Czarnkowa - w tle most na Noteci

Rondo im. Jana Pawła II

Szpital powiatowy

Czarnków (niem. Czarnikau, d. również Czarnków nad Notecią) – miasto i gmina w zachodniej Polsce, w województwie wielkopolskim. Jest siedzibą powiatu czarnkowsko-trzcianeckiego oraz wiejskiej gminy Czarnków. Miasto położone jest nad rzeką Noteć, na skraju Puszczy Noteckiej. Czarnków położony jest na wzgórzach morenowych, dlatego teren wokół niego bywa nazywany Szwajcarią Czarnkowską. Znajduje się tu jedna z niewielu na nizinach skocznia narciarska (obecnie nieczynna). Miasto nie posiada połączeń kolejowych, mieszkańcy muszą korzystać ze stacji kolejowej w Pile, Trzciance lub Krzyżu Wlkp.

Województwo wielkopolskie – województwo w środkowo-zachodniej Polsce, utworzone w 1999, na Pojezierzu Wielkopolskim i Nizinie Południowowielkopolskiej, w dorzeczu Warty.
Klasa okręgowa (lub liga okręgowa) – w 14 województwach szósta, a w 2 województwach siódma w hierarchii klasa męskich ligowych rozgrywek piłkarskich w Polsce. Stanowi pośredni szczebel rozgrywkowy między IV ligą polską (w 14 województwach) lub V ligą polską (w 2 województwach), a klasą A, będąc jednocześnie drugim, bądź trzecim szczeblem regionalnym (VI lub VII poziom ligowy). Zmagania w jej ramach toczą się cyklicznie (co sezon) systemem kołowym i przeznaczone są dla polskich klubów piłkarskich, grających w grupach okręgowych (swym zasięgiem obejmują one kilka leżących obok siebie powiatów danego województwa). Zwycięzcy każdej z grup klasy okręgowej uzyskują awans do IV ligi polskiej, bądź V ligi polskiej, zaś najsłabsze zespoły relegowane są do poszczególnych grup klas A. Zarządzana przez – działające w imieniu Polskiego Związku Piłki Nożnej – Okręgowe Związki Piłki Nożnej.

Według danych z 31 grudnia 2009 miasto liczyło 11 226 mieszkańców.

Położenie

Miasto Czarnków położone jest w północnej części województwa wielkopolskiego, w powiecie czarnkowsko-trzcianeckim. W Czarnkowie znajduje się siedziba władz powiatowych, miejskich, jak i gminnych.

Czarnków leży na granicy mezoregionów fizycznogeograficznych: Pojezierza Chodzieskiego i Kotliny Gorzowskiej w jej mikroregionie Dolinie Dolnej Noteci. Mezoregion Pojezierza Chodzieskiego charakteryzuje się krajobrazami młodoglacjalnymi równin i wzniesień morenowych, atrakcyjne są wały moren spiętrzonych, które występują na krawędzi wysoczyzny morenowej nad Czarnkowem.

Pojezierze Chodzieskie (315.53) - mezoregion fizycznogeograficzny w północno-zachodniej Polsce, stanowiący północną część Pojezierza Wielkopolskiego. Region graniczy od północy z Doliną Środkowej Noteci, od zachodu z Kotliną Gorzowską, od południa i południowego wschodu z Pojezierzem Gnieźnieńskim, a od północnego wschodu z Kotliną Toruńską. Pojezierze Chodzieskie leży na pograniczu województw wielkopolskiego i kujawsko-pomorskiego.
Piła (niem. Schneidemühl) – miasto i gmina w północno-zachodniej Polsce, w województwie wielkopolskim, siedziba powiatu pilskiego. Położone na pograniczu Pojezierza Wałeckiego i Pojezierza Krajeńskiego, nad Gwdą, około 11 km powyżej jej ujścia do Noteci. Liczy 74 550 mieszkańców, co daje jej 51. pozycję w kraju i 4. w województwie.

Według danych z 1 stycznia 2009 powierzchnia miasta wynosi 10,04 km². Miasto stanowi 0,54% powierzchni powiatu.

Według danych z roku 2002 Czarnków ma obszar 9,7 km², w tym: użytki rolne 53%, użytki leśne 11%

W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do województwa pilskiego.

Warunki naturalne

Klimat

Klimat miasta kształtuje się pod wpływem trzech regionów klimatycznych: Regionu Środkowowielkopolskiego, Środkowopomorskiego i Regionu Dolnej Warty. Długość trwania lata wynosi ok. 100 dni, zimy ok. 80, a liczba dni z mrozem waha się w przedziale 30–40. Okres wegetacyjny rozpoczyna się 1–5 kwietnia i kończy 1–5 listopada. Średnia roczna suma opadów wynosi 500–600 mm. Dominują wiatry zachodnie i południowo-zachodnie.

Amfiteatr (łac. amphiteatrum) – odkryta arena o kształcie elipsy lub koła, otoczona - najczęściej wznoszącymi się schodkowo - rzędami siedzeń dla widzów i przeznaczona do publicznych pokazów m.in. walk gladiatorów, walk z dzikimi zwierzętami, naumachii.
Władysław[1] I Łokietek (ur. między 3 marca 1260 a 19 stycznia 1261 [2], zm. 2 marca 1333, Kraków) – książę na Kujawach Brzeskich i Dobrzyniu 1267-1275 (pod opieką matki), udzielne rządy razem z braćmi 1275-1288, książę brzeski i sieradzki 1288-1300, książę sandomierski 1289-1292, 1292-1300 lennik Wacława II, regent w księstwie dobrzyńskim 1293-1295, książę łęczycki 1294-1300, książę wielkopolski i pomorski 1296-1300, na wygnaniu w latach 1300-1304, od 1304 w Wiślicy, od 1305 ponownie w Sandomierzu, Sieradzu, Łęczycy i Brześciu, od 1306 w Krakowie i zwierzchnictwo nad księstwami: inowrocławskim i dobrzyńskim, 1306-1308/9 na Pomorzu, od 1314 w Wielkopolsce, od 1320 król Polski, od 1327 zamiana Sieradza i Łęczycy na Inowrocław i Dobrzyń, w 1329 utrata ziemi dobrzyńskiej, w 1332 utrata Kujaw.

Mezo- i mikroklimat Czarnkowa kształtuje się pod silnym wpływem Doliny Noteci i strefy krawędziowej Pojezierza Chodzieskiego. System łąkowy w dolinie z udziałem wód otwartych, podmokłości, zarośli i zadrzewień, dużą akumulacją energii słonecznej w okresie wegetacji, tworzą klimat wilgotny, dobrze natleniony, nasycony roślinnymi substancjami lotnymi.

Niemcy (Republika Federalna Niemiec, RFN; do traktatu pomiędzy RFN a Polską Rzecząpospolitą Ludową (1970) w Polsce stosowana była oficjalnie nazwa Niemiecka Republika Federalna, NRF; niem.: Deutschland lub Bundesrepublik Deutschland, BRD) – państwo federacyjne położone w Europie, będące członkiem Unii Europejskiej (UE), Unii Zachodnioeuropejskiej (UZE), G8, ONZ oraz NATO. Stolicą Niemiec jest Berlin (przed połączeniem z NRD – Bonn, obecnie noszące tytuł miasta federalnego). Językiem oficjalnym jest język niemiecki.
Morena: 1. Materiał skalny składający się z przemieszanych frakcji różnej wielkości (bloki skalne, głazy, żwiry, piaski, pyły), gliny, transportowanych i osadzanych przez lodowiec, pochodzących głównie z niszczenia jego podłoża, ze zboczy wznoszących się ponad powierzchnię lodowca jak również przynoszonych przez lawiny i wiatr.

Warunki wodne

Rzeką, która przepływa przez miasta jest Noteć, która mieści się w drugiej klasie czystości. Największy wpływ na jakość wód Noteci mają rzeki wpadające do niej. Na różnych odcinkach są to przede wszystkim Gwda, Drawa, Bolimka i Trzcinica.

Historia

Pierwsze wzmianki o Czarnkowie pochodzą z XII wieku (kronika Galla Anonima), miał w nim wówczas panować książę Gniewomir. W XIII wieku - siedziba kasztelanii. W końcu XIII w. Czarnków został nadany przez Władysława I Łokietka możnemu rodowi Nałęczów, którzy od nazwy miasta przyjęli nazwisko Czarnkowskich. Nałęczowie na miejscu dawnego grodu lub w jego pobliżu wznieśli zamek, a w miejscu dawnej osady targowej nastąpiła lokacja miasta (prawdopodobnie w 1. połowie XIV wieku).

Holandia (nid. Nederland) – europejska część Królestwa Niderlandów (nid. Koninkrijk der Nederlanden), tworzonego także przez Arubę i Antyle Holenderskie. Holandia jest członkiem Unii Europejskiej (UE), Unii Zachodnioeuropejskiej (UZE), ONZ oraz NATO. Holandia jest monarchią konstytucyjną położoną w zachodniej części Europy nad Morzem Północnym, które oblewa ją od północy i zachodu. Graniczy na południu z Belgią oraz na wschodzie z Niemcami. Obecne granice wytyczono w roku 1839.
Puszcza Notecka stanowi wielki kompleks leśny w Kotlinie Gorzowskiej ok. 135 tys. ha, porastający wydmowy obszar międzyrzecza warciańsko-noteckiego, ciągnąc się na długości ponad 100 km od Santoka i Skwierzyny na zachód po Oborniki i Rogoźno na wschodzie przy średniej szerokości 20 km.

W 1997 roku do miasta przyłączono obszar części wsi o łącznej powierzchni 37,88 ha. W 2007 roku powiększono obszar miasta o 34,9 ha. W 2008 roku z miasta odłączono obszar 1,73 ha do gminy Czarnków.

W 2011 r. w Czarnkowie zniesiono Ośrodek Zamiejscowy Prokuratury Rejonowej w Trzciance.

Zabytki

Lista zabytków prawnie chronionych w Czarnkowie:

Piwo – najstarszy i najczęściej spożywany . W znaczeniu ogólnym piwo to każdy napój otrzymany w wyniku enzymatycznej hydrolizy skrobi i białek zawartych w ziarnach zbóż i poddany fermentacji alkoholowej. W węższym znaczeniu pod pojęciem piwa rozumie się zawierający alkohol i dwutlenek węgla napój otrzymany w wyniku fermentacji alkoholowej wody, słodu i chmielu przy użyciu wyselekcjonowanych szczepów drożdży.
Urząd skarbowy – państwowa jednostka budżetowa obsługująca naczelnika urzędu skarbowego, który jest organem administracji niezespolonej w terenie podlegającym Ministrowi Finansów, a zarazem organem podatkowym pierwszej instancji. Organem odwoławczym od decyzji naczelnika urzędu skarbowego jest dyrektor izby skarbowej.

układ urbanistyczny miasta

kościół pw. św. Marii Magdaleny – późnogotycki kościół wybudowany ok. 1580, następnie rozbudowany w XVII-XVIII wieku

stary cmentarz żydowski z XIX wieku (ul. Poznańska); istniał też nowy cmentarz żydowski lecz nie jest on obecnie zabytkiem

ratusz z połowy XIX (plac Wolności)

dom przy ul. Krasickiego (ob. Łąkowa 7) 7 z XIX wieku

dworek przy ul. Rybaki 28 z 2. połowy XVIII wieku, klasycystyczny

dom przy ul. Rybaki 33 z 1. połowy XIX wieku

dom nr 9 przy Rynku z 1. połowy XIX wieku

dom nr 15 przy Rynku z 1908 r,

Lista zabytków nierejestrowanych:

Jan Paweł II (łac. Ioannes Paulus II), właśc. Karol Józef Wojtyła (ur. 18 maja 1920 w Wadowicach, zm. 2 kwietnia 2005 w Watykanie) – polski duchowny rzymskokatolicki, arcybiskup krakowski, kardynał, papież (16 października 1978 – 2 kwietnia 2005), sługa Boży Kościoła katolickiego, kawaler Orderu Orła Białego.
Lista osób którym Rada Miasta Czarnkowa nadała Honorowe Obywatelstwo Miasta Czarnkowa. Wyrazem nadania jest medal pamiątkowy z tytułem „HONOROWY OBYWATEL MIASTA CZARNKOWA”.

magazyny zbożowe (1. połowa XIX wieku)

neogotycki budynek starostwa z 1900

browar z końca XIX wieku

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)