CzechyArtykuł - Czechy - pochodzi z Wikipedii (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)Suplement Łaba Łaba (czes. Labe, niem. Elbe), rzeka w Czechach i Niemczech o długości 1165 km (370 km w Czechach) i powierzchni dorzecza 144 055 km² (w Czechach 51 394 km²).Łotwa Łotwa (łot. Latvija, Republika Łotewska – Latvijas Republika) – państwo w Europie Północnej powstałe w 1918 roku. Jedno z państw nadbałtyckich. Członek Unii Europejskiej i NATO. Od strony lądowej graniczy z Litwą (453 km), Białorusią (141 km), Rosją (217 km) i Estonią (339 km). Łączna długość granic lądowych wynosi 1150 km, ponadto Łotwa posiada 531 km wybrzeża Morza Bałtyckiego. Łotwa jest członkiem Unii Europejskiej od 1 maja 2004 i NATO od 29 marca 2004, poza tym należy do ONZ, OBWE, Rady Europy oraz Rady Bałtyckiej i Rady Państw Morza Bałtyckiego.Śląsk Śląsk (śl. Ślůnsk[1], niem. Schlesien, dś. Schläsing, czes. Slezsko, łac. Silesia) – region i kraina historyczna położona w Europie Środkowej, na terenie Polski, Czech i Niemiec[2]. Ta historyczna kraina dzieli się na Dolny i Górny Śląsk.Śląsk Czeski Śląsk Czeski (czes. České Slezsko, niem. Tschechisch Schlesien, Böhmisch Schlesien albo Mährisch Schlesien) - część Śląska należąca dziś do Republiki Czeskiej.Śnieżka Śnieżka (czes. Sněžka, niem. Schneekoppe) – najwyższy szczyt w Karkonoszach (1602[1] m n.p.m.) i jednocześnie w całych Sudetach, a także najwyższy szczyt Republiki Czeskiej i Śląska. Położona na granicy polsko-czeskiej, góruje nad Kotliną Jeleniogórską, wystając 200 metrów ponad Równię pod Śnieżką. Należy do Korony Gór Polskich i Korony Europy. Nazwa Śnieżka pochodzi z XIX wieku i wzięła się od przymiotnika śnieżna, czyli pokryta śniegiem. Jest uznawana za najbardziej charakterystyczny szczyt Karkonoszy.Święte Cesarstwo Rzymskie Narodu Niemieckiego Święte Cesarstwo Rzymskie Narodu Niemieckiego, właściwie Święte Cesarstwo Rzymskie (łac. Sacrum Imperium Romanum Nationis Germanicæ, niem. Heiliges Römisches Reich Deutscher Nation), potoczna (nie jurydyczna) nazwa, odwołująca się do idei jak i tworu politycznego średniowiecznej i wczesnonowożytnej Europy.Światowa Organizacja Handlu Światowa Organizacja Handlu (ang. World Trade Organization (WTO)) – organizacja międzynarodowa z siedzibą w Genewie. WTO stanowi kontynuację Układu Ogólnego w Sprawie Taryf Celnych i Handlu (GATT), została powołana w 1994 w Marrakeszu (Maroko), w ramach tzw. rundy urugwajskiej GATT.Aksamitna rewolucja Aksamitna rewolucja - to określenie wydarzeń roku 1989 w Czechosłowacji, które doprowadziły do obalenia systemu komunistycznego oraz elit sprawujących władzę, a także transformacji ustrojowej, która niedługo później nastąpiła, pozwalając Czechosłowacji wstąpić na drogę demokracji parlamentarnej.Albania Albania (Shqipëria, Republika Albanii – Republika e Shqipërise) – państwo w południowo-wschodniej Europie na Bałkanach, nad Morzem Adriatyckim. Graniczy z Grecją (282 km), Macedonią (151 km) oraz Kosowem (114 km) i Czarnogórą (173 km). Albania na zachodzie graniczy z morzem Adriatyckim i z morzem Jońskim na południowym zachodzie. Od Włoch oddziela ją cieśnina Otranto o szerokości ok. 72 km. Łączna długość granic lądowych wynosi 720 km, natomiast wybrzeża morskiego – 362 km.Algieria (francuska) Algieria - byłe terytorium na północy kontynentu afrykańskiego i południu basenu Morza Śródziemnego, które w 1830 zostało zajęte przez Francję i następnie stopniowo kolonizowane przez jej osadników. W roku 1848 Algieria została de iure włączona do Francji i pozostawała jej częścią aż do 1962 roku (de facto stanowiła terytorium zależne z osobnymi władzami i prawodawstwem), kiedy to w wyniku wojny algierskiej ostatecznie przyznano Algierii niepodległość.Andora Andora, Księstwo Andory (katal. Principat d'Andorra [prinsiˈpat dənˈdorə], hiszp. Principado de Andorra, franc. Principauté d'Andorre), nazwa historyczna (tradycyjna): Doliny Andory (katal. Les Valls d'Andorra)[2] – małe państwo w południowo-zachodniej Europie, bez dostępu do morza. Leży w Pirenejach granicząc od północy z Francją, a od południa z Hiszpanią.Angola Angola (Republika Angoli - República de Angola) – państwo w południowo-zachodniej Afryce nad Oceanem Atlantyckim, członek Unii Afrykańskiej. Sąsiaduje z Demokratyczną Republiką Konga, Namibią, Kongiem oraz Zambią. W przeszłości była kolonią portugalską. Posiada znaczne zasoby surowców naturalnych, w tym ropy naftowej i diamentów.Antigua i Barbuda Antigua i Barbuda (Antigua and Barbuda) to wyspiarskie państwo na Morzu Karaibskim, w archipelagu Małych Antyli (Ameryka Środkowa).W skład tego państwa wchodzą wyspy: Antigua i Barbuda oraz Redonda. Argentyna Argentyna (Argentina, Republika Argentyńska – República Argentina) – państwo w Ameryce Południowej, nad południowym Atlantykiem. Graniczy z Chile na zachodzie, Boliwią i Paragwajem na północy, Brazylią i Urugwajem na północnym wschodzie. Argentyna rości pretensje do archipelagu Falklandów oraz części Antarktydy. Nazwa pochodzi od łacińskiego argentum (srebro), którym Indianie obdarowali hiszpańskich rozbitków Juana Díaza de Solís. Pod względem wielkości Argentyna jest ósmym krajem na świecie i drugim w Ameryce Południowej (biorąc pod uwagę liczbę ludności i powierzchnię). Argentyna jest członkiem organizacji gospodarczej Mercosur.Armenia Armenia, Republika Armenii (Հայաստան - Hajastạn, Հայաստանի Հանրապետություն - Hajastani Hanrapetutjun) – państwo w Azji na Zakaukaziu. Armenia graniczy od północy z Gruzją, od południa z Iranem i z azerską eksklawą Nachiczewan, od wschodu z Azerbejdżanem, od zachodu z Turcją. Niepodległość uzyskała w 1991 r. w związku z rozpadem ZSRR. Armenia nie ma dostępu do morza. Stolicą Armenii jest obecnie Erywań, który jest też największym miastem w kraju. Od 1991 roku Armenia należy do Wspólnoty Niepodległych Państw.Azory Azory (Açores) – archipelag dziewięciu wysp wulkanicznych należących do Portugalii, położony ok. 1500 km od wybrzeży Półwyspu Iberyjskiego. Na przestrzeni 650 km rozciągają się trzy główne grupy wysp (grupa zachodnia: Flores i Corvo, grupa centralna: Faial, Pico, São Jorge, Graciosa i Terceira, grupa wschodnia: São Miguel i Santa Maria). Zróżnicowana rzeźba terenu ze stromymi, skalistymi wybrzeżami i jeziorami kraterowymi to świadectwo wulkanicznego pochodzenia wysp. Archipelag jest nadal obszarem aktywnym sejsmicznie.Büsingen am Hochrhein Büsingen am Hochrhein – eksklawa, niemiecka gmina leżąca na terenie Szwajcarii, należy do Badenii-Wirtembergii, rejencji Fryburg, powiatu Konstancja, 6 km od Szafuzy w Szwajcarii, nad Renem. Gmina jest otoczona na lądzie przez kanton Szafuza.Bahaizm Bahaizm, Bahá'í – religia monoteistyczna, założona w Persji w XIX wieku przez Bahá'u'lláha, podkreślająca duchową jedność całej ludzkości[1]. Szacuje się, że obecnie na świecie jest około pięciu do sześciu milionów bahaitów w ponad 200 krajach i terytoriach[2]. Jako ruch religijny, bahaizm wyłonił się z babizmu.Bahrajn Bahrajn, Królestwo Bahrajnu (Al-Bahrajn, Mamlakat al-Bahrajn) – niewielkie państwo położone w Azji na archipelagu w Zatoce Perskiej. W roku 1971 uzyskało niepodległość. Od lat 30. XX wieku wydobywa się tam ropę naftową, a uzyskane dochody inwestuje na miejscu. Od 2002 roku emir Bahrajnu używa tytułu "król".Bangladesz Bangladesz, Ludowa Republika Bangladeszu (beng. গনপ্রজাতন্ত্রী বাংলােদশ) – państwo w Azji Południowej, położone nad Zatoką Bengalską i graniczące z Indiami i Birmą. Jedno z najgęściej zaludnionych i zarazem najbiedniejszych państw świata. Stolicą Bangladeszu jest Dhaka (dawna Dakka) z 10,5 mln mieszkańców.Beczwa Beczwa (cz. Bečva; niem. Betschwa, Betsch) - rzeka na Morawach w Republice Czeskiej, największy lewy dopływ Morawy. Długość - 61,5 km, powierzchnia dorzecza - 1625,7 km².Belgia Belgia, Królestwo Belgii (Koninkrijk België, Royaume de Belgique, Königreich Belgien) – państwo federacyjne w zachodniej Europie w południowych Niderlandach. Belgia jest członkiem Unii Europejskiej (UE), Unii Zachodnioeuropejskiej (UZE), ONZ oraz NATO.Belize Belize (do 1973 Honduras Brytyjski) – państwo w Ameryce Środkowej leżące na półwyspie Jukatan, nad Morzem Karaibskim, od północy graniczące z Meksykiem (długość granicy 250 km), a na zachodzie z Gwatemalą (266 km).Berounka Berounka, rzeka w Czechach, lewy (najdłuższy) dopływ Wełtawy o długości 247 km. W górnym swym biegu rzeka nazywa się Mže, a nazwę Berounka przybiera przy ujściu Úhlavy.Białoruś Białoruś, Republika Białorusi (również często niepoprawnie[3] Republika Białoruś) (biał. Беларусь ?/i, Рэспубліка Беларусь ?/i, Biełaruś, Respublika Biełaruś ros. Белоруссия, Беларусь, Республика Беларусь) – państwo w Europie Wschodniej. Graniczy z Polską (na zachodzie), Litwą, Łotwą (na północy), Rosją (na wschodzie) i Ukrainą (na południu). Nie posiada dostępu do morza.Powiązane hasła: Łaba, Łotwa, Śląsk, Śląsk Czeski, Śnieżka, Święte Cesarstwo Rzymskie Narodu Niemieckiego, Świadkowie Jehowy, Światowa Organizacja Handlu, .cz, 100 p.n.e., 15 marca, 1 stycznia, 400 p.n.e., 9 czerwca, Aksamitna rewolucja, Albania, Algieria (francuska), Andora, Angola, Antigua i Barbuda, Arabia Saudyjska, Argentyna, Armenia, Athos, Australia, Austria, Austro-Węgry, Azerbejdżan, Azory, Büsingen am Hochrhein, Bahaizm, Bahrajn, Bangladesz, Barbados, Beczwa, Belgia, Belize, Benin, Berounka, Białoruś, Birma, Bitwa pod Białą Górą, Bitwa pod Suchymi Krutami, Blok wschodni, Bośnia i Hercegowina, Bojowie, Boliwia, Borzywoj I, Botswana, Brazylia, Brno, Brunei, Brzetysław I, Bułgaria, Burkina Faso, Burundi, Campione d'Italia, Celtowie, Cesarstwo Austriackie, Ceuta, Chińska Republika Ludowa, Chile, Chomutov, Chorwacja, Cieplice (Czechy), Cypr, Czad, Czarnogóra, Czechosłowacja, Czechosłowacka Republika Socjalistyczna, Czechosłowacki rząd emigracyjny, Czechy (kraina), Czechy (nazwa), Czechy (ujednoznacznienie), Czesi, Czeska Partia Socjaldemokratyczna, Czeska Republika Socjalistyczna, Czeska i Słowacka Republika Federalna, Czeski Las, Czeskie Budziejowice, Děčín, Dżibuti, Dania, Demokracja, Demokracja parlamentarna, Demokratyczna Republika Konga, Dewiza, Dolar amerykański, Dolna Austria, Domena najwyższego poziomu, Dominika, Dominikana, Druga Republika Czechosłowacka, Dunaj, Dyja (rzeka), Egipt, Ekwador, Elżbieta Przemyślidka, Epoka brązu, Estonia, Europa Środkowa, Europejscy Demokraci, Fidżi, Filipiny, Finlandia, Flaga Czech, Frýdek-Místek, Francja, František Palacký, Gęstość zaludnienia, Gabon, Gambia, Ghana, Gibraltar, Grecja, Grenada, Grenlandia, Grupa Wyszehradzka, Gruzja, Guernsey, Gujana, Gujana Francuska, Gwadelupa, Gwatemala, Gwinea, Gwinea Bissau, Habsburgowie, Haiti, Halerz, Hawierzów, Helgoland, Henryk IV Salicki, Henryk VII Luksemburski, Herb Czech, Historia Czech, Hiszpania, Holandia, Honduras, Hongkong, Hradec Králové, Husyci, Hymn Czech, Hymn państwowy, III Rzesza, II wojna światowa, ISO 3166-1, IX wiek, Igława (miasto), Indie, Indonezja, Inicjatywa Środkowoeuropejska, Irlandia, Islam, Islandia, Izba Poselska (Czechy), Izrael, Język angielski, Język czeski, Język urzędowy, Jamajka, Jan Fischer, Jan Luksemburski, Jan Mayen, Japonia, Jednostka monetarna, Jersey, Jordania, Judaizm, Kambodża, Kamerun, Kanada, Karlowe Wary, Karol IV Luksemburski, Karpato-Ukraina, Karpaty, Karwina, Katar, Katedra św. Wita w Pradze, Katolicyzm, Kazachstan, Kenia, Kino czeskie, Kirgistan, Kladno, Klimat, Kod telefoniczny, Kolumbia, Komunistyczna Partia Czech i Moraw, Kongo, Konstytucja, Konstytucja Czech, Korea Południowa, Korona czeska, Kosowo, Kostaryka, Królestwo Węgier, Królestwo Węgier (1920-1946), Kraj środkowoczeski, Kraj (podział administracyjny), Kraj Sudecki, Kraj Wysoczyzna, Kraj hradecki, Kraj karlowarski, Kraj liberecki, Kraj morawsko-śląski, Kraj ołomuniecki, Kraj pardubicki, Kraj pilzneński, Kraj południowoczeski, Kraj południowomorawski, Kraj ustecki, Kraj zliński, Kuba, Kuwejt, Las Bawarski, Lesotho, Liberec, Libusza (księżniczka), Liczba ludności, Liechtenstein, Lista państw świata według liczby ludności, Lista państw świata według powierzchni, Litwa, Livigno, Luksemburg, Luksemburgowie, Luteranizm, Macedonia, Madagaskar, Madera, Makau, Malawi, Malediwy, Malezja, Mali, Malta, Mariańskie Łaźnie, Markomanowie, Maroko, Martynika, Masyw Czeski, Mauretania, Mauritius, Meksyk, Melilla, Międzynarodowy Fundusz Walutowy, Międzynarodowy kod samochodowy, Miasta Czech, Miloslav Vlček, Mladá Boleslav, Mołdawia, Monako, Mongolia, Morawa (rzeka na Morawach), Morawianie, Morawy, Morze Bałtyckie, Morze Czarne, Morze Północne, Most (miasto w Czechach), Most Karola w Pradze, Mozambik, NATO, Naddniestrze, Namibia, Narodowość, Nepal, Niemcy, Niger, Nigeria, Nikaragua, Norwegia, Nowa Zelandia, Ołomuniec, Obwód zakarpacki, Obywatelska Partia Demokratyczna, Odra, Ohrza, Olza (rzeka), Oman, Opawa, Opawa (rzeka), Organizacja Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie, Organizacja Współpracy Gospodarczej i Rozwoju, Ostrawa, Otava, Państwa Europy, Państwa członkowskie Unii Europejskiej, Państwa nieuznawane, Pakistan, Panama, Papua-Nowa Gwinea, Paragwaj, Pardubice, Parlament, Parlament Europejski, Partia Zielonych (Czechy), Parytet siły nabywczej, Peru, Pierwsza Republika Czechosłowacka, Pierwsza Republika Słowacka, Pierwszy arbitraż wiedeński, Pilzno, Podział administracyjny, Podział administracyjny Czech, Polacy, Pole powierzchni, Polska, Portugalia, Praga, Praska wiosna, Prawosławie, Premierzy Czech, Prezydenci Czech, Produkt krajowy brutto, Produkt narodowy brutto, Protektorat Czech i Moraw, Protestantyzm, Prywatyzacja, Przemyślidzi, Przemysł Oracz, Przemysł Ottokar I, Przemysł Ottokar II, Rada Europy, Reformacja, Religia w Czechach, Republika Środkowoafrykańska, Republika Chińska, Republika Czechosłowacka, Republika Południowej Afryki, Republika Zielonego Przylądka, Restrukturyzacja, Reunion, Romowie, Rosja, Rudawy, Rumunia, Rwanda, Sázava (rzeka), Słowacja, Słowacka Republika Socjalistyczna, Słowacy, Słowenia, Słowianie, Saint-Barthélemy, Saint-Martin, Saint-Pierre i Miquelon, Saint Kitts i Nevis, Saint Lucia, Saint Vincent i Grenadyny, Salwador, San Marino, Senat (Czechy), Senegal, Serbia, Sierra Leone, Singapur, Sri Lanka, Stany Zjednoczone, Starożytny Rzym, Stolica, Stolica Apostolska, Strefa czasowa, Suazi, Sudety, Surinam, Svalbard, Szumawa, Szwajcaria, Szwecja, Tadżykistan, Tajlandia, Tanzania, Terytoria specjalne państw członkowskich Unii Europejskiej, Terytorium zależne, The World Factbook, Togo, Tonga, Trójkąt dyjski, Trynidad i Tobago, Trzecia Republika Czechosłowacka, Trzyniec, Tunezja, Turcja, Turkmenistan, Uście nad Łabą, Uganda, Uherský Brod, Układ Warszawski, Układ monachijski, Ukraińcy, Ukraińska Socjalistyczna Republika Radziecka, Ukraina, Ukraina Karpacka, Unia Europejska, Unia Wolności - Unia Demokratyczna, Uniwersalny czas koordynowany, Uniwersytet Karola w Pradze, Urbanistyka, Urugwaj, Ustawa o bezprawności reżimu komunistycznego i oporze przeciw niemu, Ustrój polityczny, Ustrój polityczny Czech, Uzbekistan, Václav Klaus, VI wiek, Valticko, Vitorazsko, Węgry, Węgrzy, Władca, Władza ustawodawcza, Władza wykonawcza, Włochy, Wacław II, Wacław III, Watykan, Wełtawa, Wenezuela, Wielka Brytania, Wietnam, Wikinews, Wikisłownik, Wiosna Ludów, Wojna trzydziestoletnia, Wratysław II, Wspólnota Europejska, Wybrzeże Kości Słoniowej, Wyspa Man, Wyspy Alandzkie, Wyspy Kanaryjskie, Wyspy Owcze, Wyspy Salomona, XIX wiek, XVIII wiek, XVI wiek, XV wiek, Zakarpacie, Zambia, Zaolzie, Zimbabwe, Zjednoczone Emiraty Arabskie, Zlín (miasto), Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich,
Czechy (czes. Česko), Republika Czeska (czes. Česká republika) – państwo w Europie Środkowej, bez dostępu do morza. Od północnego wschodu graniczy z Polską, od zachodu i północnego zachodu z Niemcami, od południa z Austrią, a od południowego wschodu ze Słowacją. Stolicą i największym miastem Czech jest Praga. Kraj składa się z trzech historycznych krain – Czech właściwych, Moraw i Śląska Czeskiego[3]. Na powierzchni 78 866 km² żyje ponad 10,5 mln osób, z czego 94% to Czesi. Obowiązuje czterostopniowy podział administracyjny – na 14 krajów, 204 gminy III stopnia, 384 gminy II stopnia oraz 5661 gmin I stopnia. W starożytności ziemie czeskie były zamieszkiwane przez celtyckie plemię Bojów, a następnie germańskich Markomanów. W VI wieku n. e. pojawiły się pierwsze plemione słowiańskie. W IX w. Czechy zostały zjednoczone przez Przemyślidów. W roku 884 pierwszy historyczny władca Czech, książę Borzywoj I, przyjął chrześcijaństwo. W 1019 r. Brzetysław I zjednoczył Czechy i Morawy, a w 1085 r. Wratysław II został koronowany na króla. Wtedy też Czechy weszły w skład Świętego Cesarstwa Rzymskiego. Po wygaśnięciu dynastii Przemyślidów na pocz. XIV wieku władzę objęli Luksemburgowie. Za czasów Karola IV Czechy, a przede wszystkim Praga, stały się centrum cesarstwa niemieckiego przeżywając swój największy rozwit. Po XIV-wiecznych wystąpieniach husytów i wywołanych tym wojnach religijnych spadło znaczenie Czech, które od 1526 r. znalazły się pod władzą Habsburgów, uzależniając się stopniowo od Niemiec. Zależność ta została przypieczętowana po wojnie trzydziestoletniej przegranej przez protestanckie Czechy. W XIX w. kraj faktycznie stał się integralną częścią Cesarstwa Austriackiego. Odrodzenie świadomości narodowej następowało dopiero po Wiośnie Ludów. W 1918 r. obszar dzisiejszych Czech wszedł w skład nowoutworzonej Republiki Czechosłowackiej istniejącej do 1939 (podział między III Rzeszę, Węgry i marionetkową Słowację) i odrodzonej po 1945 r. jako państwo komunistyczne w strefie wpływów ZSRR. W 1989 r. upadł ustrój komunistyczny (aksamitna rewolucja), a w 1993 r. Czechosłowacja został podzielona na dwa państwa – Republikę Czeską i Słowację. Czechy są wielopartyjną republiką parlamentarną z dwuizbowym parlamentem – Izbą Poselską i Senatem. Głową państwa jest prezydent wybierany przez parlament na pięcioletnią kadencję. Naczelny organ władzy wykonawczej stanowi rząd z czternastoma ministerstwami. Od 1999 r. Czechy są członkiem NATO, a od 2004 r. Unii Europejskiej. Należą także m.in. do Rady Europy, OECD i Grupy Wyszehradzkiej.
HistoriaPierwsze ślady osadnictwa (plemiona celtyckie) pochodzą z epoki brązu. Około roku 400 p.n.e. na terytorium dzisiejszych Czech przybyło z terenów dzisiejszych Niemiec plemię Bojów (od których pochodzi łacińska nazwa kraju Bohemia). Około 100 roku p.n.e. obszar dzisiejszych Czech podbiło plemię Markomanów, które skutecznie przeciwstawiało się wojskom rzymskim. W VI wieku pojawiły się pierwsze plemiona słowiańskie. Pod koniec IX wieku Czechy zostały zjednoczone przez Przemyślidów. Według legendy księżniczka Libusza poślubiła rolnika imieniem Przemysł, dając początek dynastii. Jako stolice obrali Pragę, w roku 973 zostało założone biskupstwo praskie. W roku 1019 książę Brzetysław I zjednoczył Czechy i Morawy. Pierwszym królem Czech, dzięki poparciu cesarza Świętego Cesarstwa Rzymskiego Henryka IV został Wratysław II w roku 1085. Wtedy też Czechy weszły w skład Świętego Cesarstwa Rzymskiego. Podczas panowania Przemysła Ottokara I (1197-1230) miał miejsce napływ niemieckich osadników, rozwój miast, handlu i przemysłu. Dzięki zwiększonym dochodom jego wnuk Przemysł Ottokar II rozszerzył swoje panowanie na obszar od Śląska poprzez Austrię po Słowenię. Doprowadziło to do konfliktu z Habsburgami, a sam Ottokar II zginął w bitwie na Morawskim Polu. Jego syn Wacław II podbił część ziem polskich i koronę Polski, jednakże jego syn Wacław III został zamordowany w drodze do Polski na koronację, w wyniku czego główna linia dynastii wygasła. Nastąpił okres destabilizacji państwa i konfliktów z Świętym Cesarstwem Rzymskim, zażegnane dopiero małżeństwem córki Wacława II Czeskiego, Elżbiety z Janem Luksemburskim, synem cesarza Henryka VII. Jego syn i następca Karol IV został wybrany na cesarza (1355) i walnie przyczynił się do rozkwitu Pragi, która będąc stolicą cesarstwa, stała się kulturalnym i intelektualnym jego centrum. Rozpoczęto budowę Katedry św. Wita i mostu Karola. W roku 1348 zostało zaprojektowane Nowe Miasto, po dziś dzień pozostające przykładem nowoczesnej urbanistyki. Karol założył również Uniwersytet w Pradze, pierwszy w Europie Środkowej. Królestwo Czech odgrywało znaczącą rolę w regionie do czasu husyckich wojen religijnych w XV wieku. W okresie od 1526 r. znalazło się w strefie wpływów Habsburgów. W XVI wieku tereny czeskie, na których wciąż żywotna była tradycja husycka z łatwością przyjęły idee reformacji. Prowadziło to do nieustannych spięć społeczeństwa czeskiego z ultrakatolickimi Habsburgami, które w rezultacie doprowadziły do wybuchu wojny trzydziestoletniej w 1618 roku. Konsekwencją klęski Czechów pod Białą Górą była przymusowa rekatolicyzacja kraju, likwidacja monarchii stanowej i zaprowadzenie sterowanego z Wiednia absolutyzmu. Pogłębieniu ulegała także germanizacja ziem czeskich - tak pod względem językowym jak i kulturowym. Dopiero działalność kilku językoznawców na przełomie XVIII i XIX wieku doprowadziły do odrodzenia języka czeskiego i powstania czeskiego ruchu narodowego, w którym główną rolę odgrywał Franciszek Palacky. Po upadku monarchii austro-węgierskiej w roku 1918 powstało państwo Czechów i Słowaków - Czechosłowacja. W 1938 roku na mocy układu monachijskiego zaanektowane zostały tereny Kraju Sudetów, a Słowacja zyskała większą autonomię. W tym samym czasie Polska, korzystając z osłabienia Czech zaanektowała Zaolzie. Państwo zmieniło nazwę na Czecho-Słowację. W roku 1939 Czechy znalazły się pod okupacją Trzeciej Rzeszy, zaś Słowacja stała się marionetkowym państwem pod jej kontrolą. Po II wojnie światowej odrodzona Czechosłowacja dostała się w strefę wpływów Związku Radzieckiego. W 1968 roku wojska Układu Warszawskiego dokonały inwazji Czechosłowacji i zakończyły wysiłki mające zliberalizować system komunistyczny ("Socjalizm z ludzką twarzą") podczas praskiej wiosny. W roku 1989 Czechosłowacja odzyskała niepodległość i zmieniła ustrój podczas "aksamitnej rewolucji". 1 stycznia 1993 w sposób pokojowy podzielona została na dwa niezależne i suwerenne państwa: Czechy i Słowację. 9 czerwca 1993 r. Parlament Republiki Czeskiej wydał "Ustawę o bezprawności reżimu komunistycznego i oporze przeciw niemu" potępiającą komunistyczną przeszłość kraju. Republika Czeska wstąpiła do NATO w 1999 roku, a do Unii Europejskiej została przyjęta w roku 2004. Ustrój politycznyRepublika Czeska jest demokracją parlamentarną. Organem ustawodawczym jest dwuizbowy parlament. Niższa izba parlamentu - Izba Deputowanych (Poslanecká sněmovna) składa się z 200 parlamentarzystów wybieranych na czteroletnią kadencję. W skład izby wyższej - Senatu (Senát) wchodzi 81 senatorów wybieranych na okres 6 lat. Jedna trzecia senatorów jest wybierana co 2 lata. Na czele państwa stoi prezydent, który jest wybierany przez parlament na pięcioletnią kadencję. Reprezentuje on państwo na arenie międzynarodowej. Prezydent ma prawo powoływać i odwoływać premiera oraz członków rządu, rozwiązać Izbę Deputowanych, powoływać sędziów oraz powoływać członków Czeskiego Banku Narodowego (Česká národní banka). Organem wykonawczym jest Rząd (Vláda). Nowo powołany rząd musi przedstawić swój program przed Izbą Deputowanych oraz uzyskać wotum zaufania. Partie polityczne mające reprezentację w parlamencie krajowym lub Parlamencie Europejskim: Czeska Partia Socjaldemokratyczna (Česká strana sociálně demokratická, ČSSD), Europejscy Demokraci (Evropští demokraté, ED), Komunistyczna Partia Czech i Moraw (Komunistická strana Čech a Moravy, KSČM), Unia Chrześcijańskich Demokratów - Czechosłowacka Partia Ludowa ( Křesťanska a demokratická unie - Československá Strana Lidová, KDU-ČSL), Obywatelska Partia Demokratyczna (Občanská demokratická strana, ODS), Unia kandydatów niezależnych (Sdružení nezávislých kandidátů, SNK), Partia Zielonych (Strana Zelenych, SZ), Unia Wolności - Unia Demokratyczna (Unie svobody - Demokratická unie, US-DEU). Podział administracyjny
Praga
liberecki
ustecki
środkowoczeski
hradecki
ołomuniecki
morawsko-śląski
pardubicki
południowomorawski
Wysoczyzna
południowoczeski
pilzneński
karlowarski
zliński
Republika Czeska jest podzielona na 13 krajów oraz miasto wydzielone Praga (która jest traktowana jako 14 kraj). Obecny podział administracyjny obowiązuje od 2000 roku. Sądy i niektóre urzędy są jednak nadal zorganizowane na podstawie podziału administracyjnego z 1960 na 7 krajów + Praga, podzielonych dalej na powiaty (okres), nazywanych okręgami terytorialnymi.
GospodarkaGospodarka Czech jest uważana za jedną z najstabilniejszych spośród wszystkich państw postsocjalistcznych. Od chwili podziału Czechosłowacji, w kraju wdrożono szereg reform gospodarczych i strukturalnych, wprowadzono program naprawy finansów państwa oraz przeprowadzono prywatyzację i restrukturyzację przedsiębiorstw państwowych. W połowie 1999 roku doszło do recesji w gospodarce, która w następnych latach powoli ustępowała ożywieniu gospodarczemu, związanemu głównie ze wzrostem eksportu do Niemiec i innych krajów Unii Europejskiej. W tym okresie znacząco wzrosła również ilość inwestycji krajowych i zagranicznych. Wprowadzone reformy doprowadziły do rozwoju gospodarki, stabilizacji cen oraz spadku bezrobocia. Podobnie jak pozostałe państwa ubiegające się o członkostwo w Unii Europejskiej, Czechy musiały przystosować swoje prawo do jej zaleceń, co dodatkowo ustabilizowało rozwój gospodarczy. Z PKB w przeliczeniu na 1 mieszkańca 19 475 USD (2005) Republika Czeska osiąga poziom 2/3 PKB w wiodących krajach UE i może równać się z krajami takimi jak Portugalia, Grecja czy Słowenia. Działania mające na celu dokończenie prywatyzacji sektora bankowego, telekomunikacyjnego i energetycznego ma przynieść dalsze zwiększenie inwestycji zagranicznych, co przy restrukturyzacji dużych przedsiębiorstw i usprawnieniu sektora bankowego może doprowadzić do dalszego wzrostu gospodarczego. Głównymi ośrodkami przemysłu są: Praga, Brno, Ostrawa, Pilzno i Młoda Bolesław. Główne produktyPrzemysłowe
Produkcja w rolnictwie i hodowli
Przemysł wydobywczy
TurystykaTurystyka jest bardzo ważną dziedziną czeskiej gospodarki przynoszącą pokaźne dochody, w 2001 roku, całkowity zysk z turystyki wyniósł 118,13 miliardów Koron czeskich, co stanowiło 5,5% PNB i 9,3% ogólnych dochodów z eksportu. Branża turystyczna daje zatrudnienie dla ponad 110 000 osób – czyli ponad 1% wszystkich mieszkańców Czech. Czechy są krajem atrakcyjnym turystycznie. Corocznie Republika Czeska jest odwiedzana przez 25-30 milionów[potrzebne źródło] osób, większość z tej liczby przejeżdża przez kraj tranzytem. Według oficjalnych danych w 2005 roku Republikę Czeską odwiedziło ponad 6,3 mln turystów, w 2006 ponad 6,5 mln, natomiast w 2008 ok. 6,65 mln[5]. Najwięcej przyjezdnych pochodzi z Niemiec, Austrii, Polski, Słowacji, Węgier, Włoch i Francji. Magnesem przyciągającym miliony zagranicznych turystów jest przede wszystkim Praga, miasto pełne zabytków najwyższej światowej klasy. Praga, jako ośrodek turystyki międzynarodowej, zdystansowała już pobliskie metropolie – Budapeszt i Wiedeń. Wśród pozostałych miast najczęściej odwiedzane przez turystów są: Brno, Ołomuniec, Pilzno, Liberec, Czeskie Budziejowice i Ostrawa. Do dziś międzynarodową renomą cieszą się czeskie uzdrowiska – Karlowe Wary (Karlsbad) i Mariańskie Łaźnie (Marienbad). Wielu turystów odpoczywa w czeskich górach - Karkonoszach na granicy z Polską oraz w graniczących z Niemcami Rudawach (m.in. Czeska Szwajcaria) i w Szumawie. Geografia
Praga
Brno
Ostrawa
Pilzno
Ołomuniec
Liberec
Děčín
C Z E C H Y
M O R A W Y
Łaba
Dunaj
Śnieżka
     Republika Czeska jest państwem w środkowej Europie, bez dostępu do morza. Graniczy od zachodu z Niemcami, od południa z Austrią, od wschodu ze Słowacją i od północy z Polską. Ukształtowanie terenu
 Większość terytorium Republiki Czeskiej zajmują tereny wyżynno-górskie Masywu Czeskiego. Jest on otoczony z trzech stron górami: Sudetami (Śnieżka 1602 m n.p.m.), Rudawami (Klinovec 1244 m n.p.m.), Lasem Czeskim (1042 m n.p.m.), Lasem Bawarskim oraz Szumawą. Środkowa część Masywu Czeskiego jest zapadliskiem z doliną Łaby, zaś na południu znajdują się kotliny Trzebońska i Budziejowicka. Od Karpat Masyw Czeski oddzielony jest na wschodzie morawsko-śląskim pasem obniżeń. KlimatW Republice Czeskiej panuje klimat umiarkowany ciepły, ze średnią temperaturą w styczniu -1° do -3 °C, a w lipcu 18-19 °C. Średnia roczna suma opadów to 500-700 mm. Na terenach górskich panuje klimat ostry ze średnią temperaturą roczną ok. 4° C i opadami rzędu 1200 mm. WodyTerytorium Czech należy do zlewisk trzech mórz:
Największe rzeki poszczególnych zlewisk to:
Na rzekach zlokalizowano wiele zbiorników retencyjnych, np.:
Czechy znane są z miejscowości uzdrowiskowych z wodami mineralnymi także z gorącymi źródłami (cieplicami) m.in. Karlowe Wary (73 °C), Mariańskie Łaźnie (29,6 °C).
DemografiaSkład etniczny ludności Republiki Czeskiej to: Czesi (90,4%) i Morawianie (3,7%), Słowacy (1,9%), Polacy, Niemcy, Ukraińcy, Węgrzy, Romowie. Przyrost naturalny wynosi: -0,07% (od 2007). Średnia długość życia ulega wydłużeniu i wynosi 76 lat (od 2007). Większość ludności (59%) deklaruje bezwyznaniowość[6], przynależność do danej denominacji religijnej deklaruje odpowiednio: katolicyzm (ok. 34,28%), protestantyzm (ok. 4,29%) - głównie husyci, prawosławie (0,34%), Świadkowie Jehowy (0,29%), islam (0,2%), bahaizm (0,03%), judaizm (0,02%) i inne. Deklaracje wyznaniowe Czechów nie pokrywają się jednak z praktykami religijnymi. Wg kościelnych statystyk w nabożeństwach regularnie uczestniczy około 5% obywateli. W pozostałych wyznaniach bywa podobnie. Jedynym krajem Czech, gdzie ludzie wierzący stanowią większość jest Kraj zliński. Największy odsetek ludności wierzącej mają wśród miast Trzyniec i Uherský Brod. Ciekawostką jest, że najbardziej religijną grupą narodowościową w Czechach są Polacy - przynależność do kościoła lub związku wyznaniowego zadeklarowało 79,1% czeskich Polaków. Aż 18,1% czeskich Polaków stanowią ewangelicy augsburskiego wyznania. Miasta Czech
Kultura
Przypisy
Bibliografia
Zobacz też
Linki do innych stron: Zobacz hasło Czechy w Wikisłowniku
Zobacz na Wikimedia Commons galerię:
Czechy i kategorię:
Czechy  Zobacz wiadomość w serwisie Wikinews na temat Czech
Suplement C.D. Azory Azory (Açores) – archipelag dziewięciu wysp wulkanicznych należących do Portugalii, położony ok. 1500 km od wybrzeży Półwyspu Iberyjskiego. Na przestrzeni 650 km rozciągają się trzy główne grupy wysp (grupa zachodnia: Flores i Corvo, grupa centralna: Faial, Pico, São Jorge, Graciosa i Terceira, grupa wschodnia: São Miguel i Santa Maria). Zróżnicowana rzeźba terenu ze stromymi, skalistymi wybrzeżami i jeziorami kraterowymi to świadectwo wulkanicznego pochodzenia wysp. Archipelag jest nadal obszarem aktywnym sejsmicznie.Büsingen am Hochrhein Büsingen am Hochrhein – eksklawa, niemiecka gmina leżąca na terenie Szwajcarii, należy do Badenii-Wirtembergii, rejencji Fryburg, powiatu Konstancja, 6 km od Szafuzy w Szwajcarii, nad Renem. Gmina jest otoczona na lądzie przez kanton Szafuza.Bahaizm Bahaizm, Bahá'í – religia monoteistyczna, założona w Persji w XIX wieku przez Bahá'u'lláha, podkreślająca duchową jedność całej ludzkości[1]. Szacuje się, że obecnie na świecie jest około pięciu do sześciu milionów bahaitów w ponad 200 krajach i terytoriach[2]. Jako ruch religijny, bahaizm wyłonił się z babizmu.Bahrajn Bahrajn, Królestwo Bahrajnu (Al-Bahrajn, Mamlakat al-Bahrajn) – niewielkie państwo położone w Azji na archipelagu w Zatoce Perskiej. W roku 1971 uzyskało niepodległość. Od lat 30. XX wieku wydobywa się tam ropę naftową, a uzyskane dochody inwestuje na miejscu. Od 2002 roku emir Bahrajnu używa tytułu "król".Bangladesz Bangladesz, Ludowa Republika Bangladeszu (beng. গনপ্রজাতন্ত্রী বাংলােদশ) – państwo w Azji Południowej, położone nad Zatoką Bengalską i graniczące z Indiami i Birmą. Jedno z najgęściej zaludnionych i zarazem najbiedniejszych państw świata. Stolicą Bangladeszu jest Dhaka (dawna Dakka) z 10,5 mln mieszkańców.Beczwa Beczwa (cz. Bečva; niem. Betschwa, Betsch) - rzeka na Morawach w Republice Czeskiej, największy lewy dopływ Morawy. Długość - 61,5 km, powierzchnia dorzecza - 1625,7 km².Belgia Belgia, Królestwo Belgii (Koninkrijk België, Royaume de Belgique, Königreich Belgien) – państwo federacyjne w zachodniej Europie w południowych Niderlandach. Belgia jest członkiem Unii Europejskiej (UE), Unii Zachodnioeuropejskiej (UZE), ONZ oraz NATO.Belize Belize (do 1973 Honduras Brytyjski) – państwo w Ameryce Środkowej leżące na półwyspie Jukatan, nad Morzem Karaibskim, od północy graniczące z Meksykiem (długość granicy 250 km), a na zachodzie z Gwatemalą (266 km).Berounka Berounka, rzeka w Czechach, lewy (najdłuższy) dopływ Wełtawy o długości 247 km. W górnym swym biegu rzeka nazywa się Mže, a nazwę Berounka przybiera przy ujściu Úhlavy.Białoruś Białoruś, Republika Białorusi (również często niepoprawnie[3] Republika Białoruś) (biał. Беларусь ?/i, Рэспубліка Беларусь ?/i, Biełaruś, Respublika Biełaruś ros. Белоруссия, Беларусь, Республика Беларусь) – państwo w Europie Wschodniej. Graniczy z Polską (na zachodzie), Litwą, Łotwą (na północy), Rosją (na wschodzie) i Ukrainą (na południu). Nie posiada dostępu do morza.Birma Birma[1] (Myanmar, Mianma, Związek Birmański – Związek Myanmar) – państwo położone w Azji Południowo-Wschodniej, nad Zatoką Bengalską i Morzem Andamańskim. Graniczy z Bangladeszem, Indiami, Chińską Republiką Ludową, Laosem i Tajlandią. Większe miasta: Rangun, Mandalaj, Basejn.Blok wschodni Blok wschodni (blok socjalistyczny, kraje demokracji ludowej – KDL, kraje "komunistyczne", potocznie demoludy) – zespół państw, które wprowadziły bądź starały się wprowadzić zmiany życia społecznego i gospodarczego zgodne z ideologią komunizmu, na który składały się: dyktatura proletariatu, gospodarka planowa oraz idee sprawiedliwości społecznej. Blok ten był wyróżniany od zakończenia II wojny światowej do początku lat 90. XX wieku.Bośnia i Hercegowina Bośnia i Hercegowina (BiH, bośniacki i chorwacki: Bosna i Hercegovina, serbski: Босна и Херцеговина) – państwo w południowo-wschodniej Europie, na Bałkanach, powstałe po rozpadzie Jugosławii. Graniczy od zachodu i północy z Chorwacją, a z Serbią i Czarnogórą od wschodu. Składa się z dwóch organizmów: Bośniacko-Chorwackiej Federacji Bośni i Hercegowiny oraz Republiki Serbskiej.Boliwia Boliwia, Wielonarodowe Państwo Boliwii[1] (hiszp. Bolivia, Estado Plurinacional de Bolivia[2]) – państwo na kontynencie południowoamerykańskim. Graniczy z Brazylią na północy i wschodzie, Paragwajem i Argentyną na południu oraz z Chile i Peru na zachodzie. Państwo nie posiada dostępu do morza.Botswana Botswana, Republika Botswany (ang. Republic of Botswana, tswana Lefatshe la Botswana) – państwo w południowej Afryce, bez dostępu do morza. Graniczy z Namibią (dł. granicy 1360 km), RPA (1840 km), Zimbabwe (813 km) i Zambią (<1 km). Do 1966 Botswana była brytyjskim protektoratem pod nazwą Beczuana, dziś członek Unii Afrykańskiej.Brazylia Brazylia (pełna nazwa: Federacyjna Republika Brazylii; port. Brasil, República Federativa do Brasil) – największe pod względem powierzchni i liczby mieszkańców państwo Ameryki Południowej.Brunei Brunei Darussalam (IPA: [bruˈnaj]), oficjalnie Państwo Brunei, Siedziba Pokoju (malajski: Negara Brunei Darussalam, Jawi: برني دارالسلام ) – państwo położone w Południowo-Wschodniej Azji, na północnym wybrzeżu wyspy Borneo. Brunei graniczy z Malezją. Ma dostęp do Morza Południowochińskiego.Bułgaria Bułgaria, Republika Bułgarii (България, Република България) – państwo położone w południowo-wschodniej Europie, na Bałkanach. Graniczy z Serbią oraz Macedonią od zachodu, Grecją i Turcją od południa, Morzem Czarnym od wschodu i Rumunią od północy.Burkina Faso Burkina Faso (fr. Burkina Faso) – państwo w Afryce Zachodniej bez dostępu do morza. Dawniej Górna Wolta (Republique du Haute-Volta), w 1984 prezydent Thomas Sankara nadał mu nową nazwę, która oznacza "kraj prawych ludzi" w językach mossi i diula, będących głównymi rdzennymi językami kraju.Burundi Burundi (rundi Uburundi, fr. Burundi) Republika Burundi (rundi Republika y’Uburundi, fr. République du Burundi) – państwo w środkowej Afryce, bez dostępu do morza. Graniczy z Rwandą, Tanzanią i Demokratyczną Republiką Konga.Campione d'Italia Campione d'Italia to miejscowość i gmina, będąca włoską eksklawą na terytorium szwajcarskiego kantonu Ticino. Obszar należy formalnie do Włoch i znajduje się w regionie Lombardia, w prowincji Como.Ceuta Ceuta (['θewta], hiszp. Ciudad Autónoma de Ceuta), hiszpańska jednostka administracyjna, miasto i twierdza położone na afrykańskim cyplu tworzącym Cieśninę Gibraltarską, niemal naprzeciw Gibraltaru. Jest eksklawą na terytorium Maroka. Powierzchnia około 19,3 km². Liczba mieszkańców: 78 230 (2008). Pod względem administracyjnym Ceuta jest miastem autonomicznym, poprzednio należała do hiszpańskiej prowincji Kadyks. W Ceucie znajduje się najbliższy Europie port afrykański i baza marynarki wojennej. Podobnie jak Melilla, jednomandatowy okręg wyborczy do hiszpańskiego Kongresu Deputowanych, jednej z dwóch izb parlamentu (Kortezów Generalnych).Chińska Republika Ludowa Chińska Republika Ludowa (skr. ChRL; chiń. trad. 中華人民共和國, uproszcz. 中华人民共和国; pinyin: Zhōnghuá Rénmín Gònghéguó; posłuchaj po chińsku ?/i; pop. Chiny, trad. 中國,uproszcz. 中国, pinyin: Zhōngguó) – państwo w Azji wschodniej, obejmujące historyczne Chiny (bez Tajwanu) oraz Tybet i inne ziemie w Azji Środkowej zamieszkane w sumie przez 56 grup etnicznych. Chiny to najludniejsze państwo świata o populacji przekraczającej 1,3 mld osób. Pod względem powierzchni jest 4. na świecie, a pod względem wielkości gospodarki (PKB nominalny) – 3. (w 2007 r., po USA, i Japonii lub też 2. (PKB realny) po USA. Prawdopodobnie w 2010 roku Chiny staną się największą gospodarką na świecie po USA.[1]Chile Chile (Republika Chile – República de Chile) – państwo w Ameryce Południowej, ciągnące się długim pasem na zachodnim wybrzeżu kontynentu nad Oceanem Spokojnym. Stolicą Chile jest Santiago de Chile. Graniczy z Peru, Boliwią i Argentyną. Do Chile należą liczne wyspy przybrzeżne i wyspy na otwartym oceanie (w sumie ok. 3 tys.): Juan Fernández, Wyspa Wielkanocna (najbardziej oddalona od innych wysp i lądów zamieszkana wyspa na świecie), Sala y Gómez, San Ambrosio, San Félix, Chiloé, Campana, Santa Inés, Chonos.Chorwacja Chorwacja (Republika Chorwacji) – państwo w Europie Południowej, nad Morzem Adriatyckim, graniczy od południa z Bośnią i Hercegowiną i Czarnogórą, od wschodu z Serbią oraz Węgrami i Słowenią od północy. Od południowego zachodu posiada dostęp do Morza Adriatyckiego. Niepodległość uzyskała w 1991 roku, odłączając się od Jugosławii.Cypr Cypr (Republika Cypryjska) – państwo położone we wschodniej części Morza Śródziemnego u wybrzeży Turcji, Syrii i Libanu. Od 1 maja 2004 roku jest członkiem Unii Europejskiej. Nazwa wyspy pochodzi od łacińskiej nazwy miedzi (cuprum), której Cypr był w starożytności głównym dostawcą[potrzebne źródło].Czad Czad, Republika Czadu (fr. République du Tchad, arab. جمهوريّة تشاد [Jumhuriyat Tashad]) - państwo w środkowej Afryce. Graniczy od północy z Libią, od wschodu z Sudanem, od południa z Republiką Środkowoafrykańską, od południowego zachodu z Kamerunem i Nigerią, a od zachodu z Nigrem. Nazwa państwa pochodzi od jeziora Czad.Czarnogóra Czarnogóra (czarnogórski Црна Гора / Crna Gora, języki niesłowiańskie: Montenegro, do października 2007 r. - Republika Czarnogóry)[3] – państwo w Europie Południowej. Leży na wybrzeżu Morza Adriatyckiego i graniczy z Serbią, Kosowem, Chorwacją, Bośnią i Hercegowiną oraz Albanią.Czechosłowacja Czechosłowacja (czes. Československo, słow. Česko-Slovensko lub Československo) – państwo w Europie Środkowej istniejące w latach 1918-1992. 1 stycznia 1993 w miejscu Czechosłowacji powstały dwa nowe państwa - Czechy i Słowacja. Kraj graniczył z Niemcami (1945-90: NRD i RFN), Polską, ZSRR (1991: Ukrainą), Rumunią (do 1939), Węgrami i Austrią. Stolicą Czechosłowacji była Praga.Czechosłowacka Republika Socjalistyczna Czechosłowacka Republika Socjalistyczna (cz. i słow. Československá socialistická republika - ČSSR) - komunistyczne państwo czechosłowackie po uchwaleniu konstytucji w 1960 roku.Czechosłowacki rząd emigracyjny Czechosłowacki rząd emigracyjny, (czes. Prozatímní státní zřízení) - założony w Paryżu 17 listopada 1939, w latach 1939-1945 w Londynie. Premierem był rzymskokatolicki ksiądz Jan Šrámek od 21 lipca 1940 do 12 listopada 1942 oraz od 12 listopada 1942 do 5 kwietnia 1945.Czechy (kraina) Czechy (czes. Čechy, łac. Bohemia, niem. Böhmen, ros. Богемия, fr. Bohême) – jedna z trzech historycznych ziem czeskich (krajów korony świętego Wacława), wraz z Morawami i Śląskiem Czeskim wchodząca w skład dzisiejszej Republiki Czeskiej.Czechy (nazwa) Nazwa państwa Czechy jest przedmiotem sporu i dociekań, tak w Czechach jak i w szerszym, międzynarodowym kontekście. Po podziale Czechosłowacji na Słowację i Czechy skrócona nazwa państwa jest kontestowana i wywołuje emocje i dyskusje. Oficjalną, długa nazwą kraju jest Republika Czeska, nazwą skróconą w języku czeskim Česko. W innych językach jest mniej niejasności; jedynie proponowana dla języka angielskiego nazwa Czechia nie przyjęła się i stosuje się wyłącznie długą nazwę kraju.Czesi Czesi (czes. Češi) – naród słowiański zamieszkujący głównie obszar Republiki Czeskiej i będący je głównym składnikiem ludnościowym; mniejsze zbiorowości występują także w USA, Kanadzie, Niemczech, Słowacji, Argentynie, Australii, Austrii, Szwajcarii i in. Przynależność do narodu czeskiego deklaruje ok. 12 mln osób.Czeska Republika Socjalistyczna Czeska Republika Socjalistyczna (CRS, czes. Česká socialistická republika, ČSR) to oficjalna nazwa części Czechosłowacji, która obecnie znajduje się na terytorium Czech. Nazwy tej używano od 1 stycznia 1969 do marca 1990.Czeska i Słowacka Republika Federalna Czechosłowacja (cz. Československo, słow. Česko-Slovensko), Czechosłowacka Republika Federalna, Czeska i Słowacka Republika Federacyjna (cz. Československá federativní republika, Česká a Slovenská Federativní Republika, słow. Česko-slovenská federatívna republika, Česká a Slovenská Federatívna Republika - ČSFR)[1] to państwo powstałe po upadku komunistycznej Czechosłowackiej Republiki Socjalistycznej. W skład federacji wchodziły Republika Czeska i Republika Słowacka, znajdujące się w granicach poprzedzających je Czeskiej i Słowackiej Republiki Socjalistycznej.Czeski Las Las Czeski (czes. Český les, niem. Oberpfälzer Wald lub Böhmischer Wald na stronie czeskiej) – wyżyna znajdująca się na zachodniej granicy Republiki Czeskiej, na południe od RudawDżibuti Dżibuti (fr. Djibouti, arab. جيبوتي), Republika Dżibuti (fr. République de Djibouti, arab. جمهورية جيبوتي) – państwo we wschodniej Afryce, nad Zatoką Adeńską i cieśniną Bab al-Mandab. Graniczy z Somalią (a dokładniej z Somalilandem), Etiopią i Erytreą.Dania Dania – Królestwo Danii (Kongeriget Danmark) – państwo położone w Europie Północnej (Skandynawia), najmniejsze z państw nordyckich. W jej skład wchodzą też Grenlandia oraz Wyspy Owcze. Graniczy od południa z Niemcami.Demokracja Demokracja (gr. δημοκρατία demokratia "rządy ludu", od wyrazów δῆμος demos "lud" + κρατέω krateo "rządzę") – ustrój polityczny, w którym źródło władzy stanowi wola większości obywateli, stanowiona przy poszanowaniu praw mniejszości.Demokracja parlamentarna Demokracja parlamentarna – ustrój polityczny, w którym uprawnieni do głosowania wybierają parlamentarzystów jako swoich przedstawicieli (w Polsce posłów i senatorów). Liczba przyznanych mandatów zależy od głosów oddanych na poszczególne partie w wyborach oraz od obowiązującej ordynacji wyborczej. Demokracja parlamentarna jest najbardziej popularną odmianą demokracji pośredniej.Demokratyczna Republika Konga Demokratyczna Republika Konga (fr. République démocratique du Congo) – trzecie pod względem wielkości państwo Afryki, położone w jej środkowej części, w dorzeczu rzeki Kongo, u której ujścia posiada 37 km dostępu do Oceanu Atlantyckiego. Nazwa, oznaczająca myśliwy, pochodzi od ludu Bakongo. W okresie kolonialnym DR Konga występowała jako Wolne Państwo Kongo (do 1908) i Kongo Belgijskie (do 1960), a po uzyskaniu niepodległości w latach 1971-1997 jako Zair. Dla odróżnienia od sąsiadującej Republiki Konga (Kongo-Brazzaville), DR Konga występowała również jako Kongo-Léopoldville, a obecnie po zmianie nazwy stolicy, jako Kongo-Kinszasa.Dewiza Dewiza (z fr. devise "godło, zawołanie", z łac. sententia divisa "myśl wydzielona") - krótkie zdanie definiujące ogólną zasadę postępowania osoby lub rodu osób, organizacji lub instytucji, wyrażone najczęściej w języku narodowym lub po łacinie, rzadziej w innych językach[1]; także rodzaj epigrafu.Dolar amerykański Dolar amerykański (oficjalna nazwa - United States Dollar, międzynarodowy skrót - USD) - oficjalna waluta Stanów Zjednoczonych, Portoryko, Mikronezji, Marianów Północnych, Palau, Wysp Marshalla, Panamy, Ekwadoru (od 2000), Salwadoru (od 2001), Timoru Wschodniego. Jeden dolar amerykański dzieli się na sto centów amerykańskich. Często zapisuje się go za pomocą symbolu $. |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Ten artykuł dotyczy państwa. Zapoznaj się również z: inne znaczenia tej nazwy.
Osobny artykuł: Historia Czech.
Praga
Brno
Ostrawa
Pilzno
Liberec
Ołomuniec
Uście nad Łabą
Hradec Králové
Czeskie Budziejowice
Pardubice
Hawierzów
Zlín
Kladno
Most
Karwina
Frydek-Mistek
Opawa
Karlowe Wary
Děčín
Cieplice
Igława
Chomutov
Czechy
Morawy
Śląsk Czeski
Czechy • 
Polska • 
Słowacja • 
Węgry 
