Czehryń - Polski Serwis Naukowy

Na mapach: 49°04′N 32°40′E / 49.067, 32.667

Czehryń (ukr. Чигирин) – miasto w centralnej części Ukrainy, obwód czerkaski, rejon czehryński nad rzeką Taśminą. Ma 11,6 tys. mieszkańców (2004).

Dawnniejsze nazwy Czehryn, Czeryn, Czyryn, Czyhiryn. Nazwa miasta wywodzi się od miejscowej nazwy paleniska czyli czyryna lub cziryna. W 1569 r. przyłączone do Korony, województwo kijowskie starostwo czehryńskie. Miasto i twierdza lokowane przez króla Zygmunta III Wazę dzięki staraniom Aleksandra księcia Wiśniowieckiego 1 maja 1588 roku. Dnia 15 października 1592 roku otrzymało od króla przywileje miejskie. Czehryń graniczył kiedyś z wsiami Birek, Strzynówki i Sosnówka. Pomimo zakazu królewskiego dotyczącego przyjmowania zbiegów, miasto zostało w kolejnych latach zamieszkane przez różnych uciekinierów z całej Rzeczypospolitej. Do pierwszego poważnego buntu przybyszów przeciw władzy królewskiej doszło już w roku 1593. Po kolejnym buncie atamana kozackiego Doroszenki miasto i twierdza przestały praktycznie istnieć. Ze względu na swoje strategiczne położenie były najbardziej na wschód wysuniętą twierdzą Rzeczypospolitej. Po długich wojnach z Rosją i Turcją od roku 1654 powróciło do Polski w roku 1699. Miasto należało do Rzeczypospolitej do roku 1793, kiedy po II rozbiorze znalazło się w zaborze rosyjskim, od roku 1796 w powiecie czehryński w guberni kijowskiej. W roku 1865 liczyło 9329 mieszkańców. Parafie łacińskie w Antonówce i Złotopolu, dekanat zwenigrodzki. W latach 1922-1991 część Ukraińskiej SRR, od 1991 należy do Ukrainy.

Miasto (od prasłow. *městьce, *mě́sto "miejsce", łac. civitas) – historycznie ukształtowana jednostka osadnicza charakteryzująca się dużą intensywnością zabudowy, małą ilością terenów rolniczych, ludnością pracującą poza rolnictwem (w przemyśle lub w usługach) prowadzącą specyficzny miejski styl życia.

Język ukraiński (українська мова, ukrajinśka mowa) to język należący do grupy języków wschodniosłowiańskich. Posługuje się nim ponad 47 mln ludzi, głównie na Ukrainie, gdzie ma status języka urzędowego, używany jest również przez Ukraińców w Rosji, Stanach Zjednoczonych, Kanadzie, Mołdawii, Polsce i na Białorusi. Współczesny alfabet ukraiński stanowi odmianę cyrylicy, a obecna ortografia ustalona została zasadniczo na początku XX wieku.

Cerkiew św. Eliasza w Subotowie k. Czehrynia

Czehryn lub Czehrin, ok. roku 1663 na mapie Jana Janssona Tractus Borysthenis Vulgo Dniepr at Niepr dicti.

Starostowie czehryńscy

Aleksander Wiśniowiecki, starosta czerkaski

Michał Wiśniowiecki, kasztelan kijowski, 1616

Jan Daniłowicz, wojewoda ruski, 1628-1636

Aleksander Koniecpolski, 1647

Daniel Czapliński, podstarości czehryński

Bohdan Chmielnicki, 1649-1657

Jan Wyhowski, 1658

Jerzy Chmielnicki, 1660

Paweł Tetera Morzkowski, 1663-1665

-zburzenie miasta i twierdzy

Jan Stanisław Jabłonowski, wojewoda ruski, 1731

Jan Kajetan Jabłonowski, wojewoda bracławski, 1736-1763

Antoni Barnaba Jabłonowski, wojewoda poznański, 1791

Zobacz też

Powiat czehryński

Jerzy Chmielnicki herbu Abdank (1641 – ok. 1685) – hetman prawobrzeżnej Ukrainy w latach 1659-1663 i hetman z nadania sułtana Mehmeda IV w latach 1677-1681.

Korona Królestwa Polskiego (łac. Corona Regni Poloniae) – termin określający instytucję państwa polskiego w późnym średniowieczu, rozumianą zgodnie z koncepcją niezależności instytucji państwa od osoby monarchy. Zarazem nazwa ideologii politycznej wyrażającej się nowym sposobie postrzegania władzy, powstałej pod wpływem koncepcji płynących z Czech i Węgier.

Linki zewnętrzne

Rzeczpospolita wirtualna – historia Czehrynia w I Rzeczypospolitej

Mapa topograficzna 1:100 000

Czehryn w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, Tom I (Aa – Dereneczna) z 1880 r.