Czerwona Księga Gatunków Zagrożonych

Czerwona Księga Gatunków Zagrożonych – publikowana przez Międzynarodową Unię Ochrony Przyrody i Jej Zasobów (IUCN) lista zagrożonych wyginięciem gatunków organizmów. Ukazała się po raz pierwszy w 1963 roku. Ostatnia edycja Czerwonej Księgi (rok 2011) zawiera spis 59 508 gatunków (ponad 45 tysięcy gatunków zwierząt, ponad 14 tysięcy gatunków roślin oraz 18 gatunków grzybów), z których 19 265 jest zagrożonych wyginięciem. Większość z nich uzyskała status zagrożonych w wyniku działalności człowieka.

Polska czerwona księga roślin – wybór , stanowiącej pełny rejestr gatunków zagrożonych wraz z ich klasyfikacją do odpowiednich kategorii zagrożenia.

Zwierzęta (Animalia) – królestwo obejmujące wielokomórkowe organizmy cudzożywne o komórkach eukariotycznych, bez ściany komórkowej, w większości zdolne do aktywnego poruszania się. Są największym i najbardziej zróżnicowanym gatunkowo królestwem organizmów. Największą grupę zwierząt stanowią bezkręgowce, a wśród nich owady. Drugą, obok bezkręgowców, grupą zwierząt są kręgowce. Wśród nich tradycyjnie wyróżnia się ryby, płazy, gady, ptaki i ssaki, do których należy również człowiek. Najstarsze znaleziska kopalne zwierząt – morskie zwierzęta o miękkich ciałach – pochodzą z końca prekambru, neoproterozoiku (fauna ediakarańska – 630 do 542 mln lat temu), natomiast skamieniałości strunowców – z kambru i ordowiku. W kambrze, około 500 mln lat temu, występowali już przedstawiciele wszystkich znanych obecnie typów bezkręgowców.

Kategorie zagrożenia gatunków

Informacje gromadzone w systemie IUCN są grupowane w kategoriach określających stopień zagrożenia wyginięciem danego gatunku. Kryteria zaliczenia gatunku do danej kategorii w roku 2001 określono w dokumencie 2001 Categories & Criteria (version 3.1).

Grzyby (Fungi T. L. Jahn & F. F. Jahn ex R. T. Moore) - królestwo należące do domeny jądrowców (Eucaryota). Dawniej, w zależności od ujęcia systematycznego takson ten miał rangę podkrólestwa (Fungi R.T. Moore, 1971), podtypu, (Fungi Engl. 1889) i klasy (Fungi Bartling, 1830).

Rośliny (Archaeplastida Adl i in. 2005, dawne nazwy naukowe: Vegetabilia, Plantae, Phytobionta, Plastida, Primoplantae) – eukariotyczne i samożywne organizmy, wykorzystujące energię promieniowania słonecznego za sprawą barwników asymilacyjnych (zdarzają się wśród roślin także organizmy cudzożywne i pasożytnicze, w tym też myko-heterotroficzne, ale mają one charakter wtórny).

W latach 1994–2001 stosowane były również kategorie (wersja 2.3):

LR/nt (ang.: Lower risk/near threatened – niższego ryzyka/bliskie zagrożenia) – odpowiednik NT

LR/lc (ang.: Lower risk/least concern – niższego ryzyka/najmniejszej troski) – odpowiednik LC

LR/cd (ang.: Lower risk/conservation dependent – niższego ryzyka/uzależniony od zabiegów ochronnych) – obecnie nie stosowana

Statystyki IUCN

Liczby gatunków kręgowców w klasyfikacji IUCN według stanu na rok 2011:

Czerwona lista roślin i grzybów Polski – lista taksonów (w ogromnej większości w randze gatunków) zagrożonych na terenie Polski wyginięciem, a także tych, które już wyginęły. Obejmuje takie grupy organizmów, jak: rośliny naczyniowe, mchy, wątrobowce i glewiki, porosty , glony, grzyby (wielkoowocnikowe) i śluzowce występujące w XIX i XX wieku na terenie Polski w jej obecnych granicach. Jest to pełny rejestr gatunków zagrożonych, wraz z ich klasyfikacją do odpowiednich kategorii zagrożenia opracowany przez Instytut Botaniki im. prof. W. Szafera Polskiej Akademii Nauk w Krakowie. W trzecim wydaniu brak listy zagrożonych mchów. Opracowanie napisane jest w języku polskim i angielskim.

Zobacz też

Wikimedia Commons ma galerię ilustracji związaną z tematem:
Gatunki z Czerwonej Księgi IUCN

Polska Czerwona Księga Roślin

Polska Czerwona Księga Zwierząt

Czerwona lista roślin i grzybów Polski

Przypisy

Numbers of threatened species by major groups of organisms (1996–2011)] (en) (format pdf)
Status category summary by major taxonomic group (animals) (en) (format pdf)

Linki zewnętrzne

Serwis Międzynarodowej Unii Ochrony Przyrody i jej Zasobów (IUCN) (ang.)

IUCN 2011. IUCN Red List of Threatened Species. (Światowa Czerwona Lista gatunków zagrożonych, wersja 2011) (ang.)