Czerwono-Czarni - Polski Serwis Naukowy

Czerwono-Czarni – zespół wokalno-instrumentalny założony w 1960 roku w Gdańsku przez Franciszka Walickiego. Jeden z pionierów polskiego bigbitu.

Powstanie i skład zespołu

Zespół powstał z inicjatywy Franciszka Walickiego 22 czerwca 1960 przy gdańskim Jazz Clubie, wykorzystując w nazwie jego barwy - kolory czarny i czerwony.
W założeniu miał być kontynuacją rozwiązanego w 1959 zespołu Rythm and Blues. Pierwszy skład tworzyli: Przemysław Gwoździowski - saksofon, Wiesław Bernolak - gitara, Zbigniew Wilk - fortepian, Wiesław Damięcki - kontrabas, Ryszard Żuk - perkusja, a śpiewali wówczas: Marek Tarnowski, Andrzej Jordan i Janusz Godlewski.

Przemysław Gwoździowski (ur. 15 stycznia 1936 w Wieliczce, zm. 23 września 2005) – polski artysta muzyk – saksofonista, kompozytor i aranżer. Studiował na Wyższej Szkole Wychowania Fizycznego w Krakowie. Od połowy lat 50. grał w krakowskich zespołach jazzowych. W 1960 został kierownikiem muzycznym zespołu Czerwono-Czarni. W latach siedemdziesiątych występował w Asocjacji Hagaw.W 1979r rozpoczął współpracę z krakowskim zespołem swingowym " Playing Family" z któą zdobył pierwszą nagrodę na festiwalu Breda "79. Następnie prowadził założone przez siebie combo jazzowe – Axis. Później nawiązał długoletnią współpracę z amerykańskim pianistą Bobem Longiem, w którego zespole występował pod pseudonimem Premo Preston. Był też cenionym muzykiem sesyjnym. Zmarł 23 września 2005. Pośmiertnie został odznaczony Złotym Helikonem Polskiego Stowarzyszenia Jazzowego w trakcie 50-tego festiwalu Krakowskie Zaduszki Jazzowe.
Kazimierz Grześkowiak (ur. 4 marca 1941 w Ostrowie Wielkopolskim, zm. 12 stycznia 1999 w Lublinie) – polski pisarz, artysta estradowy, kompozytor, satyryk, z wykształcenia filozof.

Później z zespołem występowali też inni soliści: Anna Cewe, Michaj Burano, Henryk Fabian, Wojciech Gąssowski, Toni Keczer, Maciej Kossowski, Jacek Lech, Józef Ledecki, Helena Majdaniec, Katarzyna Sobczyk, Karin Stanek, Marianna Wróblewska. W 1977 w zespole śpiewali Jerzy Góraj, Sandra Pasternak i Irena Woźniacka.

Przez zespół przewinęło się również wielu instrumentalistów: Krzysztof Bernard - gitara i wiolonczela; Marian Napieralski (trębacz); saksofoniści - Zbigniew Bizoń, Wojciech Milczyński, Mirosław Wójcik; gitarzyści - Leszek Bogdanowicz, Jerzy Korman, Seweryn Krajewski, Tadeusz Mróz, Piotr Puławski; pianiści i organiści - Janusz Koman, Józef Krzeczek, Klaudiusz Maga, Ryszard Poznakowski, Tomasz Śpiewak; gitarzyści basowi i kontrabasiści - Wiesław Katana, Stanisław Krawczyk, Zdzisław Orłowski, Janusz Rafalski, Henryk Zomerski; perkusiści - Ryszard Gromek, Jan Knap, Piotr Milewski.

17.000.000 – drugi album długogrający zespołu Czerwono-Czarni wydany w 1967 roku, którego nazwa wzięła się od utworu umieszczonego na płycie, a napisanego przez Jerzego Millera. Płyta jest bardzo zróżnicowana pod względem stylistycznym, na co wpływ miała duża ilość wokalistów, z których każdy czuł się dobrze w innym rodzaju muzyki.
Perkusja – ogólna nazwa zestawu instrumentów perkusyjnych, posiadająca różne znaczenie w zależności rodzaju muzyki. W szkolnictwie muzycznym oraz muzyce poważnej jest to grupa instrumentów, na których muzyk może grać używając jednego instrumentu, lub dowolnie skompletowanego zestawu, natomiast w muzyce rockowej i często jazzowej tą nazwą określany jest dość typowy podstawowy zestaw instrumentów, który w miarę potrzeby może być uzupełniany o mniej reprezentatywne składniki. W tym drugim znaczeniu (rock, jazz) polskie określenie perkusja jest odpowiednikiem angielskiego drums lub drum kit, natomiast muzyk (najczęściej towarzyszący), grający na różnego rodzaju „przeszkadzajkach” (żargonowa nazwa instrumentów perkusyjnych takich jak shaker, tamburyn, triangel, conga, bongosy, itp.), określany jest w języku angielskim jako osoba grająca na percussion – percussionist (perkusjonista).

Kolejnymi kierownikami muzycznymi grupy byli: Zbigniew Garsen (Zbigniew Wilk) (1960), W. Bernolak (1961-1963), J. Krzeczek (1963), Z. Bizoń (1964), R. Poznakowski (1965-1967) oraz H. Zomerski (od 1968).

Działalność zespołu

Grupa zadebiutowała 23 lipca 1960 w klubie studenckim Żak w Gdańsku, pierwszą nagrała nagrała 23 kwietnia 1961. Był to pierwszy polski krążek z rock and rollową muzyką zagraniczną. Zespół brał też udział w wielu konkursach muzycznych dla początkujących wokalistów. W ten sposób karierę zaczęli m.in. tacy piosenkarze jak Wojciech Gąssowski, Helena Majdaniec czy Marianna Wróblewska.

Rock (ang. skała, kołysać się) – ogólna nazwa całego szeregu stylów muzycznych, wywodzących się z rock and rolla oraz rhythm and bluesa i bluesa. Sama nazwa "rock" jest właściwie skrótem od "rock and roll", choć można uznawać owe 2 pojęcia za odmienne od siebie gatunki muzyczne. Wszystkie style rockowe charakteryzują się brzmieniem opartym na różnego rodzaju gitarach (zwykle elektrycznych, elektrycznych basowych) i perkusji, z wyraźnie zarysowanym rytmem i śpiewem, wywodzącym się z bluesa oraz sposobem wolnej improwizacji w trakcie grania utworów, wywodzącym się z jazzu. Ważną cechą muzyki rockowej, nieobecną w muzyce poważnej jest zespołowość. Muzyka tworzona zespołowo, trudna do odtworzenia, gdy nie jest grana przez oryginalny zespół (zob. tribute band), jest też często zespołowo komponowana. Niekiedy w sposób dynamiczny, kiedy to zainicjowany motyw muzyczny w serii jamów przetwarzany jest w utwór, który w swej końcowej fazie rzadko przypomina swą wyjściową formę. W muzyce rockowej, podobnie jak w jazzie kompozytor i wykonawca to najczęściej ta sama osoba lub grupa osób, a komponowanie i wykonywanie muzyki są często jednym procesem.
Bigbit albo big-beat (po angielsku - "mocne uderzenie"), bardzo popularny w latach sześćdziesiątych i na początku lat siedemdziesiątych XX wieku styl muzyki młodzieżowej, wyparty później przez inne style muzyki rockowej. Przedstawicielami big-beatu światowego byli we wczesnym okresie swojej twórczości The Beatles. Utwory bigbitowe charakteryzowały się łatwą linią melodyczną, prostymi tekstami i - bardzo często - szybkim rytmem.

Zespół zyskał dużą popularność i występował na licznych festiwalach i innych imprezach muzycznych (m.in. Międzynarodowy Festiwal Piosenki w Sopocie, Krajowy Festiwal Polskiej Piosenki w Opolu, gdzie zdobył wiele wyróżnień).

Kościół św. Krzysztofa w Podkowie Leśnej, miejsce premiery Mszy beatowej

13 kwietnia 1967 wystąpili obok The Rolling Stones podczas ich koncertu w Warszawie. Powolny spadek popularności zaczął się od lata 1967 kiedy z zespołu odszedł Ryszard Poznakowski. W 1968 wzorem awangardy rockowej zrealizowali Mszę beatową napisaną przez Katarzynę Gärtner i Kazimierza Grześkowiaka. Premiera spektaklu odbyła się w kościele św. Krzysztofa w Podkowie Leśnej pod Warszawą.

Wiesław Bernolak (ur. 21 września 1941 w Łucku) – polski kompozytor, muzyk, gitarzysta, pianista i keybordzista w zespołach Czerwono-Czarni, Polanie, Quorum oraz Varsoviana 68, oraz grupach jazzowych Władysława Jagiełły i Leszka Dudziaka. Od 1971 roku mieszka w Szwecji. W styczniu 1996 wystąpił w zespole Polanie na Balu Mistrzów Sportu w Hotelu Victoria w Warszawie. 28-29 sierpnia 2004 wystąpił w Szczecinie w zespole Czerwono-Czarni w dwóch koncertach „40 lat Festiwalu Młodych Talentów”. W kwietniu 2009 ukazała się jego książka Bernolak Boogie.
Fortepian – klawiszowy, młoteczkowy, strunowy instrument muzyczny. Współczesny fortepian dysponuje skalą od A2 (niektóre modele C2) do c5 (88 dźwięków/klawiszy).

W 1971 roku zespół zawiesił swoją działalność. Wznowił ją w 1972, jednak poza występem na Festiwalu Piosenki Żołnierskiej w Kołobrzegu nie odniósł większych sukcesów. W zasadzie w 1976 roku zespół zakończył działalność, w 1977 roku występował już tylko okazjonalnie z nowymi solistami (J. Góraj, S. Pasternak, I. Woźniacka) i zazwyczaj pod nową nazwą Longplay.

Franciszek Walicki, ps. Jacek Grań (ur. 20 lipca 1921 w Łodzi) – polski dziennikarz muzyczny, publicysta, autor tekstów piosenek, działacz kulturalny, współtwórca wielu zespołów muzycznych, także kompozytor, uważany za ojca polskiego big bitu i rocka.
Katarzyna Gärtner, Katarzyna Gaertner (ur. 22 lutego 1942 w Myślenicach) – polska kompozytorka, pianistka i aranżerka. Absolwentka Średniej Szkoły Muzycznej w Krakowie w klasie fortepianu.

Niektórzy wokaliści kontynuowali solową karierę - np. Karin Stanek, Helena Majdaniec, Maciej Kossowski czy Jacek Lech.

Obecnie wielu muzyków Czerwono-Czarnych już nie żyje: Klaudiusz Maga zmarł 27 lutego 1971 r., Ryszard Gromek 27 września 1984, Tadeusz Mróz 17 września 1991, Józef Krzeczek, Helena Majdaniec 18 stycznia 2002, Przemysław Gwoździowski 23 września 2005, Jacek Lech 25 marca 2007, Toni Keczer 24 listopada 2009, Katarzyna Sobczyk 28 lipca 2010, Karin Stanek 15 lutego 2011, Henryk Zomerski 16 kwietnia 2011.

Seweryn Krajewski (ur. 3 stycznia 1947 w Nowej Soli), polski kompozytor, wokalista, multiinstrumentalista i gitarzysta muzyki pop, obdarzony głosem o charakterystycznej barwie i szerokich możliwościach, zarówno jeśli chodzi o skalę, jak i możliwości interpretacyjne; były lider zespołu Czerwone Gitary.
Jacek Lech, właściwie Leszek Zerhau (ur. 15 kwietnia 1947 w Bielsku-Białej (dzielnica Mikuszowice), zm. 25 marca 2007 w Katowicach) – polski piosenkarz, wokalista zespołu Czerwono-Czarni.

Nagrody i wyróżnienia

Na KFPP w Opolu

wyróżnienie dla Michaja Burano

wyróżnienie dla Heleny Majdaniec

wyróżnienie dla Katarzyny Sobczyk

wyróżnienie dla Karin Stanek

1964 - III nagroda dla piosenki O mnie się nie martw

1966 - nagroda Przewodniczącego Komitetu ds. Radia i Telewizji za piosenkę Nie bądź taki Szybki Bill

1967 - nagroda Towarzystwa Przyjaciół Opola za piosenkę Trzynastego

Pozostałe

1972 - Srebrny Pierścień na Festiwalu Piosenki Żołnierskiej w Kołobrzegu

Leszek Bogdanowicz (ps. także Bob Roy, właśc. Bogusław Grzyb; ur. 25 lutego 1934 roku w Czarnkowie, zm. 2 sierpnia 1984 w Warszawie) – polski kompozytor, a także gitarzysta, aranżer i dyrygent.
Czesław Niemen, właśc. Czesław Juliusz Wydrzycki (ur. , zm. 17 stycznia 2004 r. w Warszawie) – polski piosenkarz, kompozytor, multiinstrumentalista i autor tekstów piosenek.

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)