Czesław Centkiewicz - Polski Serwis Naukowy

Czesław Centkiewicz

Czesław Jacek Centkiewicz (ur. 18 października 1904 w Warszawie, zm. 10 lipca 1996 także w Warszawie) – polski pisarz, reportażysta, podróżnik.

Syn Stanisława Centkiewicza i Stanisławy Bresteczer. Ukończył Gimnazjum św. Kazimierza w Warszawie (1924), następnie Institut Superieur w Liege (Belgia), do wybuchu II wojny światowej pracował w Państwowym Instytucie Meteorologicznym. Z zawodu inżynier elektryk. Był autorem prac naukowych z zakresu radiometeorologii i elektrotechniki. W 1932 r. kierował pierwszą polską wyprawą polarną na Wyspę Niedźwiedzią. Zagorzały kibic Polonii Warszawa.

Anaruk, chłopiec z Grenlandii – książka Czesława Centkiewicza, wydana w 1937 roku. Opis przygód 12-letniego Eskimosa, Anaruka, jest rezultatem pobytu autora na Grenlandii. Książka stylem i formą jest nieco bardziej zbliżona do reportażu niż klasycznej powieści przygodowej. Autor stara się w niej opisać codzienne życie Eskimosów, przytacza też kilka inuickich legend.

Powstanie warszawskie () – wystąpienie zbrojne przeciwko okupującym Warszawę wojskom niemieckim, zorganizowane przez Armię Krajową w ramach akcji "Burza", połączone z ujawnieniem się i oficjalną działalnością najwyższych struktur Polskiego Państwa Podziemnego.

W młodości z powodzeniem uprawiał lekkoatletykę, zdobył m.in. srebrny medal mistrzostw Polski seniorów (Warszawa 1925) w biegu przełajowym na dystansie około 10 kilometrów.

Nagrobek Aliny i Czesława Centkiewiczów, Warszawa, Cmentarz Powązkowski (d. Wojskowy)

Po powstaniu warszawskim trafił do obozu koncentracyjnego Neuengamme koło Hamburga. Pracował po wojnie jako dyrektor techniczny Zjednoczenia Energetycznego Okręgu Dolnośląskiego w Jeleniej Górze oraz w Państwowym Instytucie Hydrologiczno-Meteorologicznym. W 1950 r. osiadł w Warszawie. Działał w Związku Literatów Polskich, pełnił m.in. funkcję jego wiceprezesa. Był autorem szeregu powieści młodzieżowych i reportażowych poświęconych terenom podbiegunowym; większość z utworów napisał wspólnie z żoną Aliną (1907–1993). Otrzymał wiele nagród literackich – nagrodę Prezesa Rady Ministrów (1955), nagrodę marynistyczną im. Zaruskiego (1963), nagrodę I stopnia Ministra Kultury i Sztuki (1969). Kawaler Orderu Uśmiechu (1970).

II wojna światowa – największy konflikt zbrojny w historii świata, trwający od 1 września 1939 do 2 września 1945 (w Europie do 8 maja 1945), obejmujący zasięgiem działań wojennych prawie całą Europę, wschodnią i południowo-wschodnią Azję, północną Afrykę, część Bliskiego Wschodu i wszystkie oceany. Niektóre epizody wojny rozgrywały się nawet w Arktyce i Ameryce Północnej. Poza większością państw europejskich i ich koloniami, brały w niej udział państwa Ameryki Północnej i Ameryki Południowej oraz Azji. Głównymi stronami konfliktu były państwa osi i państwa koalicji antyhitlerowskiej (alianci).

Belgia, Królestwo Belgii (Koninkrijk België, Royaume de Belgique, Königreich Belgien) – państwo federacyjne w zachodniej Europie w południowych Niderlandach. Belgia jest członkiem Unii Europejskiej (UE), Unii Zachodnioeuropejskiej (UZE), ONZ oraz NATO.

Autor m.in.:

Czeluskin (1934)

Wyspa mgieł i wichrów (1934)

W krainie zorzy polarnej (1936)

Znowu na północy (1936)

Anaruk, chłopiec z Grenlandii (1937)

Biała foka (1938)

Loty nad śniegami (1938)

W lodach północy (1948)

Z żoną wydał m.in.:

Odarpi, syn Egigwy (1949)

Zdobywcy bieguna północnego (1950)

Na podbój Arktyki (1952)

W lodach Eisfiordu (1953)

Radiostacja zamilkła (1953)

Znowu na Wyspie Niedźwiedziej (1954)

Arktyka, kraj przyszłości (1954)

Niezwykła podróż (1955)

Bohaterski szturman (1956)

Na białym szlaku (1956)

Pułkownik Orvin mylił się (1959)

Wyspy mgieł i wichrów (1959)

Tajemnice szóstego kontynentu (1960)

Opowieści spod bieguna (1960)

Kierunek - Antarktyda (1961)

Fridtjof, co z ciebie wyrośnie? (1962)

Zaczarowana zagroda (1963)

Mufti – osiołek Laili (1964)

Tumbo z Przylądka Dobrej Nadziei (1964)

Czy foka jest biała (1965)

Piotr w krainie białych niedźwiedzi (1965)

Człowiek, o którego upomniało się morze (1966)

Okrutny biegun (1969)

Osaczeni wielkim chłodem (1970)

Nie prowadziła ich Gwiazda Polarna (1974)

Tumbo nigdy nie zazna spokoju (1977)

Przypisy

Henryk Kurzyński, Stefan Pietkiewicz, Janusz Rozum, Tadeusz Wołejko: Historia Finałów Lekkoatletycznych Mistrzostw Polski 1920-2007. Konkurencje męskie. Szczecin – Warszawa: Komisja Statystyczna PZLA, 2008. ISBN 978-83-61233-20-6.
Mistrzostwa Polski w biegach przełajowych. PZLA, 1994.

Linki zewnętrzne

Czesław Jacek Centkiewicz w Słowniku Biograficznym Ziemi Jeleniogórskiej