Czesi w Polsce - Polski Serwis Naukowy

Czesi w Polsce – mniejszość narodowa, występująca w największych skupiskach w Polsce centralnej (Zelów) i w województwie dolnośląskim (w zachodnim skrawku Kotliny Kłodzkiej w okolicach Kudowy-Zdrój).

Przodkowie obecnej mniejszości czeskiej przybyli na tereny obecnej Polski między XVI a XVIII wiekiem. Należeli do nich przede wszystkim protestanci, którzy uciekali ze swego kraju w wyniku prześladowań religijnych braci czeskich. Natomiast Czesi z okolic Kudowy-Zdrój w ziemi kłodzkiej są autochtonami. Rejon, który Czesi zamieszkiwali nazywali "Czeski kątek" (Český koutek) i składał się on z 11 wsi: Kudowa-Zdrój (Chudoba), Ostra Góra (Ostrá Hora), Słone (Slané), Brzozowie (Březová), Pstrążna (Stroužné), Czermna (Velká Čermná), Bukowina Kłodzka (Bukovina), Zakrze (Žakš), Ostra Góra (Nouzín) i Błażejów (Blažejov). Obszar ten, pod względem geograficznym, nie jest częścią Kotliny Kłodzkiej, lecz jest częścią Kotliny Czeskiej (należy do zlewiska Łaby/Morza Północnego w odróżnieniu od Kotliny Kłodzkiej, która należy do zlewiska Odry/Morza Bałtyckiego). Według niemieckiego spisu ludności z 1902 roku żyło tam 5250 Czechów (natomiast w pozostałych rejonach Kłodzka żyli Niemcy, a czeskie osadnictwo tam nie występowało). Po II wojnie światowej część Czechów zamieszkujących "Czeski kątek" wyjechała do Czechosłowacji, część do Niemiec (wszyscy Czesi z okolic Kudowy-Zdrój posiadali obywatelstwo niemieckie), reszta uległa z biegiem czasu asymilacji (do narodowości czeskiej zgłasza się tam niewielu obywateli polskich).

Ziemia kłodzka (czes. Kladsko lub Hrabství kladské, niem. Glatzer Ländchen lub Grafschaft Glatz) – teren dawnego hrabstwa kłodzkiego, dziś powiatu kłodzkiego, kraina historyczna leżąca na południe od Dolnego Śląska obejmująca Kotlinę Kłodzką i otaczające ją tereny górskie (Góry Suche, Góry Stołowe, Góry Sowie, Góry Złote, Góry Bardzkie, Masyw Śnieżnika, Krowiarki, Góry Bialskie, Góry Bystrzyckie, Góry Orlickie).

Województwo śląskie – jedno z 16 województw, jednostka samorządu terytorialnego i jednostka podziału administracyjnego Polski, obejmująca wschodnią część historycznych ziem Górnego Śląska, polską część Śląska Cieszyńskiego i część zachodniej Małopolski, w tym Zagłębie Dąbrowskie i Zagłębie Krakowskie.

Liczebność

Podczas narodowego spisu powszechnego ludności w 2002, jako Czesi zadeklarowało się 386 obywateli Polski w tym:

w województwie łódzkim – 111 (w tym 81 w gminie Zelów),

w województwie śląskim – 61,

w województwie dolnośląskim – 47,

w województwie mazowieckim – 37.

Czesi w Polsce tradycyjnie są protestantami.

Organizacje

Działacze mniejszości czeskiej udzielają się głównie:

Protestantyzm — jedna z głównych gałęzi chrześcijaństwa, obok katolicyzmu i prawosławia, na którą składają się wyznania religijne powstałe na skutek ruchów reformacyjnych wewnątrz Kościoła rzymskokatolickiego rozpoczętych wystąpieniem Marcina Lutra w XVI wieku oraz ruchów przebudzeniowych w łonie macierzystych wyznań protestanckich w kolejnych stuleciach.

Gęsiniec (czes.: Husinec, niem.: Hussinetz (od 1937 do 1945: Friedrichstein)– wieś w Polsce położona w województwie dolnośląskim, w powiecie strzelińskim, w gminie Strzelin.

w Klubie Czeskim w Gęsińcu, funkcjonującym na zasadzie członka stowarzyszonego przy Towarzystwie Słowaków w Polsce,

przy Parafii Ewangelicko-Reformowanej w Zelowie,

w Centrum Informacji Mniejszości Czeskiej w Polsce.

Polacy czeskiego pochodzenia i Czesi zasłużeni dla Polski

Przypisy

Lubos Arno, Das tschechische Volkstum in der Grafschaft Glatz, [W]: Deutsche und Slawen, Wiedeń 1974, s. 29-53
Růžena Hlušičková, Kladsko a Československo v letech 1945-1947, [W]: Kladský sborník - Supplementum 1, Hradec Králové 1999

Zobacz też

Czesi

Polacy w Czechach

czeski kątek i Pstrążna

Parafia Ewangelicko-Reformowana w Zelowie

Muzeum w Zelowie - Ośrodek Dokumentacji Dziejów Braci Czeskich

Źródła

Mniejszości narodowe i etniczne w Polsce - strona MSWiA

Arno Lubos, Das tschechische Volkstum in der Grafschaft Glatz, [W]: Deutsche und Slawen, Wiedeń 1974, s. 29-53.

Hlušičková Růžena, Kladsko a Československo v letech 1945-1947, [W]: Kladský sborník - Supplementum 1, Hradec Králové 1999

Linki zewnętrzne

Centrum Informacji Mniejszości Czeskiej w Polsce