Na mapach: 49°44′45″N 18°37′28″E / 49.74583, 18.62444

Czeski Cieszyn (czes. Český Těšín, niem. Tschechisch Teschen) – miasto we wschodniej części Republiki Czeskiej, w kraju morawsko-śląskim, siedziba gminy z rozszerzonymi uprawnieniami. Leży na Pogórzu Śląskim, nad Olzą. Współczesne administracyjne pojęcie „miasto Cieszyn” odnosi się do lewobrzeżnej części, stanowiącego pod względem przestrzennym i społecznym jedną całość, ośrodka miejskiego, którego część prawobrzeżna należy do Polski i nosi oficjalną nazwę „Cieszyn”.

Dzieje Cieszyna sięgają IX wieku. Od roku 1290 do 1918 był on centrum, rządzonego w swej historii przez Piastów i Habsburgów, księstwa cieszyńskiego, stając się w epoce nowożytnej jednym z najważniejszych miast Śląska. Za spadkobiercę wielowiekowej historii uważana jest polska część miasta, powszechnie więc dzieje Czeskiego Cieszyna liczy się od lipca 1920. Wtedy to doszło do podziału miasta między Polskę i Czechosłowację, będącego wynikiem dwuletniego sporu terytorialnego między tymi dwoma powstałymi na gruzach monarchii austro-węgierskiej państwami. Jądrem Czeskiego Cieszyna jest historyczne przedmieście Saska Kępa; założone zostało przez księcia Alberta Sasko-Cieszyńskiego w roku 1794, rozwinęło się jednak dopiero po budowie w 1869 roku dworca kolejowego.

Większość cieszyńskich zabytków, skupionych na obszarze Starego Miasta, znajduje się obecnie w polskiej części miasta. Na lewym brzegu Olzy dominuje zabudowa XIX-wieczna (historyzm i secesja) oraz międzywojenna (modernizm). Ta druga pochodzi z czasów planowej rozbudowy Czeskiego Cieszyna, przyczyną której był brak po czechosłowackiej stronie potrzebnych do funkcjonowania miasta obiektów publicznych, szkół itp.

Czeski Cieszyn jest miastem wielonarodowym. W 2001 roku 74,6% mieszkańców zadeklarowało narodowość czeską, 16,1% polską, a 4,4% słowacką. Część ludności ma mieszaną tożsamość narodową, czasem wynikiem tego jest deklaracja narodowości śląskiej (390 osób w 2001). W ostatnich latach notowany jest również wzrost liczby imigrantów, przede wszystkim z Wietnamu, którzy wpisali się już w krajobraz miasta. Charakterystyczna jest również różnorodność religijna z rzymskim katolicyzmem (33,7% w 2001) i luteranizmem (20,8% w 2001) jako dominującymi.

Według danych z marca 2011 Czeski Cieszyn liczy 25 234 mieszkańców, jego powierzchnia wynosi natomiast 34 km². Wspólnie obie części miasta zamieszkiwane są przez 60,5 tys. osób i zajmują 63 km².

Ludność

Czeska i polska nazwa ulicy w Czeskim Cieszynie

W latach 1869-2001:

Według czeskiego spisu z 2001 w Czeskim Cieszynie mieszkało 26 429 osób, z czego 19 716 (74,6%) było narodowości czeskiej, 4257 (16,1%) polskiej, 1155 (4,4%) słowackiej, 390 (1,5%) śląskiej, 219 (0,8%) morawskiej, 69 (0,3%) niemieckiej, 23 wietnamskiej, 22 romskiej i 5 ukraińskiej. Osoby wierzące stanowiły 56,2% populacji (14 860 os.), z czego katolicy 60%, 8916 osób.