Czetwertyńscy - Polski Serwis Naukowy

Herb Pogoń Ruska odmienna

Pierwotny herb Czetwertyńskich

Czetwertyńscy – to ród książęcy będący gałęzią ruskiej dynastii Rurykowiczów herbu własnego (odmiana herbu Pogoń Ruska). Trzeci syn wielkiego księcia kijowskiego Jarosława Mądrego – książę Izajasław Turowski (zm.1078) ożenił się w 1048 r. z Gertrudą Piastówną (zm.1107) – córką Mieszka II. Ich trzecim synem był książę Światopełk Połocki (zm.1113). Od jego najstarszego syna Jarosława (zginął w 1123) wywodzi się linia książąt wołyńskich. Piąty wnuk Jarosława – Gleb (zm. 1195) był księciem Dubrowicy na Polesiu. Najstarszym synem Gleba był książę piński Włodzimierz (zm. 1228). Od niego wywodzą się książęta Ostrogscy. Natomiast drugim synem Gleba był książę Aleksander Dubrowicki, który zginął w 1223 roku podczas bitwy nad rzeką Kałką. Od niego wywodzi się linia książąt dubrowickich, której jedną z gałęzi są książęta Czetwertyńscy. Pierwszym księciem w XV w. na Czetwertni był Aleksander (zm. 1450).

Wołyń (ukr. Волинь) – kraina historyczna w dorzeczu górnego Bugu oraz dopływów Dniepru: Prypeci, Styru, Horynia i Słuczy, obecnie część Ukrainy - obwody wołyński i rówieński, zachodnia część żytomierskiego oraz północne części tarnopolskiego i chmielnickiego.

Wielki książę (łac. magnus dux, franc. Grand Duc, niem. Grossherzog (Großfürst)), ros. великий князь (welikij kniaź) - tytuł feudalny i arystokratyczny, między rangą królewską a książęcą.

Książęta Czetwertyńscy żyją do dnia dzisiejszego. Jednym z przedstawicieli rodu jest ks. Albert Światopełk-Czetwertyński, który wyjechał z Polski do Kanady w latach 60. i powrócił do kraju w 1990 r. Książę Albert wydał w 2004 r. książkę "Czetwertyńscy na wozie i pod wozem", opisującą historię swoich rodziców i rodzeństwa, w szczególności dzieje ks. Róży, której pałacyk w warszawskich Alejach Ujazdowskich został w latach 60. zburzony przez rząd Stanów Zjednoczonych. Na miejscu pałacu powstał budynek ambasady USA, a ks. Albert złożył w nowojorskim sądzie pozew przeciwko Stanom Zjednoczonym, domagając się wypłaty odszkodowania za nieruchomość, która – zdaniem rodziny – została przejęta niezgodnie z prawem PRL.

Książę – tytuł monarchów państw nie będących królestwami, tytuł feudalny władców wielkich jednostek terytorialnych w ramach monarchii, podległych królowi lub cesarzowi, tytuł członków rodziny monarchy i tytuł arystokratyczny. Jego źródłosłów związany jest ze staropolskim słowem kniądz (ksiądz), staroruskim kniaź, czeskim knieze czy południowosłowiańskim knez. Książę różnił się od króla tym, że nie był koronowany. Książę może władać lub być właścicielem księstwa. Na terenie pogańskiej Słowiańszczyzny wyraz książę oznaczał po prostu władcę terytorialnego lub plemiennego, bez jakiegokolwiek odniesienia do godności chrześcijańskich książąt (princepsów, duksów), królów (reksów) i cesarzy (cezarów, imperatorów).

Ród – grupa społeczna oparta na wspólnocie krwi, obejmująca rodziny wywodzące swe pochodzenie od wspólnego antenata (przodka), posługująca się wspólną symboliką oraz nazwą, będącą najczęściej proklamą herbu rodowego. Często lecz nie koniecznie posługująca się wspólnym nazwiskiem, mówiąca przeważnie tym samym dialektem. Więź wewnętrzną rodu u ludów pierwotnych stanowiło pochodzenie macierzyste, a w bardziej rozwiniętych ustrojach pochodzenie ojcowskie.

Przedstawiciele rodu

Seweryn Czetwertyński

Antoni Stanisław Czetwertyński-Światopełk

Linki zewnętrzne

Genealogia książąt Czetwertyńskich i Sokolskich