Czystość - chrześcijaństwo - Polski Serwis Naukowy

Czystość /(łac.) castitas/ – w chrześcijaństwie cnota uzdalniająca przeżywanie małżeństwa i dziewictwa w sposób moralnie piękny, zgodny z ich wartością etyczną. Jest ona tradycyjnie uznawana za jeden z konkretnych przejawów cnoty umiarkowania.

Istotne elementy

Istotą cnoty czystości w chrześcijaństwie jest zdolność do zachowania porządku moralnego w miłości, dzięki postawie czci wobec świętości, która obecna jest w sakramencie małżeństwa oraz w życiu w dziewictwie poświęconym Chrystusowi. Cześć ta ma naturę religijną, duchową. Jest ona możliwa wyłącznie dzięki wierze, będącej darem łaski Chrystusa. Pisał o tym Augustyn z Hippony:

Mądrość Syracha [Syr], Eklezjastyka [Ekli] – jedna z ksiąg dydaktycznych (mądrościowych), zaliczanych przez Kościół katolicki i prawosławny do ksiąg deuterokanonicznych Starego Testamentu. Przez wyznawców judaizmu i Kościoły protestanckie uważana za apokryf.
Odkupienie – w chrześcijaństwie odkupienie związane jest ze zbawczym dziełem Jezusa Chrystusa, dokonanym w Jego śmierci i zmartwychwstaniu, wiąże się z pierwszym dziełem Bożym - stworzeniem świata. Człowiek w swej wolności, danej mu przez Stwórcę, ciągle doświadcza Jego pomocy i Jego działania na przestrzeni dziejów. Historia Bożych interwencji wskazuje na to, że Bóg chce doprowadzić ludzką wolność do pierwotnego planu, który w syntetyczny sposób nakreślił w Liście do Efezjan św. Pawła:

Mimo wysokiej oceny małżeństwa chrześcijańskiego, postawa czci w cnocie czystości uznaje życie dziewicze w bezżenności dla królestwa (por. Mt 19,12) jako jeszcze wyższe i szlachetniejsze. Potwierdził to Jan Paweł II w adhortacji Familiaris Consortio, 16:

Ze względu na to ukierunkowanie cnoty czystości ku dziewictwu dla królestwa, mimo iż odnosi się ona także do pożycia małżeńskiego, słowo czystość nieraz bywa używane jako nazwa życia w celibacie.

Tomasz z Akwinu

Tomasz z Akwinu uznawał czystość za konkretną formę realizacji cnoty kardynalnej umiarkowania, która jest zdolnością do postawy upodobania w tym, co piękne. Umiarkowanie bowiem cechuje pewna powściągliwa i właściwa proporcja, będąca podstawową cechą piękna. Tomasz rozróżniał dwa rodzaje cnoty czystości, odpowiednio do dwóch obszarów, w których się przejawia: pudicitia i castitas.

Psychiatria – subdyscyplina medycyny zajmująca się badaniem, zapobieganiem i leczeniem zaburzeń psychicznych. Bada ich uwarunkowania biologiczne, psychologiczne, rodzinno-genetyczne, społeczne, konstytucjonalne – sposoby powstawania i skutecznego zapobiegania.
List do Kolosan [Kol] – list św. Pawła, napisany do gminy chrześcijańskiej w Kolosach, stanowiący księgę Nowego Testamentu. Adresaci listu wywodzili się prawdopodobnie ze środowiska pogańskiego. List prezentuje obraz żywej, zjednoczonej i stałej w wierze, jednak nie w pełni dojrzałej duchowo wspólnoty. Został napisany w celu umocnienia wiary młodego Kościoła kolosańskiego i ostrzeżenia go przed grożącymi mu błędami. Zgodnie z listem chrześcijanie powołani są do nowego życia w Chrystusie, który jest Głową Kościoła, i nie powinni poddawać się w niewolę nauk czysto ludzkich. Jako wybrani przez Boga powinni dawać świadectwo nowego życia i w swym postępowaniu mieć wzgląd na Jezusa Chrystusa.

Pudititia - cnota ta wprowadza porządek miłości w pocałunkach, dotykach, pieszczotach. Słowo to oznacza skromność, niewinność, nieskazitelność, pewną wstydliwość i wywodzi się od (łac.) pudor – które znaczy wstydliwość, poczucie honoru, skromność.

Castitas - dotyczy samego pożycia małżeńskiego. Znaczeniowo bliskie jest słowu (łac.) castigare – karcić, dyscyplinować. Kojarzy się zatem z pewną samodyscypliną, karnością. Według Tomasza wprowadza ona umiar w małżeńskie pożycie seksualne, podporządkowując je rozumnemu pięknu i kierownictwu woli:

Dobro - pojęcie abstrakcyjne będące przeciwieństwem zła. Jest elementarnym pojęciem moralnym, określającym pozytywną wartość wszelkich czynów i zachowań, którym zajmuje się dział filozofii zwany etyką. Pojęcie to jest analizowane także przez psychologię, socjologię, ekonomię i inne nauki społeczne.
Piękno – pozytywna właściwość estetyczna bytu wynikająca z zachowania proporcji, harmonii barw, dźwięków, stosowności, umiaru i użyteczności, odbierana przez zmysły. Istnieje piękno idealne, duchowe, moralne, naturalne, cielesne, obiektywne i subiektywne. Pojęcie to jest silnie związane z teorią estetyki, prawdy i dobra.

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

Czy wiesz że...? beta

Jan Paweł II (łac. Ioannes Paulus II), właśc. Karol Józef Wojtyła (ur. 18 maja 1920 w Wadowicach, zm. 2 kwietnia 2005 w Watykanie) – polski duchowny rzymskokatolicki, arcybiskup krakowski, kardynał, papież (16 października 1978 – 2 kwietnia 2005), sługa Boży Kościoła katolickiego, kawaler Orderu Orła Białego.

Antropologia filozoficzna (filozofia człowieka) − dział filozofii zajmujący się kwestiami natury człowieka, jego bytem osobowym, działalnością, wyjaśnieniem jego miejsca we wszechświecie, przyrodzie i społeczeństwie.

Tomasz z Akwinu, Akwinata, łac. Thoma de Aquino (ur. 1225, zm. 7 marca 1274) – filozof scholastyczny, teolog, członek zakonu dominikanów. Był jednym z najwybitniejszych myślicieli w dziejach chrześcijaństwa. Święty Kościoła katolickiego, jeden z doktorów Kościoła, który nauczając przekazywał owoce swej kontemplacji (łac. contemplata aliis tradere).

Katolicka etyka seksualna – nauczanie Kościoła katolickiego na temat zasad moralnych kierujących sferą erotyczną człowieka. Zdaniem Kościoła podstawowe normy formułowane są nie arbitralnie, lecz poprzez rozpoznanie natury i godności osoby ludzkiej oraz miejsca jakie zajmuje w niej seksualność (tzw. "norma personalistyczna"). Rozpoznanie to wsparte jest światłem, które Bóg daje przez swego Ducha (por. J 16,13), czyli danymi czerpanymi z Objawienia. Pierwszym dokumentem Magisterium Kościoła w XXI w. na temat etyki seksualnej była encyklika Benedykta XVI Deus caritas est. Pożycie seksualne małżonków, duchowo oczyszczone i otwarte na życie, zostało w niej ukazane jako miejsce doświadczenia miłości, która może dać "pewien przedsmak szczytu istnienia, tej szczęśliwości, do której dąży całe nasze istnienie". W etyce katolickiej seks jest wyrazem osoby, dlatego dokonuje się w dialogu, który jest jedną z istotnych cech różniących świat ludzi od świata zwierzęcego.

Grzech pierworodny – w teologii chrześcijańskiej oznacza po pierwsze, upadek pierwszych rodziców Adama i Ewy w raju, polegający na spożyciu owocu zakazanego z drzewa poznania dobra i zła. Po drugie, stan oddalenia od Boga, stan grzeszności (brak pierwotnej sprawiedliwości, świętości), będący konsekwencją upadku i dziedziczony przez wszystkich potomków pierwszej pary małżeńskiej. Odpowiednio, w nowszej literaturze to pierwsze znaczenie grzechu pierworodnego (peccatum originale, dosł. grzech początków), czyli upadek w raju, określa się jako peccatum originans (dosłownie grzech dający początek, sprawiający), drugie zaś, czyli stan upadku, w którym znajduje się rodzaj ludzki, jako peccatum originatum (dosł. grzech, który został zapoczątkowany)[1]. Grzech ten, niejako przypisany do ludzkiej natury i tłumaczący jej zepsucie (większą skłonność człowieka do zła niż do dobra), przechodzi z pokolenia na pokolenie. Przekazywany jest dziecku w akcie poczęcia [2]

Cnoty kardynalne (łac. cardo - zawias) - pojęcie w chrześcijaństwie oznaczające cnoty ludzkie (KKK 1810), które odgrywają kluczową rolę i dlatego nazywa się je cnotami "kardynalnymi"; wszystkie inne grupują się wokół nich (KKK 1805).

Duch Święty (hebr. רוּחַ הַקֹּדֶשׁ Ruach ha-Kodesz, gr. τὸ ἅγιον Πνεύμα to hagion Pneuma lub τὸ Πνεύμα τὸ ἅγιον to Pneuma to hagion, łac. Spiritus Sanctus) – w religii chrześcijańskiej trzecia osoba Trójcy Świętej, równa Ojcu i Synowi w bóstwie, majestacie, substancji i naturze. Nie jest bytem zrodzonym, ani stworzonym. Pochodzenie Ducha Świętego interpretowane jest zależnie od tradycji chrześcijańskiej. Według tradycji zachodniej Duch pochodzi od Ojca i Syna, natomiast w tradycji wschodniej - od Ojca przez Syna ( zob. filioque). Według doktryn antytrynitarnych nie jest Osobą Boską, często uważana jest jedynie za przejaw działalności Bożej.