Dół podskroniowy - Polski Serwis Naukowy

Boczna powierzchnia twarzoczaszki (strona lewa). Dół podskroniowy widoczny jest w części centralnej- za częściowo odciętym wyrostkiem jarzmowym (tutaj Zygomatic process (cut)). Widoczna jest także szczelina oczodołowa dolna Inferior orbital fissure), którą dół podskroniowy łączy się z oczodołem

Dół podskroniowy- (łac. fossa infratemporalis)- jeden z dołów w części twarzowej czaszki. Jest położony przyśrodkowo i ku dołowi od wyrostka jarzmowego.

Przestrzeń przygardłowa (łac. spatium parapharyngeum) – obszar anatomiczny w kształcie odwróconej piramidy, której podstawę stanowi podstawa czaszki, a wierzchołek róg większy kości gnykowej. Ograniczona jest następującymi strukturami:

Kość klinowa (łac. os sphenoidale), nieparzysta kość, tworząca część środkową podstawy czaszki, jest wklinowana pomiędzy inne kości. Od przodu łączy się z kością czołową i kośćmi twarzy (z kością podniebienną, szczęką i z kością jarzmową), z boku z kośćmi skroniowymi, a z tyłu z kością potyliczną. Kość klinowa swoim kształtem przypomina motyla. Składa się z trzonu, ze skrzydeł większych i mniejszych oraz z wyrostków skrzydłowatych.

Ograniczenia i ściany

góra: powierzchnia podskroniowa skrzydła większego kości klinowej (łac. facies infratemporalis alae majoris ossis sphenoidalis

dół: wyrostek zębodołowy szczęki

przód: powierzchnia podskroniowa szczęki (łac. facies infratemporalis maxillae)

tył: nasada wyrostka jarzmowego (wyrostek stawowy kości skroniowej

ściana przyśrodkowa: blaszka boczna wyrostka skrzydłowatego kości klinowej (łac. lamina lateralis processus pterygoidei ossis sphenoidalis)

bok: stanowi go gałąź żuchwy

Zawartość

Dół podskroniowy zawiera:

Kość skroniowa (łac. os temporale) - parzysta, silnie spneumatyzowana kość wchodząca w skład mózgoczaszki. Jest położona pomiędzy kością potyliczną a kością klinową i poza funkcją strukturalną pełni dodatkowe role. W jej wnętrzu zawarty jest błędnik kostny, który stanowi jamę złożoną z kanalików i komórek, w których mieści się błędnik błoniasty, stanowiący narząd słuchu i równowagi za sprawą zawartych w nim receptorów słuchu i nacisku. Ponadto współtworzy staw skroniowo-żuchwowy stanowiąc panewkę dla stawu. Podczas żucia amortyzuje ruchy żuchwy i przenosi ciśnienie na sąsiednie kości czaszki. W dolnej powierzchni kości, która stanowi część podstawy zewnętrznej czaszki (łac. basis cranii externa) znajdują się miejsca przyczepów więzadeł i ścięgien mięśni szyi oraz powięzi gardłowo-podstawnej (łac. fascia pharyngobasalis). Za pomocą tych struktur, a także za pośrednictwem żuchwy kość skroniowa dźwiga trzewia szyi (gardło, przełyk, tchawicę i krtań).

Splot skrzydłowy (łac. plexus pterygoideus) - duży splot żylny zawarty pomiędzy mięśniem skroniowym a mięśniem skrzydłowym bocznym oraz pomiędzy mięśniem skrzydłowym bocznym a mięśniem skrzydłowym przyśrodkowym. Leży on częściowo w dole skrzydłowo-podniebiennym i dochodzi do szyjki żuchwy. Częściowo przylega do niego część chrzęstna trąbki słuchowej. Jego silne wypełnienie krwią może doprowadzić do zamknięcia ujścia trąbki słuchowej. Opróżnianie splotu z krwi odbywa się głównie dzięki ruchom żuchwy, która "wyciska" z niego krew. Powstaje głównie z dopływu żyły szczękowej:

mięśnie skrzydłowe przyśrodkowy oraz boczny górny i boczny dolny

splot żylny skrzydłowy

struna bębenkowa

nerw skalisty mniejszy

nerw żuchwowy

tętnica szczękowa (odcinek drugi)

Połączenia

Położenie dołu podskroniowego powoduje, iż łączy się on z innymi ważnymi przestrzeniami twarzoczaszki:

Żuchwa (łac. mandibula) – nieparzysta (pojedyncza), jedyna ruchoma kość szkieletu czaszki człowieka i zwierząt – często potocznie nazywana szczęką (dolną). Jako kość pojedyncza występuje u dorosłych osobników, bowiem w okresie płodowym składa się z dwóch części – lewej i prawej – które w późniejszym okresie zrastają się w linii pośrodkowej.

Nerw skalisty mniejszy (łac. nervus petrosus minor). Rozpoczyna się w jamie bębenkowej. Odchodzi on od splotu bębenkowego i stanowi przedłużenie n. bębenkowego. Na powierzchnie wewnętrzną podstawy czaszki wychodzi przez rozwór n. skalistego mniejszego, gdzie przebiega na przedniej powierzchni części skalistej (piramidy) kości skroniowej. Na tym odcinku towarzyszy mu tętnica bębenkowa górna. Następnie nerw układa się w swojej bruździe (łac. sulcus nervi pertosi minoris) zmierzając pod oponą twardą ku przodowi i dołowi. Na swoim przebiegu na wewnętrznej powierzchni podstwy czaszki nerw otrzymuje gałąź od n. twarzowego. Następnie wchodzi w szczelinę klinowo-skalistą (łac. fissura sphenopetrosa), która stanowi boczne ograniczenie otworu poszarpanego i przebija jej chrząstkozrost i wchodzi do dołu podskroniowego. Jego włókna kończą się w zwoju usznym jako przywspółczulne włókna przedzwojowe, gdzie ulegają przełączeniu. Biorą one udział w unerwieniu ślinianki przyusznej oraz gruczołów policzkowych.

ku górze przechodzi w dół skroniowy

ku dołowi w przestrzeń przygardłową

ku tyłowi w dół zażuchwowy. Od strony dołu zażuchwowego do dołu podskroniowego wchodzi: tętnica szczękowa i żyła szczękowa oraz nerw uszno-skroniowy

Ponadto za pośrednictwem otworów czaszki łączy się on z:

Tętnica szczękowa (łac. arteria maxillaris) dawniej zwana tętnicą szczękową wewnętrzną jest głównym pniem tętniczym doprowadzającym krew do twarzoczaszki. Jest to jedna z gałęzi końcowych t. szyjnej zewnętrznej.

Dół skrzydłowo-podniebienny (łac. fossa pterygopalatina) – wąska, trójkątna przestrzeń, schowana głęboko pomiędzy kośćmi czaszki. Jest położona pomiędzy szczęką a kością klinową.

dołem skrzydłowo-podniebiennym przez szczelinę skrzydłowo-podniebienną

dół środkowy czaszki przez otwór owalny i otwór kolcowy

oczodół przez szczelinę oczodołową dolną

Linki zewnętrzne

Anatomia dołu podskroniowego + schematy

Piśmiennictwo

A. Bochenek, M. Reicher Anatomia człowieka. tom I. PZWL, Warszawa 1989. ISBN 83-200-1230-9

Zapoznaj się z zastrzeżeniami dotyczącymi pojęć medycznych i pokrewnych w Wikipedii.